Кіріспе

"Токио үстінде отыз минут" – американдық "Симпсондар" анимациялық телесериалының он бірінші маусымының жиырма үшінші және соңғы бөлімі. Ол алғаш рет 1999 жылдың 16 мамырында АҚШ-тағы Fox арнасында көрсетілді. Эпизодта жылан түрме құсы тонағаннан кейін Симпсондар ақша үнемдеу семинарына қатысады, онда олар шығыстарын қалай шектеудің жолдарын біледі. Ұзақ уақыт өтпей, отбасы басқа елге соңғы сәтте арзан билетпен ұша алады, бірақ жалғыз кемшілігі – олар ұшақ билеттерінің оларды қайда жеткізетінін білмейді, соның салдарынан демалысын Жапонияда өткізеді. Эпизодты Доник Кэри мен Дэн Грейни жазды, ал режиссерлік жұмысты Джим Рирдон атқарды. Бұл өндіріс желісінде жазылған соңғы эпизодтардың бірі болды, ал атауы "Токио үстінде отыз секунд" атты соғыс фильміне сілтеме жасайды. Эпизодта Джордж Такеи сияқты бірнеше қонақ жұлдыздар қатысты, ол "The Happy Smile Super Challenge Family Wish Show" шоуының жүргізушісі болды. Бұл эпизод жапон мәдениетінің кейбір аспектілерін, соның ішінде жапондық ойын-сауық шоуларының қатыгездігін пародизациялайды. Эпизодтың тұңғыш көрсетілімінде шамамен 8 миллион көрермен болды. 2005 жылы эпизод алғаш рет үй бейнежазбасында, ал 2007 жылы он бірінші маусымның DVD жинағының бір бөлігі ретінде жарық көрді. Он бірінші маусымның үй бейнежазбасы шыққаннан кейін "Токио үстінде отыз минут" эпизоды сыншылардан ара-жібір баға алды. Жапония императорының сумо белдіктеріне толы багажникке лақтырылған көрінесінің себебінен, эпизод Жапонияда көрсетілген жоқ, себебі бұл көрінестің құрметсіздік екені саналды. Сондай-ақ, эпизодты Жапонияда Disney+ арқылы көру мүмкін емес.

Сюжет

Барт пен Лизамен интернет-кафеге барғанда, Гомерді Snake тоналайды, ол отбасының демалысқа жинаған ақшасын ұрлап алады. Гомер ақшаны үнемдеу үшін Нед Фландерсті тоналауға тырысады, бірақ Нед оны ұстап алып, Чак Гарабедианның «Mega Savings» семинарына қатысқаннан кейін үнемдеу стратегияларын үйренгенін түсіндіреді. Гомер Недтің келесі семинарға билеттерін ұрлайды, онда ол және Мардж арзан бағамен сатылатын қолданылмаған авиабилеттерді сатып алып, отбасылық демалысқа бара алатынын біледі. Отбасы әуежайда рейстің тоқтатылуын күтеді де, Фландерстерден Токиоға билеттерді алады. Жапонияға келген соң, Лиза жергілікті мәдениетті зерттегісі келеді, ал Гомер мен Барт сумо күресін тамашалауға барады, алдында американдық стильдегі мейрамханада тамақтанады. Гомердің прецелін күрескер ұрлап алғанда, ол оны (Барттың көмегімен) жеңіп, император Акихитоны тозған маваши жинағышқа лақтырады. Олар екеуі түрмеге қамалады, бірақ Мардж кепіл төлеп босатады, соның салдарынан отбасыда бір миллион иен қалады. Көңілі қалып қойған Лизаны көтеріңкі көңіл күйге келтіру үшін Гомер ақшадан оригами құс жасап, оны желге ұшырып алады. Үйге қайту үшін ақша табу қажет болғандықтан, отбасы Осакадағы балықты ішек-қарнынан тазалайтын зауытта жұмыс істейді, онда «Бақытты күлімдеу супер сынағы» атты телешоуға тап болады, онда жеңімпаздар өздері қалаған сыйлықты алады. Олар шоуға қатысып, Спрингфилдке билеттер жеңіп алу үшін жүргізуші Винктің талаптарымен ұятқа қалуға дайын. Соңғы сынақтарында олар белсенді жанартаудың үстіндегі шатқылдаған көпірден билеттерді жинап алу керек, олар сәтті орындайды, бірақ лаваға құлайды, ол апельсин тәрізді сусын мен васаби қосылған болып шығады. Симпсондар ақыры Жапониядан кетеді, бірақ олардың рейсін төрт алып монстр – Годзилла, Мотра, Гамера және Родан тоқтатады.

