Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Коконино округі, Аризона штатындағы қала
Town in Coconino County, Arizona
Туба қаласы – Аризона штатының Коконино округіндегі, Навахо ұлтында орналасқан, ресми құрылмаған қала және халық санағы бойынша белгіленген аудан. Бұл Коконино округінің екінші ірі қауымы. 2010 жылғы халық санағы бойынша осы ауданның халқы 8 611 адамды құрады. Туба қаласы – Навахо ұлтының ішіндегі ең көп халқы бар қауым, Нью-Мексико штатындағы Шипрок қаласынан сәл үлкен, сонымен қатар Батыс Навахо агенттігінің бас кеңсесі осы қалада орналасқан. Моэнкопи атты хопи ауылы қаланың оңтүстік-шығысында жатыр, ал хопи халқы да қалада тұрады. Еуропалық американдықтар қалаға Орайбиден шыққан хопи басшысы Тувидің құрметіне ат қойған. Ол Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиетті шіркеуіне өтіп, мормон мигранттарына осы аймақта қоныстануға рұқсат берген. Навахо тілінде осы қауымның атауы "қиылысқан сулар" деп аударылады. Бұл атау, көптеген жер асты суларының, бірнеше су қоймаларының бастауы болып табылатынын көрсетеді. Туба қаласы Навахо ұлтының батыс жиегіне жақын, Сайысқан шөлде орналасқан. Туба қаласы Үлкен Каньон Ұлттық паркінің шығыс кіреберісінен шамамен 80 шақырым (50 миль), ал Флагстафф қаласынан шамамен 126 шақырым (78 миль) қашықтықта жатыр. Туба қаласының көп бөлігін Навахо халқы құрайды, сонымен қатар аз мөлшерде хопи халқы да тұрады.
Tuba City is an unincorporated town and census designated place in Coconino County, Arizona, on the Navajo Nation, United States. It is the second largest community in Coconino County. The population of the census designated place (CDP) was 8,611 at the 2010 census. It is the most populous community within the Navajo Nation, slightly larger than Shiprock, New Mexico, and the site of the headquarters of the Western Navajo Agency. The Hopi village of Moenkopi lies directly to its southeast, and Hopi also live in the city. European Americans named the town in honor of chief Tuuvi, a Hopi man from Oraibi who converted to the Church of Jesus Christ of Latter day Saints and allowed Mormon migrants to settle in the area. The Navajo name for this community, , translates as "tangled waters". It likely refers to the many below ground springs that are the source of several reservoirs. Tuba City is located within the Painted Desert near the western edge of the Navajo Nation. Tuba City is located approximately 50 mile (80 km) from the eastern entrance to Grand Canyon National Park and approximately 78 mile (126 km) from Flagstaff. Most of Tuba City's residents are Navajo, with a small Hopi minority.
Тарих
Тюба қаласы аймағы мыңдаған жылдар бойы жергілікті халықтардың мекені болды. Бұл қауымды алғаш рет испандық саяхатшылар жазбаға алды: 1776 жылы әйгілі Франсиско Гарсес бұл аймаққа сапар шегіп, Хопи тайпасының егін шаруашылығымен айналысқанын тіркеді. Еуропалық америкалықтар 19 ғасырдың соңында Батысқа мормондық қозғалыс аясында келді. Олар қалаға 1870 жылы мормон дінін қабылдаған Хопи адамы Тувидің есімін берді. Ол мормондарды жеке рұқсатсыз, Моенкопи ауылының жанына қоныстануға шақырды. Тюба қаласының сауда орталығы 1870 жылы құрылды, ол табиғи бұлақтарға келген Навахо және Пайют тайпаларымен, сондай-ақ бұл аймақта тұратын Хопи тайпасымен сауда жасады. Еуропалық америкалық мормон эмигранттары 1872 жылы Тюба қаласын құрғанын мәлімдеді. 1956 жылы Тюба қаласының жанында уран кеніші ашылды. Мұнда сирек металдар корпорациясының өңірлік кеңсесі құрылып, оны өңдеуге арналған зауыт салынды. Атом энергиясы комиссиясының да кеңсесі болды. Зауыт 1966 жылы жабылды. Зауыттың және кеніш қалдықтарының қалпына келтіру жұмысы 1990 жылы аяқталды, себебі қалдықтарда радиоактивті заттардың деңгейі жоғары болды және олар қоршаған ортаға қауіпті еді, сондықтан оларды тазалау қажет болды. Тюба қаласының аймақтық денсаулық сақтау корпорациясының ауруханасы Тюба қаласында орналасқан. Бұл коммерциялық емес, жергілікті американдықтар басқаратын денсаулық сақтау корпорациясы, онда 1200 адам жұмыс істейді. Ең жақын аурухана Флагстафф қаласында орналасқан.
