Кіріспе

Журнал немесе газетпен бірге шығарылатын сақтау құралы. Covermount (кейде "мұқабаға бекіту" деп жазылады) – журнал немесе газетпен бірге шығарылатын сақтау құралы (бағдарламалық қамтамасыз ету және/немесе аудиовизуалды материалдарды қамтитын) немесе басқа да өнімдер (ойыншықтардан флип-флоптарға дейін). Атау орау тәсілінен шыққан: сақтау құралы немесе өнім мөлдір пластик қаптамаға салынып, журналдың мұқабасына желім немесе таспамен бекітіледі.

Тарих

Аудио жазбалар 1960 жылдары Ұлыбританияда екі апта сайын шығатын Private Eye сатирикалық журналы арқылы таратылды, бірақ сол кезде "covermount" термині қолданылмаған. Private Eye жазбалары 7 дюймдік икемді винилге ("флекси-дискілер" және "флимизилер" деп аталады) басылып, журналдың мұқабасына бекітілді. Апта сайынғы поп-музыка газеті NME 1970 жылдары ұқсас 7 дюймдік флекси-дискілерде рок музыкасының аудио жазбаларын мұқаба ретінде шығарды. Компьютерлік журналдар үй компьютерлерінің алғашқы кезеңінде мұқабалық практиканы жалғастырды. Ұлыбританияда компьютер хоббиілеріне арналған журналдар өз басылымдарымен бірге таспаларды, кейін дискеттерді тарата бастады. Бұл дискілерде ойындардың, қосымшалардың, компьютерлік драйверлердің, операциялық жүйелердің, компьютерлік обоилердің және басқа да (көбінесе тегін) мазмұнның демо және shareware нұсқалары болды. 1984 жылғы The Thompson Twins Adventure мұқаба ретінде қосылған алғашқы ойындардың бірі болды. Linux Format сияқты ірі баспагерлермен қолдау көрсетілген журналдардың көпшілігі Linux дистрибутиві мен басқа да ашық кодты қолданбалар бар CD немесе DVD-ге арналған мұқабаны қамтыды. Бағдарламалау журналдарында бастапқы кодтары бар дискілерді тарату да кең таралған: басылған нұсқада код түсіндірілсе, дискіде код оқырманды оны қолмен теруге мәжбүр етпей, құрастыруға дайын болды. 2015 жылдың қарашасында The MagPi журналы осы тұжырымдаманы аяқтады және мұқабасына Raspberry Pi Zero тегін қосты, бұл журналдың мұқабасына енгізілген алғашқы толық компьютер болды. Финляндия сияқты басқа елдерде компьютерлік журналдардағы мұқабалар кең таралған жоқ. Оның орнына, MikroBitti сияқты танымал фин журналдары абоненттерге модем арқылы, кейіннен World Wide Web арқылы эксклюзивті BBS-ке қол жеткізуді ұсынды. Аудиовизуалды материалды мұқаба ретінде қосу музыкалық журналдардың промо-мақсаттар үшін үлгілер түрінде мұқабалар қосуымен басталды, сақтау ортасы ретінде компакт-кассеталар қолданылды. Кассета ақырында компакт-дискімен ауыстырылды. Журналдардан басқа газеттер де мұқабаны ашып, өз басылымдарына компакт-дискілерді қосуды бастады. Журналдар ойыншықтар, ойындар, кеңсе тауарлары, макияж, крест-тігіс жиынтығы және баспагерлер өз тақырыптарының сатылымын арттыруға көмектеседі деп санайтын кез келген заттарды да қамтиды. Ұлыбританияда соңғы жылдары көптеген теледидарға қатысты "partware" журналдары (бірнеше ай немесе жылдар бойы толық жинақталған коллекционерлерге арналған журналдар) пайда болды, мұнда мұқабада тақырыптық шоулардың эпизодтары бар (мысалы, Dad's Army, Stargate SG 1 немесе The Prisoner). Америкалық музыкант Принс әр түрлі газет басылымдарымен студиялық альбомдарды тегін ұсынуымен танымал. Оның 2007 жылғы Planet Earth альбомы Ұлыбританияда The Mail on Sunday газетімен серіктестікте осылай таратылған алғашқы альбом болды. Оның 2010 жылғы 20Ten альбомы Бельгияда осыған ұқсас жағдайда шығарылды, сондай-ақ Еуропаның басқа басылымдарында да осылай болды. Поп-рок тобы McFly Radio:Active (олардың төртінші студиялық альбомы) атты мұқабалық альбомды шығарды. UB40, Peter Gabriel, Calvin Harris және Soulwax сияқты басқа да суретшілер мұқабалық альбомдар шығарды. 2007 жылдың сәуірінде EMI Mail on Sunday газетіне Майк Олдфилдтің Tubular Bells альбомының 2,25 миллион данасын таратуға лицензия берді, өйткені оған құқықтар қайтарылуға жақын болды, бұл суретшіге ұнаған жоқ. NME де ұзақ тарихы бар, C81 және C86 кассеталық жинақтары, The Chemical Brothers-тің NME Dust Up және Fatboy Slim-нің Beat up the NME сияқты микстейп альбомдары, сондай-ақ мұқабаны алу үшін NME-ге жеребе жіберу қажет болған альбомдар, мысалы The Clash-тің Capital Radio және BAD II-дің Ally Pally Paradiso.

