Кіріспе

Ирландиялық регби одағының жаттықтырушысы және бұрынғы ойыншы, төбешіл жүргізуші Пол Джеремая О'Коннелл (20 қазан 1979 жылы туған) – ирландиялық регби одағының бұрынғы ойыншысы және жаттықтырушысы. Ойнауын аяқтаған кезде Ирландия құрамасы сапында ең көп ойын өткізген үшінші ойыншы (108) және регби одағы тарихындағы ең көп ойын өткізген халықаралық ойыншылардың он сегізіншісі болды. Мансабында О'Коннелл «Мюнстер», Ирландия және «Британдық және Ирландиялық арыстандар» командаларының капитаны болды. Қазір Ирландия ұлттық ерлер құрамасының алдыңғы қатардағы ойыншыларын дайындаушысы.

Ерте өмір

О'Коннелл Ирландияның Лимерик қаласында Мик пен Шила О'Коннелл отбасында дүниеге келді. Ол Лимериктегі Модельдік мектеп пен Ардскойл Рис мектебінде оқыды, онда бастапқыда жүзуде өте жақсы нәтижелер көрсетті және 16 жасында ғана регби ойнай бастады. Ол мектеп құрамасы үшін Мунстер мектептерінің аға кубогында өнер көрсетті, ал 1997-1998 жылдары халықаралық командаласы Гордон Д'Арсимен бірге Ирландия мектептері құрамасынан ойнады. Сонымен қатар, ол Ирландияның U21 құрамасында Донча О'Каллаханмен екінші қатардағы серіктес ретінде бес ойынға қатарынан қатысты. О'Коннелл Лимерик университетінде компьютерлік инженерия мамандығының 4 жылдық бағдарламасының 3 жылын аяқтады, содан кейін регбиге толыққанды көңіл бөлу үшін қалған білім алуын кейінге шегерді.

2001-2003 жылдар

О'Коннелл 2001 жылғы 17 тамызда Эдинбургқа қарсы кельт лигасының матчында «Мюнстер» үшін дебют жасады. «Хайнекен» кубогындағы алғашқы ойыны «Кастрес Олимпик» клубымен өтті, осы ойында «Мюнстер» 28:23 есебімен жеңіске жетті. 2002 жылғы 25 мамырда «Лестер Тайгерс» клубынан жеңілген «Хайнекен» кубогының финалында «Мюнстер» құрамында алаңға шықты. О'Коннелл 2002 жылғы алты ұлттар чемпионатында Уэльске қарсы Ирландия құрамасы сапында дебют жасады, Мик Гэлвеймен бірге бастап, соққы гол соқты. Осы голды соққанына қарамастан, О'Коннелл бірінші таймды есіне алмайды: «Мен гол соқтым, бірақ оны есімде жоқ. Крейг Куиннеллді тоқтатуға тырыстым, ол мені шынтағымен есінен айырды. Тағы 25 минут ойнап, гол соқтым, содан кейін, бірінші таймның соңына жеті минут қалғанда, есім жиналды. Не болып жатқанын түсінбедім, сондықтан алаңнан шығып кеттім». О'Коннелл 2003 жылы кельт лигасының жеңімпазы болған «Мюнстер» құрамасының құрамында болды, финалда «Нейт» клубын 37:17 есебімен жеңді. 2003 жылғы тамызда Уэльске қарсы өткен әлем чемпионатының алдындағы бақылау матчында Уэльске қарсы 35:12 есебімен жеңіске жетіп, екі гол соқты және 2003 жылғы регби әлем чемпионатында Ирландия құрамасына шақырылды. Ол топтық кезеңде Румыния, Намибия, Аргентина және Австралияға қарсы ойнады, содан кейін Францияға қарсы өткен 43:21 есебімен жеңілді.

