Кіріспе

Ажо ( /ɑː//h//oʊ/ AHhoh) – Аризона штатының Пима округінде орналасқан, Америка Құрама Штаттарының бірікпеген қаласы. Бұл Орган құбырлары кактустарының ұлттық монументіне ең жақын орналасқан елді мекен. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 3039 адамды құрайды. Ажо 85-ші мемлекеттік тас жолында, Мексика шекарасынан 69 шақырым қашықтықта жатыр.

Тарих

Ажо – сарысақалдың испан тіліндегі атауы (ˈaxo). Испандықтар бұл жерге ат қоярда, о'одхам тіліндегі "бояу" (оʼохо) деген сөзбен ұқсас дыбысталатын сөзді пайдаланған болуы мүмкін. Тохоно О'одхам халқы осы аймақтан қызыл бояу пигменттерін алған. Ажоның кен орындарынан американдықтар, испандықтар және америкалықтар кен байлығын өндірген. XIX ғасырдың басында "Ескі Қанатты Үңгір" деп аталған испан шахтасы болған, ол үнді шабуылдарынан кейін тасталып кеткен. Том Чайлдс аға 1847 жылы тасталып қалған шахтаны 18 метрлік тік тереңдігі бар шахта, мескиттен жасалған баспалдақтар және шикі теріден жасалған шөміштермен толық күйде тапқан. Ол сол кезде ұзақ тоқталған жоқ, өйткені Магдалена-де-Кино, Сонора маңындағы күміс кен орындарына жол тартып кетіпті. Отыз бес жылдан кейін Чайлдс пен оның ұлы досымен бірге оралып, тасталып қалған шахтаны игеруге кіріскен. 1884 жылы Ажодағы лагерьде адам қалмаған. Том Чайлдс аға мен оның ұлы келгенде лагерь толық бос болған. Олармен бірге Тусон қаласынан Вашингтон Майкл Джейкобс келген, Аризона штаты. Чайлдс және Джейкобс ескі Ажо кен орындарының көп бөлігін құрайтын кен пайдалану құқығын алған. Олар тұрақты лагерь құрып, кен орындарында жұмыс істеген. Жоғары сапалы табиғи мыс Ажоны Аризона штатындағы алғашқы мыс кеніне айналдырған. Біраз уақыттан кейін Чилдстің досы Питер Р. Брэди құрған "Аризона Тау-кен және Сауда Компаниясы" 1880-ші жылдардың ортасында Уэльстің Суонси қаласында балқыту үшін Хорн мүйісіне дейін кендерді тасымалдап, бай жер бетіндегі кендерді өңдеген. Кеме Патагония жағалауында сүңгігеннен кейін кен өндірісі тоқтатылған. Ұзақ жабдықтау жолдары мен судың жетіспеушілігі ірі тау-кен компанияларын тоқтатқан.

Төмен сапалы кенді өндірудің жаңа әдістері пайда болған кезде Ажо дамып өркендеген. 1911 жылы "Rough Rider" және Йейл университетінің жұлдызы полковник Джон Кэмпбелл Гринвей Джон Боддиден "Жаңа Корнелия" кен орнын сатып алған. Ол "Калумет және Аризона Тау-кен Компаниясының" бас директоры болып тағайындалып, оны үлкен масштабта кеңейткен. Тау-кен өнеркәсібіне қызмет көрсету үшін Гила Бендтен Тусон, Корнелия және Гила Бенд темір жолы салынды және ол 1916 жылдан 1985 жылға дейін жұмыс істеді. 1921 жылы елдегі ең ірі мыс компаниясы "Phelps Dodge" "Жаңа Корнелияны" сатып алды және шахта Майкл Керли басқаратын "Phelps Dodge" компаниясының "Жаңа Корнелия" бөлімшесіне айналды. Бірнеше онжылдық бойын 1000-нан астам қызметкер "Phelps Dodge" компаниясының ашық карьерінде жұмыс істеді. 1983 жылы кәсіподаққа мүше шахтерлер ереуілге шықты. Шахта қысқа уақытқа кәсіподақсыз жұмысшылармен жұмыс істеді, бірақ 1985 жылы өндіріс тоқтатылды. Қала бастапқыда ақ емес тұрғындар үшін "Үнді ауылы" және "Мексикалық қала" деп аталатын бөлек аудандарға бөлінген. Ажода зейнеткерлер, шекаралық патруль қызметкерлері және жас отбасылар көптеп тұрады. 2019-2020 жылдары жаңа шекаралық қабырғаның құрылысы кезінде көптеген жұмысшылар RV парктерінде, қонақ үйлерде және жалға берілетін үйлерде тұрды.