Демонстрациялық қаптаманың орнату дискілері

Covermount дисктерінің бастапқы мақсаты бейнеойындардың демо нұсқаларын тарату болды. Amiga Format немесе ST Format сияқты алғашқы журналдарда жаңа ойындардың демонстрациялары бар бір немесе бірнеше дискеталар жарияланды, бірақ медианың нашарлығы және демолардың көлемінің артуы баспагерлерді компакт-дискілерге көшуге мәжбүр етті. Компакт-дискілерді өндіру арзан, олар зақымдануға төзімді және сыйымдылығы 300 еседен астам болды. CD-лер ең көп таралған сақтау құралы болды, бірақ соңғы бірнеше жылда демолардың көлемі 50 МБ файлдардан 500 МБ және одан да үлкенге дейін өсті. Бұл журналдарды көптеген үлкен демоларды таратудан бас тартуға итермеледі, егер журналдың эксклюзивті тарату шарты болмаса немесе ойынға үлкен қызығушылық болса. 1997 жылы бір CD-ге 15 демо сыйып тұрса, 2005 жылы әдеттегі CD-де 5 немесе одан да аз демо болды. Осының салдарынан кейбір журналдар екінші CD қосуға немесе DVD қолдануға көшті. Covermount дисктері бейнеойындар консольдері туралы журналдар әлеміне кеш келді. 8 биттік және 16 биттік консольдердің көпшілігі картридждік болғандықтан (Sega Mega CD және NEC PC Engine CD ерекшеліктер), covermount демолары 1996 жылы ғана Sega және PlayStation журналдарында пайда бола бастады.

Толық өнімнің қаптамасы орнатылған дискілер

Толық нұсқаларды ұсыну тренді 80-жылдардың ортасында пайда болды, Your Sinclair және Amstrad Action сияқты журналдар бағдарламалық қамтамасыздандырудың толық нұсқаларын, әдетте ойындарды, өздерінің мұқабаларына орналастырды. Бұл ойындар, коммерциялық құны төмен ойындар тізімінен дистрибьюторлар ұсынған, сондай-ақ бюджеттік баға диапазонындағы таңбаларда жиі кездеседі, және бұрынғы, жоғары бағаланған ойындардан бастап, сөреде аз орын бар белгісіз ойындарға дейін ауысуы мүмкін. Кейбір ойындар немесе кеңейтулер тек мұқабалық медиада ғана шығарылды, мысалы, Your Sinclair-дегі Moley Christmas немесе Populous ойынына арналған Populous: The Final Frontier кеңейтуі. GameSpot немесе IGN сияқты интернеттегі ойын сайттарына қолжетімділік артқан сайын, күшті мұқабалық материалдардың маңыздылығы да артты. PC Format сияқты басқа журналдар беймәлім коммерциялық бағдарламалық қамтамасыздандырудың толық нұсқаларын, басып шығарылған нұсқада жаңадан бастаушыларға арналған нұсқаулықпен бірге таратуға қолданып келді. Sensible Software компаниясы Amiga Power журналымен бірнеше ойын шығарды, мысалы Sensible Massacre (ойыншы Голландияға қарсы жеңілгеннен кейін голландиялық ойыншыларға гранаталар лақтыратын Sensible Soccer графигін пайдаланады) немесе Sensible Train Spotting (хоббимен байланысты), бұл компанияның Commodore Amiga үшін жасаған соңғы ойыны. Мұқабалық материалдар арқылы қайта таратылған ойындар кейде түпнұсқалар көшірмеден қорғау шараларымен жабдықталған болса, қиындықтарға тап болуы мүмкін. Егер сатып алушы түзету немесе жаңарту қолдануға тырысса, ойын мұқабалық CD-ді танымауы мүмкін, өйткені олар көбінесе қайта басылып шығарылады және көшірмелеуді болдырмау секторлары жоқ. Бағдарламалық қамтамасыздандыруды шығарушылар, бұрын да, қазір де, бағдарламалық қамтамасыздандыруды журналдардың мұқабасына тым көп қоюға қарсы, өйткені олар бұл бағдарламалық қамтамасыздандырудың құнын төмендетеді деп санайды.

Қаптамаға орнатылған сақтау құралының бағасы

"Тегін" деп белгіленгенімен, мұқабаға қоса берілетін дискілер кейде журналдың бағасын қымбаттатуы мүмкін. Дискісі бар журналдар, тіпті олардың көлемі артық болса да, дискісі жоқ журналдардан екі есеге дейін қымбатқа түсуі мүмкін. "Тегін" деген жазба сатушылардың дискіні алып тастап, жеке сатуына тосқауыл қояды. Дискіні журнал мұқабасынан ұрлаудың алдын алу үшін, сатушылар кейде дискіні алып, оны тікелей сатушыдан журнал сатып алған клиентке беруге сақтайды.

Қақпаққа орнатылған өнімдермен байланысты проблемалар

Компьютер журналдарына қосымша ретінде берілетін бағдарламалық жасақтама кейде қауіпсіз болмауы мүмкін. Компьютер журналдары – жылдам таралатын орта, олар бірнеше күн ішінде 10 000-нан астам диск шығара алады. Интернетке қосылу кең таралғанға дейін компьютерлік вирустың таралуының ең жылдам жолдарының бірі – вирус компьютерлік дискке қателікпен еніп кетуі еді. Дискілер мұқият тексеріліп, сақтықпен жинақталғанмен, вирустармен зарарланған дисктердің таралуына байланысты журналдың сенімділігі мен беделіне нұқсан келген жағдайлар болды. Вирустар осылай тараған бірнеше жағдайда, басылымдар медиа мазмұны антивирустық бағдарламамен тексерілгенін, бірақ вирус тым жаңа болғандықтан анықталмағанын мәлімдеді. CNN Money хабарлағандай, бұл жағдай зиянды бағдарламаның "кең таралған қауіпке" айналуына себеп болды. 2002 жылы MacAddict журналының мұқаба дискісінде AutoStart құрты табылды.