Кіріспе

1940 жылдардағы британдық турбореактивті ұшақ қозғалтқышы

Де-Хавиленд Гоблин, бастапқыда Хэлфорд H 1 деп аталды, Франк Хэлфорд жобалаған және де Хавиленд құрастырған алғашқы турбореактивті қозғалтқыш. Гоблин Уиттлдің Power Jets W.1 қозғалтқышынан кейін ұшқан екінші британдық реактивті қозғалтқыш болды және ұшақ қозғалтқыш турбинасы үшін типтік сынақтан өткен және типтік сертификат алған алғашқы қозғалтқыш еді. 1941 жылы жобаланғанымен, ол 13 жыл бойы негізгі түрінде өзгеріссіз қалды, содан кейін Mk. 35 экспорттық нұсқасына дейін жетілді. Гоблин де Хавиленд Вампирдің негізгі қозғалтқышы болды және Allis Chalmers-тегі өндіріс кешігулеріне байланысты қозғалтқыштар ауыстырылғанша F 80 Shooting Star (Аллис Чалмерс J36 ретінде) үшін қозғалтқыш ретінде қолданылуы тиіс еді. Гоблин сонымен қатар Saab 21R истребителіне, Fiat G.80 оқу ұшағына және де Хавиленд DH 108 "Swallow" тәжірибелік ұшағына қуат берді. Кейіннен Гоблин үлкен де Гавиленд Ghost ретінде кеңейтілді, модельдердің нөмірлері Гоблиннің соңғы модификацияларынан жалғасты.

Жобалау және әзірлеу

Қозғалтқыштың жобалауын 1941 жылдың сәуірінен бастап Франк Халфорд Лондондағы консалтингтік фирмасында жүргізді. Ол Франк Уиттлдің пікір қалыптастырған жалпы дизайнының үлгісіне негізделген, онда орталықтандырылған компрессор қолданылып, қысылған ауа он алты жеке жану камерасына берілді, ал олардан шыққан газдар бір сатылы осьтік турбинаны қуаттандырды. Уиттлдің жобаларымен салыстырғанда, H 1 жақсартылды, себебі ол бір жақты компрессорды алдыңғы бөлігінде және тікелей орналастыруды пайдаланды. Уиттлдің Power Jets W.2 сияқты жобалары, ауаны қозғалтқыштың ортасына кері қайтарып, оны «бүктеу» және ұзындығын қысқарту үшін кері ағыс схемасын қолданды. Тікелей схема қозғалтқышты жеңілдетті, бірақ ол сәл ұзын болды және турбина мен компрессор арасындағы қуат білігінің ұзындығын арттырды. Уиттл стиліндегі «бүктеуді» жойғанмен, Goblin әлі де ықшам дизайн болды. H 1 алғаш рет 1942 жылдың 13 сәуірінде жұмыс істеді және екі ай ішінде жобаланған толық қуатын өндіруге тез жетілді. Ол алғаш рет 1943 жылдың 5 наурызында Gloster Meteor ұшағында, ал 26 қыркүйекте de Havilland Vampire ұшағында ұшты. Осы шамада de Havilland Халфордтың компаниясын сатып алып, оны de Havilland Engine Company төрағасы етіп тағайындады, ал қозғалтқыштың атауы H 1-ден «Goblin»-ге өзгерді, ал жаңа H 2 дизайны «Ghost» аталды – de Havilland реактивтік және ракеталық қозғалтқыштардың барлығы спектральді көріністердің аттарымен аталатын. 1943 жылдың шілдесінде қолда бар екі H 1 қозғалтқышының бірі (іс жүзінде Vampire прототипінде орнатылған қосалқы қозғалтқыш) Америка Құрама Штаттарына жіберілді, онда ол Lockheed P 80 Shooting Star-дың негізгі қозғалтқышы ретінде таңдалды. Бұл қозғалтқыш 1944 жылдың 9 қаңтарында алғаш рет ұшқан P 80 прототипіне орнатылды. Кейіннен қозғалтқыш жердегі сынақтар кезінде жазатайым түрде жойылды және Vampire прототипінен қалған жалғыз H 1 қозғалтқышымен ауыстырылды. Allis Chalmers АҚШ-та J36 ретінде қозғалтқышты өндіруге таңдалды, бірақ ұзақ кешігулерге тап болды. Оның орнына, General Electric компаниясы I 40 ретінде әзірлеген Allison J33 (Whittle's W.1 негізінде жасалған олардың J31 үлгісінің жақсартылған нұсқасы) өндіріс P 80A үшін таңдалды.

Тірі қалғандар

2011 жылдың маусым айына дейін екі Goblin қозғалтқышы бар de Havilland Vampire британдық тіркемеде ұшуға қабілетті күйінде қалды. 2014 жылдың желтоқсанына қарай Солтүстік Америкада үш Goblin қозғалтқышы бар de Havilland Vampire ұшуға қабілетті күйінде қалды. N115DH Дүниежүзілік мұра әуе мұражайына тиесілі. C FJRH Канаданың Онтарио штатындағы Jet Aircraft Museum басқаруында пайдаланылады. және N593RH Vampire Aviation LLC компаниясына тиесілі. 2015 жылдың қарашасына қарай Оңтүстік Африкада үш Goblin қозғалтқышы бар de Havilland Vampire ұшуға қабілетті күйінде қалды. 276 және 277 сериялық нөмірлері Оңтүстік Африка Әуе күштері мұражайында, ал үшіншісі Вундербум әуежайында орналасқан.