Кіріспе

Пима округіне жататын қала, Аризона штаты.

Оро-Вэлли, 1974 жылы құрылған, Аризона штатының Пима округінде, Тусон қаласынан солтүстікке қарай 6 миль (10 км) жерде орналасқан қала маңындағы қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша қала халқы 47 070 адамды құрайды, бұл 2000 жылғы 29 700 адамнан артық. "Arizona Daily Star" газеті Оро-Вэллиді Оңтүстік Аризонаның "Жоғары технологиялы Меккасы" деп атады. Қаланың ішінде 10-нан астам жоғары технологиялық фирма орналасқан, ал орташа үй шаруасының табысы АҚШ-тың орташа табысынан шамамен 50%-ға жоғары. Қала штаттың астанасы Финикстен оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 110 миль (177 км) қашықтықта орналасқан. Оро-Вэлли Санта-Каталина тауларының батыс етегінде, Пуш қырқасының түбінде жатыр. Қаланың солтүстігінде Тортолита таулары орналасқан, ал оңтүстігінен Тусон аңғарының әсем көрінісі ашылады. Қала ортаңғы Канад дель Оро аңғарында орналасқан. Оро-Вэллиге АҚШ-тың түкпір-түкпірінен келген көптеген тұрғындар екінші немесе қысқы үйлерін ұстап тұрады. 2006 жылы қала Оро-Вэлли Кантри клубында Pac 10 әйелдер гольф чемпионатын қабылдады. Оро-Вэлли Кантри клубы 2006 жылғы қыздар арасындағы Junior America's Cup турниріне де төрағалық етті, бұл Батыс АҚШ-тың маңызды әуесқой гольф жарысы. Оро-Вэллиде жыл сайын өткізілетін іс-шараларға Оро-Вэлли өнер фестивалі, El Tour de Tucson велосипед жарысы, Оро-Вэлли музыка фестивалі, Тусон марафоны, сызықты конькимен сырғанаушылар үшін Cactus Speed Classic, Оро-Вэлли триатлоны және Аризона қашықтық классикасы кіреді.

АҚШ-тың аннексияға дейінгі кезеңі

Оро аңғарының аймағында әртүрлі топтар шамамен екі мың жылдан бері үзіліспен қоныс тепкен. Американың түпкілікті халқы Хохокам тайпасы 450 жыл шамасында Оро аңғарының солтүстік жағындағы Тортолита тауларының етегіндегі Бал арасы ауылында тұрған. Хохокамның шамамен 800 жыл бойы үздіксіз қоныстанған Бал арасы ауылынан Хохокамның артефакттары табыла береді және оларды бүкіл әлемнің археологтары зерттейді. 16-шы ғасырдың басында Апачи тайпалары Аризонаның оңтүстік аймағына, соның ішінде Оро аңғарына келді. Бұл тайпалар испан конкистадорлары, оның ішінде Франсиско Коронадо келгенге дейін бірнеше онжылдықтар ғана осы аймақта тұрды. Испандықтар 16-шы ғасырдың соңынан бастап осы аймақта бекіністер салды, соның ішінде Тусондағы Президио (1775).

Климат

Оро аңғарының ауа райы Тусонға өте ұқсас, өйткені олар бір-біріне жақын орналасқан; алайда, шағын айырмашылықтар бар. Оро аңғарында жыл бойы жаңбыр азырақ жауады, себебі ол Санта-Каталина тауларының батысында, ал Тусонның көп бөлігі таулардың оңтүстігінде немесе оңтүстік-батысында жатыр. Биіктігі жоғарырақ болғандықтан, Оро аңғарының жалпы температурасы жыл бойы Тусоннан сәл салқын. Жел көбінесе солтүстік және солтүстік-батыс бағыттан соғады, ал Санта-Каталина тауларының кедергісінен күн Тусоннан кейін шығады.