2004-2006 жылдар

2004 жылы Алты ұлттың чемпионатының ашылу ойынында О'Коннелл Брайан О'Дрисколлдың қатыса алмауына байланысты команда капитаны болды. Ол 27 наурыздағы Шотландияға қарсы ойында да ойнады, онда Ирландия 19 жылдан кейін тұңғыш рет үштік тәжді жеңіп алды. О'Коннелл клуб деңгейінде де жетістікке жетті, «Мунстер» кельттік кубогының соңғы финалында «Лланнелли Скарлетс» клубын 27:16 есебімен жеңіп, 2005 жылдың 14 мамырында «Лансдоун Роудта» жеңіске жетті. Ол 2006 жылы Алты ұлттың чемпионатында үштік тәжді жеңіп алған Ирландия құрамасының құрамында болды, Англияға қарсы өткен драматикалық 24:28 есебімен жеңіске жетіп, тәжді қамсыздады. Ол «Авива стадионы» ретінде қайта жаңартылғаннан бұрынғы «Ескі Лансдоун Роудта» халықаралық соңғы әрекетін жасады, бұл «Тынық мұхит аралдарына» қарсы 61:17 жеңісі болды. О'Коннелл 2005 жылы Британдық және Ирландиялық арыстандар командасының Жаңа Зеландияға жасаған турына шақырылды. Ол 2005 жылдың 25 маусымында «Арыстандар» сапындағы алғашқы тестілік ойынында Жаңа Зеландияға қарсы жеңіліске ұшырады. О'Коннелл екінші және үшінші тестілерде де бастап ойнады. О'Коннелл 2006 жылы Халықаралық регби федерациясының жылдың ойыншысы номинациясына іліккен, және Солтүстік жарты шардағы жалғыз үміткер болды. Басқа төрт үміткер Дэн Картер, Ричи МакКау, Крис Латам және Фури ду Прыз болды, ал МакКау жеңімпаз атанды. О'Коннелл 2005–06 жылғы Хайнекен кубогын жеңген «Мунстер» командасының маңызды мүшесі болды, ол 19:10 есебімен «USA Perpignan» клубына қарсы өткен ширек финалда әрекет жасады, сондай-ақ жартылай финалда «Leinster» клубын 30:6 есебімен жеңуде және 2006 жылғы Хайнекен кубогының финалында «Biarritz Olympique» клубын 19:23 есебімен жеңуде шешуші рөл атқарды.

2007-2009 жылдар

О'Коннелл 2007 жылы 6 ұлттың чемпионатында Францияға қарсы тарихи матчта жарақат алған О'Дрисколлдың орнын қайтадан Ирландия құрамасының капитаны ретінде алды, бұл Крок Паркте өткен алғашқы регби матчы болды. О'Коннелл Ирландияның Англияны 43:13 есебімен жеңгенінен кейін «Матчтың үздік ойыншысы» атағын алды. 2007 жылғы 12 тамызда ол 2007 жылғы Регби әлем чемпионатында Ирландия құрамасының құрамына енді. Оның турнирдегі алғашқы матчы Намибияға қарсы болды, олар бәсекедегі ең төмен рейтингтегі команда болғанына қарамастан, Ирландияға 32:17 есебімен ғана есе жіберді. Матчтан кейін О'Коннелл: «Бірнеше тәжірибелі ойыншылар жақсырақ ойнай бастауы керек және команданы көбірек жетектеуі керек» деді. Алты күннен кейін О'Коннелл тағы да сәтсіз ойын көрсетті, Грузия Ирландияны жеңуге тым жақын келді, бірақ соңында 14:10 есебімен ғана жеңілді. О'Коннеллдің әлем чемпионаты Франция және Аргентинаға қарсы екі жеңілістен кейін аяқталды, нәтижесінде Ирландия регби тарихындағы ең қаралы сәттердің бірінде турнирдің топтық кезеңінен шығып қалды. 2007 жылдың шілдесінде О'Коннелл Энтони Фоулиден кейін «Мунстер» командасының капитаны болды. Ол «Мунстерді» 2007/08 маусымда екінші рет Хайнекен кубогына жеңіске жеткізді, 2008 жылғы Хайнекен кубогының финалында Тулузды 16:13 есебімен жеңген «Мунстердің» жалғыз ойынына дейін маңызды рөл атқарды. Ол сондай-ақ 2008/09 жылғы Селтик лигасының жеңімпазы атанды. О'Коннеллдің Уэльс командасының кіріспе добын ұрлау қабілеті Ирландияның Уэльске қарсы 17:15 есебімен жеңіске жетуіне көмектесті, бұл Ирландияға 2009 жылғы 6 ұлттың чемпионатында жеңіс және 61 жылдан бергі алғашқы Ұлы дубльді сыйлады. Ол Ирландияның 2009 жылғы қарашадағы барлық тестілік матчтарында ойнады, Ирландия Австралиямен тең түсті, ал Фиджи және Оңтүстік Африканы жеңді. 2009 жылдың 21 сәуірінде О'Коннелл Оңтүстік Африкаға сапарлаған Британдық және Ирландиялық арыстандар командасының капитаны болып тағайындалды. Ол: «Кеше команданы қарап, оларды жетектеу мүмкіндігіне ие болғанымды сезіндім. Менің алдымдағы капитанның кейбіреуі – ойынның аңыздары болғандықтан, бұл үлкен құрмет» деді. 2009 жылдың 20 маусымында ол Алун Уин Джонспен бірге алғашқы тестіде жеңіліске ұшырады. Ол екінші тестіде Саймон Шоумен жаңа серіктес ретінде «Арыстандарды» жетектеді, бірақ команда ойынды және серияны жоғалтты. О'Коннелл серияның соңғы матчында бастады, онда «Арыстандар» 118 жылдан бергі Оңтүстік Африканың алғашқы толық жеңілісін болдырмау үшін жұбаныш жеңісін тойлады.