The Tuba City area was the territory of indigenous peoples for thousands of years. The community was first documented by Spanish explorers: Father Francisco Garcés visited the area in 1776, and recorded that the Hopi Indians were cultivating crops. European American migrants came as part of the Mormon movement to the West in the late 19th century. They named the town after Tuuvi, a Hopi man who converted to Mormonism circa 1870. He had invited the Mormons to settle near his village of Moenkopi without requiring them to gain individual permission. The Tuba City Trading Post was established in 1870, dealing with the Navajo and Paiute who came to the area for the natural springs, as well as the Hopi already in the area. European American Mormon emigrants claimed to found Tuba City in 1872. In 1956, uranium began to be mined near Tuba City. The regional office for the Rare Metals Corporation was established here, which founded a mill for processing. The Atomic Energy Commission had an office here as well. The mill closed in 1966. Reclamation of the millsite and tailings pile was completed in 1990 because the tailings had high radioactive content and were environmentally hazardous waste products that had to be cleared. The Tuba City Regional Health Care Corporation hospital is located in Tuba City. It is a non profit, Native American run health care corporation that employs 1,200 people. The next nearest hospital is in Flagstaff.
География және климат
АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, CDP-нің жалпы ауданы 8,9 шаршы мильді (23 км²) құрайды, бұл толығымен құрлық. Геологиялық тұрғыдан, Туба қаласы ерте юра дәуірінен (шамамен 180–210 млн жыл бұрын) Глен Каньон тобының үстінде және қазіргі төртінші кезеңнің үстірт шөгінділерінде орналасқан. Ол Навахо ұлтының батыс жиегіне жақын, Суреттелген Шөл ішінде орналасқан. Қалаға АҚШ 160 тас жолы қызмет көрсетеді, ол Аризона штатының 264 тас жолымен қиылысады. Туба қаласы Гранд Каньон Ұлттық паркінің шығыс кіреберісінен шамамен 50 миль (80 км) және Флагстаффтан шамамен 78 миль (126 км) қашықтықта орналасқан. Аризона штаты жазғы уақытқа көшпейді, бірақ Навахо ұлты өз территориясында жазғы уақытты сақтайды. Іс жүзінде, Туба қаласының элементтері әртүрлі тәжірибелерде: тайпалық кеңселер мен мектептер жазғы уақытты сақтайды, ал көптеген жекеменшік кәсіпорындар штаттық тәжірибеге сәйкес келіп, сақтамайды. Туба қаласы Могольон қанаттамасының көлеңкесінде орналасқан, ол Калифорния шығанағынан келген ылғалды тоқтатып тұрады. Онда ыстық, құрғақ жаздары бар, бірақ Феникстен аздап салқын, және суық, құрғақ қыстары бар, ол суық шөлдік климатқа (Köppen BWk) жатады. Қазаннан сәуірге дейін мұз пайда болуы жиі кездеседі. Қыстың көп бөлігінде ауаның құрғақтығына байланысты, оңтүстіктен төмен түсетін таулардан, өлшенетін қар жаумайды.
According to the United States Census Bureau, the CDP has a total area of 8.9 square miles (23 km2), all land. Geologically, Tuba City is sited about the Glen Canyon Group from the early Jurassic (about 180–210 Ma) and on modern superficial Quaternary deposits. It is located within the Painted Desert near the western edge of the Navajo Nation. The town is served by U. S. Route 160, near the junction with Arizona State Route 264. Tuba City is located approximately 50 mile (80 km) from the eastern entrance to Grand Canyon National Park and approximately 78 mile (126 km) from Flagstaff. Arizona does not observe Daylight Saving Time, but the Navajo Nation does within its boundaries. In practice elements of Tuba City vary in practices: tribal offices and schools observe DST, while most private businesses conform to state practice and do not. Tuba City is located in the rain shadow of the Mogollon Rim, which keeps out moisture from the Gulf of California. It has a cold desert climate (Köppen BWk) with hot, dry summersthough less hot than Phoenixand cold, dry winters. Frosts are normal from October to April. The majority of winters do not have measurable snowfall due to the dryness of the air descending from mountains to the south.