География

АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, халық санағымен белгіленген аймақтың жалпы ауданы 28,1 шаршы миль (73 км²) құрайды, оның барлығы құрлық. Аймақтың санақ бойынша анықтамасы Статистикалық бюро тарапынан статистикалық мақсаттар үшін жасалған және сол атаумен жергілікті жердегі түсінікпен дәл сәйкес келмеуі мүмкін. Ажо Кіші Ажо тауларында орналасқан. Ажо төңірегінде Сонора шөлінің өсімдіктері гүлденеді, оның ішінде сагуаро және окотиллолар бар. Бұл аймақта пияз тәрізді Ажо лилиясы немесе шөл лилиясы да өседі. Ажоит минералы алғаш рет Ажодағы Жаңа Корнелия кенішінде табылған. Сонымен қатар, сирек кездесетін папагоит минералы алғаш рет Нью-Корнелия кенішінде сипатталған.

Климат

Бұл аймақта жыл бойы күн сәулесі көп, себебі ауа тұрақты түрде төмендейді және атмосфералық қысым жоғары. Кёппен климаттық жіктеу жүйесі бойынша Ажода ыстық шөлді климат, климат карталарында BWh деп белгіленеді. Жауын-шашын мөлшері өте аз, тек сирек муссондық немесе фронтальдық инвазиялар кезінде ғана жауады, әсіресе сәуір мен маусым аралығында ең аз болады. 1914 жылдан бері ең көп жауын-шашын тіркелген жыл – 1946 жыл, оның ішінде 18 қыркүйекте рекордтық тәуліктік жауын-шашын мөлшері байқалды, ал ең құрғақ жыл – 1928 жыл. Температура сәуірден қазанға дейін өте жоғары, қарашадан наурызға дейін жұмсақ немесе жылы болады, ең жоғары температура 1937 жылдың 22 қаңтарында (сол айдағы рекордтық батыс суық толқыны кезінде) тіркелді, ал ең төменгі температура 2023 жылдың 20 шілдесінде байқалды.

Демография

Ажо алғаш рет 1920 жылғы АҚШ халық санағында (Пима округі) Ажо учаскесінің №1 (халық саны 2040) және №2 (халық саны 296) ретінде тіркелді. 1930 жылы ол жай ғана Ажо учаскесі болып көрсетілді. Кейінгі санақта мұнда ақ нәсілділер басымдық құрды. 1940 жылы барлық округ учаскелері 3 ауданға біріктірілгендіктен, ол 1950 жылға дейін ресми түрде қайтадан тіркелмеді, ол тіркелмеген ауыл ретінде есептелді. 1980 жылы ол халық санағына арналған белгіленген елді мекен (CDP) мәртебесін алды. 1960 жылы халық саны ең көп болған кезде (7049 адам), ол Тусоннан кейін Пима окруғының екінші ірі елді мекені болды. 1950 және 1960 жылдары Аризона штатындағы 16-шы ірі елді мекен болып саналды. 2000 жылғы халық санағы бойынша CDP-де 3705 адам, 1659 шаруашылық және 1088 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – адамға шаққанда, ал жалпы тұрғын үйлердің саны 2485, орташа тығыздығы – . CDP-нің нәсілдік құрамы: 78,7% ақ нәсілді, 0,2% қара немесе афроамерикалық, 6,9% американдық үндістер, 0,3% азиялық, 0,1% Тынық мұхиты аралдарынан келгендер, 9,2% басқа нәсілдер және 4,6% екі немесе одан көп нәсілділер. Халықтың 37,6% испаниялық немесе латын американдықтар. 1659 шаруашылықтың 19,7%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 51,4%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 10,6%-ында күйеуі жоқ әйелдер, ал 34,4%-ы отбасы емес. Шаруашылықтың 30,1%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 17,1%-ы 65 жастан асқан жалғыз тұратын адамдар. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,23 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,74 адам. CDP-де халық жас бойынша таралып кеткен: 20,6% - 18 жасқа дейінгілер, 4,9% - 18-24 жас аралығындағылар, 17,2% - 25-44 жас аралығындағылар, 25,3% - 45-64 жас аралығындағылар және 32,1% - 65 жастан асқандар. Орташа жас 52 жас. Әр 100 әйелге 90,3 еркек шақтап келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 88,3 еркек шақтап келеді. CDP-дегі шаруашылықтың орташа табысы 25 618 доллар, ал отбасының орташа табысы 29 310 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 28 000 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 18 571 доллар. CDP-нің жан басына шаққандағы орташа табысы 14 548 доллар. Отбасылардың 16,5%-ы және халықтың 22,3%-ы кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 36,5%-ы және 65 жастан асқандардың 9,0%-ы.

Білім

Ажо біріккен мектеп ауданы Аризона штатындағы Ажо қаласындағы жалғыз мемлекеттік мектеп ауданы. Бұл CDP Пима округінің бірлескен техникалық білім беру округінің 3-ші басқару кеңесі округіне кіреді. Бастауыш, орта және жоғары мектептер бір ғимаратта орналасқан.

Қоғамдық қауіпсіздік

CDP-ге Пима округі шериф департаментінің Ажо бөлімі, Ажо жедел жәрдем және Ажо-Гибсон ерікті өрт сөндіру бөлімі қызмет етеді.