2020 жылғы халық санағы

2020 жылғы санақ бойынша Оро аңғарында 47 070 адам және 20 754 шаруашылық болды. Қала халқы 2010 мен 2020 жылдар аралығында 14,7%-ға артты. Халық тығыздығы бір шаршы мильге 1 154,4 адамды құрады. Оро аңғарында 22 346 тұрғын үй болды. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 84,2% – испаниялық емес ақтар, 2,3% – қара немесе африкалық американдықтар, 0,3% – американдықтар, 3,6% – азиялықтар, 0,1% – Тынық мұхиты аралдарының тұрғындары және 6,6% – екі немесе одан көп нәсілдік топқа жататындар. Халықтың 15,4%-ы кез келген нәсілге жататын испаниялық немесе латын американдықтарын құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 5 жасқа дейінгілер – 3,3%, 5-17 жас аралығындағылар – 14,6%, 18-64 жас аралығындағылар – 52,5%, 65 және одан жоғары жастағылар – 34,6%. Орташа жас 54 жасқа тең. Оро аңғарында 48% ер адам және 52% әйел адам тұрады. Шаруашылықтың орташа табысы 92 540 доллар, ал жан басына шаққандағы орташа табыс 53 411 долларды құрады. Халықтың 6,7%-ы кедейлік шегінен төмен деңгейде өмір сүреді.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы санақ бойынша Оро аңғарында 41 011 адам және 17 364 шаруашылық болды. Халық тығыздығы бір шаршы мильге 1 154,4 адамды құрады. Оро аңғарында 20 340 тұрғын үй болды. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 81,9% – испаниялық емес ақтар, 1,5% – қара немесе африкалық американдықтар, 0,4% – американдықтар, 3,1% – азиялықтар, 0,1% – Тынық мұхиты аралдарының тұрғындары және 2,4% – екі немесе одан көп нәсілге жататындар. Халықтың 11,5% – испаниялық немесе латын американдықтары. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 5 жасқа дейінгілер – 3,9%, 5-17 жас аралығындағылар – 19,2%, 18-64 жас аралығындағылар – 50,8%, 65 және одан жоғары жастағылар – 26,1%. Орташа жас – 50 жас. Оро аңғарындағы халықтың 47% еркек, 53% әйел. Шаруашылықтың орташа табысы 68 784 доллар, ал жан басына шаққандағы орташа табыс 39 397 долларды құрады. Халықтың 5,3% кедейлік шегінен төмен өмір сүрді.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша қалада 29 700 адам, 12 249 шаруашылық және 9 382 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 13 946 тұрғын үй құрады. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 93,1% ақ нәсілді, 1,1% қара немесе афроамерикалық, 0,4% американдық үндістер, 1,9% азиялық, 0,1% Тынық мұхиты аралдарынан, 1,8% басқа нәсілдерден және 1,6% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 7,5% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 12 249 шаруашылықтың 27,0%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 69,8%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 4,9%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 23,4%-ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 19,4%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 8,2%-ында 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,41 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,76 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 21,5% - 18 жасқа дейінгілер, 4,5% - 18-24 жас аралығындағылар, 23,5% - 25-44 жас аралығындағылар, 27,7% - 45-64 жас аралығындағылар және 22,7% - 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер. Орташа жас 45 жас. Әр 100 әйелге 94,4 еркек шамасында. 18 жасқа және одан жоғары әйелдердің әр 100-іне 91,0 еркек шамасында. 2007 жылғы есеп бойынша қаладағы шаруашылықтың орташа табысы 74 015 доллар, ал отбасының орташа табысы 80 807 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 55 522 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 31 517 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 31 134 доллар. Халықтың 3,1%-ы және отбасылардың 2,4%-ы кедейлік шегінен төмен өмір сүрді. 18 жасқа дейінгілердің 2,0%-ы және 65 жастан асқандардың 2,2%-ы кедейлік шегінен төмен өмір сүрді.

Экономика

Инновациялық парк – Оро аңғарының жоғары технологиялық орталығы, онда бірнеше медициналық және биотехнологиялық кампустар орналасқан. Оро аңғарындағы негізгі жұмыс берушілер: Sanofi Aventis: Әлемдегі үшінші ірі фармацевтикалық компания 2009 жылы Инновациялық паркте жаңа ғимараттың құрылысын аяқтады. Ventana Medical Systems: Компанияның халықаралық бас кеңсесі Инновациялық паркте орналасқан. 2008 жылы Ventana компаниясы Roche Diagnostics компаниясымен сатып алынды. Фирма ресми түрде Roche Tissue Diagnostics деп аталды, ал "Ventana" бренді сақталды. Оро аңғары ауруханасы: Аурухана және Инновациялық парктегі медициналық кеңселер ғимараты 2008 жылы ашылды. Honeywell: Honeywell – электрондық басқару жүйелері мен автоматтандыру жабдықтарын өндіруші. (Honeywell зауыты, шындығында, Пима округінің құрамына кірмейтін аймағында орналасқан және Оро аңғары қаласымен толықтай қоршалған.)