Өндіріс

Эпизодтың бастапқы атауы "Fat Man and Little Boy" (осы атау кейін 16-шы маусымның эпизоды үшін қолданылды) болды, режиссерлігін Джим Рирдон жасады, ал сценарийін Доник Кэри мен Дэн Грейни жазды. Алғаш рет 1999 жылдың 16 мамырында АҚШ-тағы Fox арнасында көрсетілді. "Токио үстінде отыз минут" – оныншы маусымның соңғы эпизодтарының бірі болды. Симпсон командасы сценарийді "көптеп" қайта жазды, алғашқы нұсқасында Гомер интернеттен "Колумбия дәуірінен қалған вазаны" сатып алғаны туралы ұзақ көрініс болған, бірақ ол эпизодтан алынып тасталды. Эпизодтың атауы 1944 жылғы "Токиодан 30 секунд артық" соғыс фильміне сілтеме жасайды. Бастапқыда, команда эпизодты "Токио үстінде жиырма екі минут" деп атағысы келді, себебі Симпсон эпизодының ұзақтығы шамамен жиырма екі минутты құрайды, бірақ олар оны аталған фильмнің атауына жақын болғандықтан қазіргі түріне өзгертті. Кэридің сөзіне сәйкес, сценарийшілер жапон тілін дәл бейнелеу үшін көп зерттеу жүргізді. Мысалы, "Бақытты күлімдеу супер сынағы" отбасылық тілек шоуының үш санаты жапон тілінде жазылған. Семинардағы көріністе Бернс мырзаның жанында Hasbro компаниясының Monopoly ойынының талсманына ұқсас кейіпкерді көруге болады. Дизайн нақты талсмандан сәл өзгеше болғандықтан, Симпсон командасы оны пайдаланғаны үшін Hasbro-ға төлеуге міндетті болған жоқ. Эпизодтың соңында ойналатын Симпсон тақырып әнінің анимациялық нұсқасын Альф Клаусен жазды. Семинарда сөйлеген Чак Гарабедиан рөлін сериалдың тұрақты дауыс актері Хэнк Азария орындады, ол Мое Шислак сияқты басқа кейіпкерлерді де сомдады. Америкатаундағы жапон қызметшісінің рөлін американдық актер Гедде Ватанабе ойнады. "Бақытты күлімдеу супер сынағы" шоуының жүргізушісі Винктің рөлін Джордж Такей сомдады. Такей бұрын бірнеше рет Симпсон эпизодтарында пайда болған, және ол, Скаллидің айтуынша, команданың сүйікті қонақ жұлдыздарының бірі. Америка Құрама Штаттарына қайту үшін Симпсон отбасы "Бақытты күлімдеу супер сынағы" деп аталатын қорлық ойын-шоуға қатысуға мәжбүр болады. Кантордың сөзіне сәйкес, осы жерде отбасы жапон және американдық мәдениеттердің айырмашылығын байқайды, өйткені шоудың жүргізушісі Винк оларға былай түсіндіреді: "Біздің шоуларымыз сіздердікінен сәл өзгеше. Сіздердің шоуларыңыз білімді марапаттайды. Біз білмеушілікті жазалаймыз". Бұл шоулар комедияны физикалық сынақтардың қатыгездігіне назар аудармау үшін қолданумен де танымал. Эпизодтың басында Симпсон отбасы кіретін интернет-кафедегі компьютерлер Apple iMac компьютерлерінің негізінде жасалған. Фландердің ас үйіндегі көріністе "1 КОР 6:9–11" деген жазуды көруге болады. Бұл – 1 Коринфтіктер кітабының 6-тарауының 9-11 аяттары: "Немесе әділетсіздердің Құдайдың Патшалығына енеміз деп ойлайсыздар ма? Алданбаңдар: жыныстық бұзықтар, құмаршылыққа берілгендер, заңгерлік жасаушылар, еркектермен жыныстық қатынасқа түсуші еркектер, ұрылар, ашкөздер, маскүнемдер, қаралап сөйлеушілер және тонаушылар – ешқайсысы да Құдайдың Патшалығына енеміз деп ойламасын. Бір кезде сендер де сондай болдыңдар. Бірақ сендер тазардыңдар, қасиеттендірілдіңдер, Иеміз Иса Мәсіхтің атымен және Құдайымыздың Рухымен ақталуға ие болдыңдар". 33 центтік дүкендегі кеселерде "That '70s Show" деп жазылған, бұл "That '70s Show" сериалының басты актерлерінің бірі Дэнни Мастерсонды қызықтырды, деді Скалли.

