Кіріспе

Швециядағы футбол туралы жалпы мәлімет

Ассоциациялық футбол Швециядағы ең танымал спорт түрі болып табылады, онда 240 000-нан астам лицензияланған ойыншы (шамамен 56 000 әйел және 184 000 ер адам) және тағы 240 000 жас ойыншы бар. Елде 3200-ге жуық белсенді клуб, олар 8500-нен астам команданы құрайды, ал олар 7900 футбол алаңында ойнайды. Футбол Швецияда алғаш рет 1870 жылдары ойнала бастады, алғашқы чемпионат 1896 жылы өткізілді және 1904 жылы Швеция Футбол федерациясы құрылды. Халық саны салыстырмалы түрде аз болғанына қарамастан, ерлер және әйелдер ұлттық құрамалары мен клуб командалары белгілі бір уақытта үлкен жетістіктерге қол жеткізді.

Тарих

Футбол, басқа ұйымдастырылған спорт түрлерімен бірге, 1870 жылдары Швецияға келді және көбінесе сол кездегі көптеген спорт түрлерін жаттықтырған гимнастика клубтарымен айналысты. Англия мен Шотландия – басты шабыт көзі болды, сондықтан футболдың жылдам танымал болуы таңқаларлық емес. 1885 жылы Гетеборг, Стокгольм және Висби клубтары ережелердің алғашқы келісімін жасады. Алғашқы халықаралық клубтық матч 1890 жылы, ал қазіргі заманғы ережелермен алғашқы матч екі жылдан кейін, 1892 жылы өтті. Швеция ұлттық футбол турнирін басқаруға алғашқы ұйым 1895 жылы Гетеборгте құрылған Svenska Idrottsförbundet болды, сол кезде Гетеборг Швециядағы басты футбол қаласы еді. Ұйым 1896 жылы Svenska Mästerskapet турнирін ұйымдастырды, оны Örgryte IS жеңіп алды. Турнир 1925 жылға дейін, алғашқы ұлттық лига – Allsvenskan құрылғанға дейін жалғасты. 1890 жылдардың соңында IFK ұйымдары футбол ойнай бастады, ал 1901 жылы футболдан алғашқы Kamratmästerskap (IFK чемпионаты) ұйымдастырылды. Футбол одан бері өсіп, қазіргі уақытта 3300-ге жуық клуб, 32 700 команда және бір миллион мүше бар, олардың шамамен жарты миллионы белсенді ойыншылар.

Лигалар жүйесі

Қазіргі уақытта футбол федерациясы басқаратын ұлттық лигалар жүйесі 1-1-2-6-12 ретімен ұйымдастырылған, онда Allsvenskan – ең жоғары швед деңгейі, ал Superettan – екінші деңгей, одан кейін екі үшінші деңгей (1-дивизия), алты төртінші деңгей (2-дивизия) және он екі бесінші деңгейлі лига (3-дивизия) келеді. 3-дивизиядан төмен бірнеше төменгі лигалар бар, кейбір аймақтарда тоғызыншы деңгейге (7-дивизия) дейін, ал Upplands FF жағдайында оныншы деңгейге (8-дивизия) дейін өңірлік футбол федерациялары бақылайды.

Кексе жүйесі

Ұлттық кубок Svenska Cupenге Allsvenskan және Superettan лигаларынан 32 команда, ал төменгі лигалардан 64 команда қатысады. Төменгі лигалардан қандай 64 команда қатысатыны футбол облыстарындағы лицензиясы бар футболшылардың саны арқылы шешіледі.

Халықаралық атақтар

Швеция ұлттық футбол құрамасы өзінің алғашқы халықаралық футбол матчын 1908 жылы Норвегияға қарсы өткізді. Команда 1958 жылғы әлем чемпионатында бір рет 2-орын, екі рет үшінші орын (1950 және 1994 жылдары) алып, 1948 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында жеңіске жеткен. Швеция әйелдер ұлттық футбол құрамасы бір кезде әйелдер футболының дамуында жетекші болды және 1984 жылы бейресми Еуропа чемпионатында жеңіске жетті, бірақ бұл жетістікті қайталай алмады, алайда 2003 жылғы әлем чемпионатында күміс жүлдеге ие болды. Швед клубтары Еуропалық клубтық жарыстардың финалына 10 рет шықты. Ерлер футболында IFK Гётеборг 1982 және 1987 жылдары екі рет УЕФА кубогын жеңіп алды, ал Мальмё ФФ 1979 жылы Еуропа кубогының финалында жеңілді. Әйелдер футболында Умео ИК 2003 және 2004 жылдары екі рет УЕФА әйелдер кубогын жеңіп алды және 2001, 2007 және 2008 жылдары финалда жеңілді; Дюргарденс ИФ Дам (кейін Дюргарден/Альвсжо деп аталды) 2005 жылы финалда жеңілді; ал Тиресо ФФ 2014 жылы қайта аталған УЕФА әйелдер Чемпиондар лигасының финалында жеңілді.