Демография
Тілдер (2000) Үйде навахо тілінде сөйлегендердің үлесі 61,2% Үйде ағылшын тілінде сөйлегендердің үлесі 37,5% Үйде хопи тілінде сөйлегендердің үлесі 0,5% Үйде испан тілінде сөйлегендердің үлесі 0,8%
Languages (2000) Percent Spoke Navajo at home 61.2% Spoke English at home 37.5% Spoke Hopi at home 0.5% Spoke Spanish at home 0.8%
2020 жылғы халық санағы
2020 жылғы санақ бойынша CDP-да 8,072 адам, 2,550 тұрғын үй бірлігі және 2,428 отбасы болды. Халық тығыздығы шаршы мильге 899,5 адам. CDP-нің нәсілдік құрамы 5.0% ақ (223 адам), 1.2% афроамерикалық (28), 91.8% америкалық үндістер (7,488), 0.0% азиялық (118), 0.2% Тынық мұхиты аралдарынан (6), және 0.7% екі немесе одан да көп нәсілден (176). Испан немесе латын американдық тегінен шыққандар 5,6% құрады (147). Орташа жас 34,5 жас. Халықтың 10,9% 65 және одан үлкен жастағылар, оның ішінде 7,2% 65-тен 74 жасқа дейін, 3,2% 75-тен 84 жасқа дейін, ал 0,6% 85 және одан үлкен жастағылар. Халықтың 1,5%-ы шетелде туған. Халықтың 26,7% 18 жасқа толмаған, ал 6,6% 5 жасқа толмаған. Жыныстық құрамында 54,1% әйелдер және 45,9% ерлер бар. 2015 жылы CDP-да 9,722 адам, 2,360 үй шаруашылығы және 1,675 отбасы тұрды. Халық тығыздығы да, тұрғын үй бірліктерінің орташа тығыздығы да көрсетілмеген. CDP-нің нәсілдік құрамында 76,2% америкалық үндістері, 8,4% ақ нәсілділер, 0,3% қара немесе афроамерикалықтар, 0,8% азиялықтар, 0,1%-дан аз Тынық мұхиты аралдарының тұрғындары, 0,6% басқа нәсілдер және 1,5% екі немесе одан да көп нәсілдерден шыққандар бар. Халықтың 14,4% испан немесе латын американдықтар. 2,360 үй шаруашылығының 52,9%-ында 18 жасқа дейінгі балалар бар, 49,0% үйленген жұбайлар, 26,0% күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 17,7% отбасы емес. Үй шаруашылықтарының 15,1% жеке тұлғалардан тұрады, ал 2,3%-ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 4,00 адам, ал отбасының орташа мөлшері 4,49 адам. CDP бойынша халықтың жас бойынша таралуы: 18 жасқа дейінгілер 42,8%, 18-24 жастағылар 9,8%, 25-44 жастағылар 27,5%, 45-64 жастағылар 15,7% және 65 жастан асқандар 4,3%. Орташа жас 23 жас. Әр 100 әйелге 93,8 еркек шақтандырылған. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 87,3 еркек шақтандырылған. Туба қаласының орташа отбасылық табысы 47,091 доллар, ал отбасының орташа табысы 37,813 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 29,280 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 26,855 доллар. CDP-нің жан басына шаққандағы табысы 14,140 доллар. Отбасылардың шамамен 23,1% және халықтың 28,2% кедейлік шегінен төмен өмір сүреді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 33,0% және 65 жастан асқандардың 44,8% кедейлікте.
As of the 2020 census there were 8,072 people, 2,550 housing units, and 2,428 families in the CDP. The population density was 899.5 inhabitants per square mile. The racial makeup of the CDP was 5.0% White (223 people), 1.2% African American (28), 91.8% Native American (7,488), 0.0% Asian (118), 0.2% Pacific Islander (6), and 0.7% from two or more races (176). Those of Hispanic or Latino origin made up 5.6% (147). The median age was 34.5 years old. 10.9% of the population were 65 or older, with 7.2% between the ages of 65 to 74, 3.2% between the ages of 75 to 84, and 0.6% were 85 or older. 1.5% of the population were foreign born. 26.7% of the population were under 18, and 6.6% were under 5. The gender makeup was 54.1% female and 45.9% male. of 2015, there were 9,722 people, 2,360 households, and 1,675 families residing in the CDP. The population density was There were 2,465 housing units at an average density of The racial make up of the CDP was 76.2% Native American, 8.4% White, 0.3% Black or African American, 0.8% Asian, <0.1% Pacific Islander, 0.6% from other races, and 1.5% from two or more races. 14.4% of the population were Hispanic or Latino of any race. There were 2,360 households, out of which 52.9% had children under the age of 18 living with them, 49.0% were married couples living together, 26.0% had a female householder with no husband present, and 17.7% were non families. 15.1% of all households were made up of individuals, and 2.3% had someone living alone who was 65 years of age or older. The average household size was 4.00 and the average family size was 4.49. In the CDP, the age distribution of the population shows 42.8% under the age of 18, 9.8% from 18 to 24, 27.5% from 25 to 44, 15.7% from 45 to 64, and 4.3% who were 65 years of age or older. The median age was 23 years. For every 100 females, there were 93.8 males. For every 100 females age 18 and over, there were 87.3 males. Tuba City's median household income is $47,091, and the median income for a family was $37,813. Males had a median income of $29,280 versus $26,855 for females. The per capita income for the CDP was $14,140. About 23.1% of families and 28.2% of the population were below the poverty line, including 33.0% of those under age 18 and 44.8% of those age 65 or over.
Спорт
1988 жылдың 4 қаңтарында Солтүстік Аризона Тюба-Ситиде 72:70 есебімен Орталық Коннектикутты жеңіп, үнді резервациясында өткізілген алғашқы I дивизион баскетбол ойыны болды.
On January 4, 1988, Northern Arizona beat Central Connecticut 72–70 in Tuba City in the first Division I basketball game ever played on an Indian reservation.