2010-2013 жылдар

О'Коннелл 2010 жылғы алты ұлттың чемпионатының алғашқы екі матчын жамбас жарақатына байланысты өткізіп алды, бірақ Англия, Уэльс және Шотландияға қарсы ойынға оралды. Ол жамбас жарақатынан кейін Ирландияның 2010 жылғы жазғы сынақтарын өткізіп жіберді, сондай-ақ 2010 жылғы күзгі сынақтарды да өткізіп жіберді. Тоғыз ай бойы жарақаттан кейін О'Коннелл 2010 жылдың желтоқсан айында Кардифф Блюзге қарсы Мунстерге оралды. Ол бір аптадан кейін Ospreys-ке қарсы Heineken Кубогында қайта оралды, бірақ төрт аптаға дисквалификацияланды. Оның оралуы Мунстердің Тулонға 32-16 есебімен жеңілуін тоқтатуға жеткіліксіз болды, бұл Мунстердің 13 жылдан бері алғаш рет турнирдің топтық кезеңінен шыға алмағанын білдірді. О'Коннелл 2011 жылғы алты ұлттың чемпионатында Ирландия құрамына іріктелді, Италия, Франция, Шотландия, Уэльс және Англияға қарсы ойнады. Ол 2011 жылдың тамызында Ирландияның 2011 жылғы Регби әлем чемпионатының жаттығу құрамына іріктелді. Ол Францияға қарсы екі сынақ матчында да ойнады, Англияға қарсы соңғы жылыту матчында Ирландияның капитаны болды және Жаңа Зеландияға баратын Ирландияның 30 ойыншыдан тұратын құрамына таңдалды. Ирландия АҚШ-қа қарсы алғашқы топтық матчында жеңіске жетті, О'Коннелл матчтың үздік ойыншысы атанды. Ол Ирландияның Австралияға қарсы 6-15 есебімен жеңіске жетуіне көмектесті, бұл олардың Әлем чемпионатында Австралияға қарсы алғашқы жеңісі болды. О'Коннелл Италияға қарсы Ирландияның соңғы топтық матчында да алаңға шықты. Оның Әлем чемпионаты Ирландияның ширек финалда Уэльске 22-10 есебімен жеңілуімен аяқталды. 2011 жылдың 30 желтоқсанында О'Коннелл 2012 жылғы алты ұлттың чемпионатында Брайан О'Дрисколлдың болмауына байланысты Ирландияның капитаны болатыны жарияланды. 2012 жылғы алты ұлттың чемпионатында Ирландия құрамы 2012 жылдың 18 қаңтарында жарияланды. Францияға қарсы матчта тізе жарақаты алғаннан кейін ол қалған 2012 жылғы алты ұлттың чемпионатында алаңнан шықты, оған 3-6 апталық қалпына келтіру қажет болды. О'Коннелл 2011 жылдың 2 сәуірінде Лейнстерге қарсы кельттік лига матчында білезігін жарақаттады және төрт аптаға алаңнан шықты. Ол 2011 жылдың 30 сәуірінде "Харлекинс" клубына қарсы 12-20 есебімен "Амлин" кубогындағы жеңіліске қайта оралды. Ол 2011 жылғы Магнерс лигасының ірі финалында Мунстердің жеңісіне капитандық етті. О'Коннелл 2012 жылдың 3 қаңтарында екі жылдық жаңа келісімшартқа қол қойды, ол 2013-2014 маусымының соңына дейін Мунстер және Ирландия үшін регби ойнауын жалғастырады. Ол 2012 жылдың 8 сәуірінде "Хайнекен" кубогының ширек финалында "Ольстерге" қарсы матчта тізе жарақатынан кейін қайта оралды. О'Коннелл Мунстердің Ульстерге қарсы Pro12 лигасындағы матчында тағы бір тізе жарақатын алды, ол оны 4-6 аптаға алаңнан шығарды және 2012 жылдың маусымында Жаңа Зеландияға қарсы Ирландияның 3 матчтық сериясына қатысу мүмкіндігін күмәнді етті. Серияны өткізіп алғаннан кейін О'Коннелл 2012 жылдың тамызында өзін жарамды деп жариялады. Ол сондай-ақ, 2012 жылдың 24 тамызында командаласы Дуг Хаулеттке жол беріп, Мунстер құрамының капитаны болып қызметтен бас тартты, ол бес жылдан астам уақыт бойы капитан болған. Арқа жарақаты 2012-13 маусымының басында О'Коннеллдің жарақаттанған уақытын ұзартты. Ол 2012 жылдың 13 қазанында "Мюнстердің" 2012-13 жылғы "Хайнекен" кубогының алғашқы матчында "Расинг Метро 92" командасына қарсы қайта оралды. О'Коннелл 2012 жылдың қазан айында арқа жарақатын қайта алды және Жаңа жыл қарсаңында операция жасады, ол оны 2013 жылдың сәуір айының басына дейін регбиден шеттетіп тастады. Алайда, О'Коннелл жарақаттан күтпегендей тез жазылып, 2013 жылдың 12 наурызында Мунстер А үшін 40 минут ойнады. Жас Мунстер үшін толық 80 минут ойнағаннан кейін О'Коннелл 2013 жылдың 23 наурызында Коннахтке қарсы лигалық матчында Мунстердің аға құрамында алаңға шықты. Ол 2013 жылдың 7 сәуірінде "Харлекинс" клубына қарсы 12-18 "Хайнекен" кубогының ширек финалындағы жеңісте Дуг Хаулетттің болмауына байланысты Мунстерге капитандық етті, бұл ойында ол "матчтың үздік ойыншысы" атағын жеңіп алды. Ол 2013 жылдың 27 сәуірінде АСМ Клермонт Оверньге 16-10 жартылай финалдағы жеңілісте де Мунстерге капитандық етті. О'Коннелл 2013 жылдың 30 сәуірінде үшінші рет "Арыстан" турнесіне іріктелді, ол 2013 жылғы Ұлыбритания және Ирландия "Арыстандарының" Австралияға саяхатына қатысатын құрамға енді. Ол 2013 жылдың 1 маусымында жарақат алған Сэм Уорбертонның болмауына байланысты "Барбарийлерге" қарсы турненің ашылу матчында командаға капитандық етті, 59-8 есебімен жеңіске жетті. О'Коннелл 2013 жылдың 8 маусымында "қызылдарға" қарсы 12-22 есебімен жеңіске жетіп, орынбасардан шықты. О'Коннелл 2013 жылдың 15 маусымында "Уаратах" командасына қарсы алаңға шықты. Ол 2013 жылдың 22 маусымында Австралияға қарсы 21-23 есебімен жеңіске жеткен "Арыстанның" бірінші тестінде алаңға шықты. О'Коннелл Австралияға қарсы өткен бірінші тестіде қолдағы сүйегінің сынуына байланысты 2013 жылғы турненың қалған бөлігінен алаңнан шықты. 2013 жылдың 26 маусымында О'Коннелл турненың қалған бөлігінде жаттықтырушылық рөлде қалатыны жарияланды.