Өнер

Әр қыста «Музыкалық сиқыр балалар үшін» ісшарасы Оро-Валли қалалық әкімшілігінде өтіледі, сонымен қатар қала бойынша бірнеше скрипкалық квартеттер мен хор өнерлері көрсетіледі. Әр сәуір айында өнердің барлық түрлерін және көркемдік өрнекті мерекелейтін Оро-Валли өнер фестивалі ұйымдастырылады. Көктем бойы Cañada del Oro өзені бойындағы саябақтағы ашық амфитеатрде тікелей музыкалық қойылымдар өтеді. Тәуелсіздік күнінің жылдық тойлануы Оро-Валлидегі ең ірі шаралардың бірі болып табылады. Тусон симфониялық оркестрі бірнеше хорлармен бірге өнер көрсетеді. Hilton El Conquistador курорты әсем фейерверктер мен концерттер ұсынады. Oro Valley Music Festival – жыл сайынғы ашық ауадағы музыка фестивалі, ол әдетте қазан айының бірінші демалыс күндері Вистосодағы Гольф клубында екі күнге созылады. 2017 жылғы қатысушылардың арасында Гавин ДеГрау, Ли Брайс, Леанн Раймс, Brothers Osborn және Echosmith сияқты әртістер болды. Ранчо Вистосодағы Оро-Валли ауруханасында жыл бойы қоғамдық өнер көрмесі ұйымдастырылады. Оро-Валли қаласының әр жерінде көптеген мүсіндер, суреттер мен қоғамдық өнердің басқа да туындылары орналасқан.

Заң және мемлекеттік басқару

Оро Долинасы қаласы муниципалдық басқарудың кеңес менеджері жүйесін қолданады. Оро Долинасы жеті мүшелі қалалық кеңеспен басқарылады. Қалалық кеңес Оро Долинасына қатысты барлық мәселелерді, соның ішінде тұрғын үй және коммерциялық дамуды, сондай-ақ табиғатты қорғауды қадағалайды. Оро Долинасының тұрғындары қалалық кеңестің барлық жеті мүшесін, оның ішінде тікелей сайланған мэрін сайлайды. Вице-мэрді сайланған кеңес мүшелерінің арасынан қалалық кеңес тағайындайды. Мэр мен вице-мэрдің кездесулерге төрағалық етуден басқа ерекше өкілеттіктері мен міндеттері жоқ, олар кеңестің қатардағы мүшелері болып табылады. Мэр: Джозеф С. Уинфилд (өкілеттілігінің мерзімі 2026 жылдың қараша айында аяқталады). Вице-мэр: Мелани Барретт (өкілеттілігінің мерзімі 2026 жылдың қараша айында аяқталады). Оро Долинасы қалалық кеңесінің қалған мүшелері: Қалалық менеджердің кеңсесі қала қызметтерін жоспарлау және басқару арқылы қоғамдыққа атқарушы деңгейдегі басшылықты қамтамасыз етеді. Коммуникация, оның ішінде Тұрғындарға қызмет көрсету және Экономикалық даму қалалық менеджердің ведомствосына қарасты. Заң қызметінің директоры, Тобин Сидлс мырза, қалалық менеджер тағайындайды және ол мэр мен кеңес, басқармалар мен комиссиялар, қалалық менеджер және барлық қалалық бөлімдердің бас заң кеңесшісі болып табылады. Қалалық судья – құрметті Джеймс Хейзел. Қаладағы негізгі құқық қорғау органы – полиция бастығы Кара М. Райли басқаратын Оро Долинасы полиция бөлімі. 2014 жылғы мәліметтер бойынша, OVPD-де 100 ант берген полиция қызметкері жұмыс істеді, яғни 1000 тұрғынға 2,43 қызметкер шақырды. 2022 жылы Оро Долинасы ФБР-дің қылмыс статистикасына сүйене отырып, Аризона штатында тұруға ең қауіпсіз орын деп танылды. Бұрын, 2001 жылдан 2006 жылға дейін ол 5000-нан астам халқы бар қалалар арасында зорлық қылмыстары мен мүліктік қылмыстардың ең төмен деңгейіне ие болды. OVPD барлық мемлекеттік және кейбір жеке мектептерде полиция қызметкерлерінің болуымен ерекшеленетін елдегі санаулы қауымдастықтардың бірі ретінде ұлттық деңгейде танылды. OVPD ай сайын көптеген қоғамдық іс-шаралар өткізеді, мысалы, «Dispose A Med» бағдарламасы (азаматтар пайдаланылмаған немесе мерзімі өткен дәрі-дәрмектерді тапсыруға мүмкіндік береді), «Shred A Thon» (азаматтар құпия құжаттар мен жазбаларды қауіпсіз жоюға мүмкіндік береді), «Балаларды цифрлық сәйкестендіру» (ата-аналарға балалары туралы «биографиялық мәліметтер» жинағын ұсынады), Оро Долинасы полиция бөлімінің қызметі туралы халықтың білімін арттыру мақсатындағы «Азаматтық полиция академиясы» және үй иелері полиция қызметкерлерінен бос тұрған үйлерін тексеруді сұрай алатын «Darkhouse» бағдарламасы. Қаланың өртке қарсы қорғау және шұғыл медициналық қызметін толығымен Голдер Ранч өртке қарсы округі қамтамасыз етеді. 2017 жылғы мәліметтер бойынша, GRFD жалпы ауданы 241 шаршы мильді құрады және он стансада 152 қызметкер жұмыс істеді. Қала Аризона штатының 1-ші округінде орналасқан, оны Демократ өкілі Том О'Халлеран және Аризона штатының 11-ші заңнамалық округіндегі өкілдер Марк Финчем, Винс Лич және сенатор Стив Смит, барлығы республикашылдар қызмет етеді.