Шығару және қабылдау

1999 жылғы 16 мамырда АҚШ-та тұңғыш рет көрсетілген "Токио үстіндегі отыз минут" атты эпизод Nielsen Media Research мәліметтері бойынша 8.0 рейтинг алып, шамамен 8 миллион көрерменге жеткен. 2005 жылғы 23 мамырда бұл эпизод 12-ші маусымның "Симпсон сафари", 13-ші маусымның "Лиза кінәлі" және 15-ші маусымның "Регина монологтары" эпизодтарымен бірге "The Simpsons – Around The World In 80 D'Oh's" атты DVD жинағының бір бөлігі ретінде жарық көрді. 2007 жылғы 7 тамызда эпизод тағы да "The Simpsons – The Complete Tenth Season" DVD жинағының құрамына енді. "Мен бұған сене алмаймын, бұл үлкен және жақсартылған Симпсондар туралы ресми емес нұсқаулық" кітабының авторлары Уоррен Мартин мен Адриан Вуд эпизодты жағымды бағалап, "Маусымның тамаша аяқталуы" деп жазды. Олар эпизодты "үлкен нәсілшілдік көрінісі" деп сипаттады, бірақ "ол өте күлкілі болғандықтан ешқандай зиян келтірмейді" деді. Digital Entertainment News сайтынан Джейк МакНилл де эпизодты маусымның ең жақсы эпизодтарының бірі деп атады. DVD Town сайтынан Джеймс Плэт эпизодта "күлкілі сәттердің" бар екенін жазды. Collider сайтынан Аарон Роксби эпизодтағы ескірген сілтемелерді сынап, одан да көп сынға алды. Ол: "Мен осы эпизодқа күмәнмен қарап, 1999 жылы жапон мәдениетінің кемшіліктерін және ойын-сауық шоуларын әжуалау қазіргіден гөрі көбірек жаңалық болған деп есептеймін" деп жазды. DVD Movie Guide сайтынан Колин Джейкобсон эпизодты "орташа" деді. Ол эпизодтың идеясы "көптеген қызықты мүмкіндіктерді ашуға" тиіс болғанымен, "оларды толыққанды зерттемегенін" айтты. Эпизодты жаман деп санамаса да, "оның әлеуетін толыққанды пайдалана алмағанын" ойлады.

Цензура

"Токио үстінде отыз минут" - Жапония, Қытай, Гонконг және Тайвань елдерінде көрсетілмеген екі эпизодтың бірі (екіншісі – 11-ші маусымның "Little Big Mom" эпизоды). Эпизодта Гомердің сол кездегі Жапония императоры Акихитоны сумо шалбарына толы қорапқа лақтырып жіберген көрінісі құрметсіздік деп есептелді. Оңтүстік Кореяда да бұл эпизодға Жапонияның Кореяны жаулап алған кезеңінен (1910–1945) кейін телеарналарда жапон мәдениетін шектеу саясатының салдарынан тыйым салынған. Алайда, 2007 жылға дейін Оңтүстік Кореядағы тыйым алынып, эпизод алғаш рет 10-шы маусымның DVD жинағында корей көрермендеріне қолжетімді болды. Дегенмен, Жапонияда бұл эпизодқа қазірге дейін тыйым салынған күйінде қалып отыр.