2014-2016 жылдар

2014 жылдың қаңтар айында О’Коннелл 2016 жылдың маусымына дейін «Мунстер» командасында қалу үшін жаңа екі жылдық келісімшартқа қол қойды. 2014 жылдың 5 сәуірінде «Хайнекен» кубогының ширек финалында «Тулуз» командасына қарсы өткен ойында 47:23 есебімен жеңіске жетіп, гол соқты. О’Коннелл 2014 жылдың 18 қазанында «Мунстер» командасы «Сале Шаркс» клубымен өткізген ойында 26:27 есебімен жеңіске жетті. 2014 жылдың 24 қазанында 2-турда «Сарасенс» клубына қарсы өткен ойында 14:3 есебімен жеңіске жетті. 2014 жылдың 27 қаңтарында О’Коннелл 2014 жылғы алты ұлттың чемпионатының алғашқы екі матчына Ирландия құрамасының 34 ойыншысы тізіміне енгізілді. 2014 жылдың 2 ақпанында Шотландияға қарсы өткен 28:6 есебімен жеңіске жеткен Ирландияның алғашқы матчын кеуде инфекциясының салдарынан өткізіп алды. 2014 жылдың 8 ақпанында Уэльске қарсы өткен ойында Ирландия құрамасының капитаны болды. О’Коннелл 2014 жылдың 22 ақпанында Англияға қарсы өткен ойында 13:10 есебімен жеңіліске ұшырады. 2014 жылдың 8 наурызында Италияға қарсы ойынды бастады. О’Коннелл 2014 жылдың 15 наурызында Францияға қарсы өткен ойында 20:22 есебімен жеңіске жетіп, Ирландияның 2014 жылғы чемпионатты жеңіп алуына жол ашты. О’Коннелл 2014 жылдың 19 мамырында Аргентинаға сапар шегу үшін Ирландия құрамасының капитаны болып тағайындалды. 2014 жылдың 7 маусымында Аргентинаға қарсы өткен алғашқы сынақ ойынында алаңға шықты. О’Коннелл 2014 жылдың 14 маусымында Аргентинаға қарсы өткен екінші сынақ ойынында да ойнады. Ол 2014 жылдың 21 қазанында 2014 жылғы «Гиннесс» сериясы үшін Ирландия құрамасына шақырылып, капитандыққа тағайындалды. О’Коннелл 2014 жылдың 8 қарашасында Оңтүстік Африкаға қарсы өткен ойында 29:15 есебімен жеңіске жетті. Сондай-ақ, 2014 жылдың 22 қарашасында Австралияға қарсы өткен ойында 26:23 есебімен жеңіске жетіп, «Ойынның үздік ойыншысы» атағын жеңіп алды. О’Коннелл 2015 жылдың 1 ақпанында 2015 жылғы алты ұлттың чемпионатында Ирландия құрамасының капитаны болып тағайындалды. Ол Ирландияның Италия, Франция және Англияға қарсы өткізген алғашқы үш жеңістік ойынында алаңға шықты. О’Коннелл 2015 жылдың 14 наурызында Уэльске қарсы өткен ойында 23:16 есебімен жеңіліске ұшырады, бұл Ирландияның «үлкен дулығаны» жеңіп алу мүмкіндігінен айырды. Ол 2015 жылдың 21 наурызында Шотландияға қарсы өткен финалдық ойында алаңға шығып, 10:40 есебімен жеңіске жетіп, Ирландияны екінші рет алты ұлттың чемпионы атанды, бұл 1948-49 жылдардан бергі алғашқы екі жылдық жеңіс болды. О’Коннелл 2015 жылғы алты ұлттың чемпионатында «Чемпионаттың үздік ойыншысы» атағын жеңіп алды. 2015 жылдың мамыр айында IRUPA Player's Player of the Year 2015 сыйлығын жеңіп алды. О’Коннелл 2015 жылдың 16 мамырында «Ньюпорт Гвент Драгонс» командасына қарсы өткен ойында 50:27 есебімен жеңіске жетті. 