Көлік

Оро аңғары Тусон қаласына Sun Shuttle қызметімен байланыстырылған.

Қызықты жерлер

Бу сорғысы ранчосы: Оро аңғарының жүрегінде орналасқан Бу сорғысы ранчосы 1870 жылдардың ортасына, Джордж Пуш осы аймаққа қоныстанған кезге жатады. Пуш Аризона штатының заң шығарушысы және 1910 жылы Аризонаның алғашқы Конституциялық конвенциясының делегаты болды. Ранчо қала әкімдігі тарапынан сақталып жатыр және оның ішінде ранчоның бірнеше бастапқы ғимараттары бар. Ол 2009 жылдың қыркүйегінде Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілді. Каталина мемлекеттік паркі: N. Oracle Road (AZ State Hwy. 77) мекенжайында орналасқан. Каталина мемлекеттік саябағында көптеген жаяу және серуендеу жолдары бар, соның ішінде Ромеро қирау жолы, Табиғат жолы, Ромеро каньоны жолы, Сазерленд жолы, Каньон Loop жолы, 50 жылдық жол, Құстарды қарау жолы және Ат жолы. Атпен жүруге арналған жолдар да бар. Кейбір жолдар Коронадо ұлттық орманындағы басқа жолдармен жалғасып, Санта-Каталина тауларының ең биік шыңы – Леммон тауына (9157 фут / 2791 метр) дейін барады. Паркте сондай-ақ бірнеше кемпингтер мен ат спорты орталығы бар. Immaculate Heart Preparatory School: Мектеп Ұлыбританиядан келген Саффолк графының әйелі Маргарет Ховардтың бұрынғы особнягінде орналасқан. 1937 жылы оның қысқы резиденциясы ретінде салынған, ол Оро аңғарының Саффолк Хиллс ауданында орналасқан. Бал арасы ауылы: Американың түпкілікті халқы Хохокам 500 жылдарынан бастап Тортолита тауларының етегінде шағын қоғам құрған. Қалған қираған жерлер Оро аңғарының солтүстік жағындағы бастапқы орнында қала әкімдігі тарапынан сақталып келеді. Белл Хаусы: Жеке меншік үй 1940 жылдардың басында салынған. Оро аңғарының оңтүстігінде орналасқан, бұл үйден Тусон аңғарының кең көрінісі ашылады. Белл отбасының жеке меншігінде болғандықтан, үй жұртшылыққа жабық. Олардың айтуынша керісінше болғанымен, Тусонның Белл отбасы Александр Грэм Беллдің ұрпағы емес, оның жалғыз қыздары болған. Ромеро ранчосы: Үлкен Ромеро ранчосының қираған жерлері Оро аңғарының шығысында Каталина мемлекеттік саябағында орналасқан. 1844 жылы Франсиско Ромеро құрған Ромеро ранчосы Санта-Каталина тауларының жанындағы алғашқы мал фермаларының бірі болды. Canyon del Oro орта мектебі: Мектептің құрылысы 1960 жылдардың басында, ауданның көп бөлігі дамымай тұрғанда басталды. Оңтүстік Оро аңғарында орналасқан және Пуш Риджге тікелей іргелес жатқан CDO қала үшін маңызды орталық болып табылады. Оро аңғарының қоғамдық кітапханасы: Оро аңғарының жүрегінде, гольф алаңында, Пуш қырқасына қарап орналасқан.