2015 жылдың 30 мамырында «Глазго Уорриорс» командасына қарсы өткен Pro12 Grand Final ойынында жеңіліске ұшырады. 2015 жылдың 2 маусымында О’Коннеллдің «Мунстер» және IRFU командаларымен жасасқан келісімшарты мерзімінен бұрын тоқтатылғаны туралы хабарланды. Келісімшарт 2016 жылдың маусымында аяқталуы тиіс еді, бірақ Ирландияның 2015 жылғы Регби әлем чемпионатындағы кампаниясы аяқталғаннан кейін тоқтатылды, содан кейін О’Коннелл халықаралық регбиден зейнеткерлікке шықты. 2015 жылдың 16 маусымында О’Коннеллдің екі жылдық келісімшарт бойынша «Тулон» командасына қосылғаны расталды. 2015 жылдың 24 маусымында 2015 жылғы Регби әлем чемпионаты үшін 45 ойыншыдан тұратын құрамаға енді. О’Коннелл 2015 жылдың тамызында 2015 жылғы «Гиннесс» регби жазушыларының жылының ойыншысы сыйлығын жеңіп алды. Ол 2015 жылдың 15 тамызында Шотландияға қарсы өткен екінші Регби әлем чемпионатының дайындық ойынында алаңға шықты. О’Коннелл 2015 жылдың 29 тамызында Уэльске қарсы өткен үшінші дайындық ойынында, Ирландия үшін соңғы үй ойынында ойнады. 2015 жылдың 1 қыркүйегінде әлем чемпионатына 31 ойыншыдан тұратын соңғы құраманың капитаны болып тағайындалды. О’Коннелл 2015 жылдың 5 қыркүйегінде Англияға қарсы өткен соңғы дайындық ойынында алаңға шықты. Ол 2015 жылдың 19 қыркүйегінде Канадаға қарсы өткен алғашқы топтық ойында алаңға шықты. О’Коннелл 2015 жылдың 27 қыркүйегінде Румынияға қарсы өткен екінші топтық ойында орындықтан шықты. Ол 2015 жылдың 4 қазанында Италияға қарсы өткен үшінші топтық ойында алаңға шықты. О’Коннелл 2015 жылдың 11 қазанында Францияға қарсы өткен ойында 24:9 есебімен жеңіске жетті, бірақ бірінші таймның соңында жамбас бұлшық етіне жарақат алды. Жарақатқа операция жасау қажет болды, бұл О’Коннеллдің әлем чемпионатының қалған бөлігінен шығуына және халықаралық карьерасын аяқтауына себеп болды. 2015 жылдың желтоқсан айында О’Коннелл «Тулон» командасына қосылды. 2016 жылдың 9 ақпанында О’Коннелл 2015 жылғы Регби әлем чемпионатында алған жарақатының салдарынан медициналық кеңес бойынша барлық кәсіби регбиден зейнеткерлікке шығуға мәжбүр болғанын мәлімдеді. Жарақаттың салдарынан О’Коннелл «Тулон» командасы үшін ешқандай ойын өткізбеді. 2016 жылдың шілдесінде О’Коннеллдің «Мунстер» командасының академиясымен кеңесші ретінде жұмыс істеуге қайта оралғаны расталды.

Жеке өмір

О'Коннелл 2010 жылдың 29 қаңтарында The Late Late Show бағдарламасында өзінің әйелі Эмили О'Лири бірінші баласына алты айлық жүкті екенін хабарлады. Сәби 2010 жылдың 15 сәуірінде Лимериктегі Mid Western Regional Maternity Hospital-де дүниеге келді. Ол Пэдди О'Коннелл деп аталды. О'Коннелл мен О'Лири 2012 жылдың маусым айында никелесіп, 2013 жылдың 27 шілдесінде Францияның Ауш соборында үйленді. 2014 жылдың қарашасында олардың екінші қызы Лола дүниеге келді. 2017 жылдың қараша айында олардың үшінші баласы, ұлдары Феликс дүниеге келді. О'Коннеллге 2012 жылдың сәуірінде өткен салтанатты шарада Лимерик қаласының құрметті азаматы атағы берілді. 2015 жылдың қарашасында О'Коннелл Лимерик университетінен құрметті докторлық дәрежесін алды. Ол Англия Премьер-лигасының "Эвертон" футбол клубын жақтайды. О'Коннелл сонымен қатар бір сандық гандикаппен гольф ойнайды және Лимерик гольф клубының мүшесі. 2016 жылдың қыркүйегінде О'Коннелл Еуропа құрамасының капитаны Даррен Кларк шақырғаннан кейін, 2016 жылғы Райдер Кубогында Америка құрамасына қарсы жарысатын еуропалық ойыншыларға сөз сөйледі. О'Коннелл өзінің автобиографиясын 2016 жылдың қазан айында "The Battle" деп атап шығарды. Ол 2016 жылғы Ирландияның үздік спорт кітабы деп танылды.