Литовтық-американдық театр кәсіпкері Ли Шуберт

Кіріспе

Литвада туған американдық театр иесі, операторы және продюсер Ли Шуберт (шынайы аты Леви Шубарт; 25 наурыз 1871 – 25 желтоқсан 1953) Литвада туған американдық театр иесі, операторы және продюсер болған, сондай-ақ театрлық Шуберт отбасының жеті баласының ең үлкені.

Өмірбаян

Еврей отбасында дүниеге келген, Дювид Шубарт пен Катрина Хелвицтің ұлы Шуберт, Ресей империясының бір бөлігі болған Польшаның Сувалки губерниясындағы Владиславово қаласында (қазіргі Литваның Кудиркос-Наумиестис қаласы) 11 жасында отбасымен АҚШ-қа көшіп, Нью-Йорк штатының Сиракуза қаласына қоныстанды. Онда олардың туған жерінен келген еврей отбасыларының бірнешесі тұрып жатқан еді. Әкесінің ішімдікке құмарлығы отбасын қиын қаржылық жағдайға түсірді, сондықтан Ли Шуберт көшеде газет сатумен айналысты. Қарыз ақшамен ол және кіші ағалары Сэм мен Джейкоб Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі бірнеше театрдың табысты операторларына айналды. Шуберт ағалары Нью-Йорктегі үлкен нарыққа кеңейтілгендігі туралы шешім қабылдады және 1900 жылдың наурыз айының соңында Манхэттендегі Бродвей мен 35-ші көшенің қиылысында орналасқан Herald Square театрын жалға алды. Кіші ағасы Джейкобты үйдегі театрларды басқару үшін қалдырып, Ли мен Сэм Шуберттер Нью-Йоркке көшіп, 20-ғасырдағы ең ірі театр империясының негізін қалады, оның ішінде Winter Garden және Шуберт театрлары да бар. Өте күшті Театр Синдикаты бәсекелестіктің жолын жапты. Шуберттерге Синдикат бақылауындағы театрларды пайдалануға рұқсат берілмегендіктен, олар жалға алынған цирк шатырларында қойылымдар қойып, "қалыпты театрлардан үш есе көп көрермен" жинады. 1910 жылы олар "Тәуелсіз Ұлттық Театр Иелерінің Ассоциациясын" құрды, бұл бұрын Синдикатқа қатысқан көптеген театрлардың одан шығуына себеп болды. 1922 жылы "Ли Шуберт пен А. Л. Эрлангер, жиырма жыл бойы бәсекелес болған" екі тарап жұмыс істеу туралы уағдаластыққа келгені хабарланды. Дегенмен, ол жаңа Бродвей сахналарында өнер көрсету үшін еуропалық театрлардың (мысалы, Габи Десли) көрнекті актерлерін тартудың қажеттігін түсінді. 1901 жылы бәсекелес театрдың сахнасында өткен "Гамлет" қойылымы сәтсіз аяқталғаннан кейін француз жұлдызы Сара Бернхардт Ли Шуберт 1905 жылы оны өзінің труппасында өнер көрсетуге көндірмейінше Америкаға қайта оралмаймын деп уәде берді. Ли Шуберт қайтыс болған кезде оның мүлігі 16 миллион долларға бағаланды. Ол 1924 жылы отбасының жетістігі туралы мақтан тұтты: "Біз театрлар салуды бастадық және өте практикалық емес және қауіпті кәсіпке нақты коммерциялық әдістерді енгіздік. Бұл әдепсіз коммерциялизм американдық сахнаны заңды қаржылық тәуекелге айналдыруға, кірісін тұрақтандыруға, оған нақты ақша тартуға, жағдайдың тәуекелдігін азайтуға, мүмкіндіктерін арттыруға және кеңейтуге көмектесті."

Born to a Jewish family, the son of Duvvid Schubart and Katrina Helwitz, in Vladislavov, in the Suwałki Governorate of Congress Poland, a part of the Russian Empire (present day Kudirkos Naumiestis, Lithuania), Shubert was 11 years old when the family emigrated to the United States and settled in Syracuse, New York, where a number of Jewish families from their hometown already were living. His father's alcoholism kept the family in difficult financial circumstances, and Lee Shubert went to work selling newspapers on a street corner. With borrowed money, he and younger brothers Sam and Jacob eventually embarked on a business venture that led to them to become the successful operators of several theaters in upstate New York. The Shubert brothers decided to expand to the huge market in New York City, and at the end of March 1900 they leased the Herald Square Theatre at the corner of Broadway and 35th Street in Manhattan. Leaving younger brother Jacob at home to manage their existing theatres, Lee and Sam Shubert moved to New York City, where they laid the foundations for what was to become the largest theatre empire in the 20th century, including the Winter Garden and Shubert Theatres. The all powerful Theatrical Syndicate essentially excluded competition. Since the Shuberts were not permitted to use Syndicate controlled theaters, they put on shows in rented circus tents, holding "three times as many customers as the typical theater." In 1910, they formed the "Independent National Theatre Owner's Association", which brought about the defection of many theaters from all around the country that previously had been affiliated with the Syndicate. In 1922, it was announced that "Lee Shubert and A. L. Erlanger rivals for twenty years" had reached a working understanding. Nonetheless, he recognized the need to attract some of the top stage actors from the long established European theatres (as Gaby Deslys) to perform at the new Broadway houses. After a disastrous production of Hamlet in 1901 at a competitor's theatre, French megastar Sarah Bernhardt vowed never to return to America until Lee Shubert convinced her to perform for his company in 1905. At his death Lee Shubert's estate was worth $16 million. He boasted in 1924 of his family success:
We began building theaters, and introduced practical commercial methods into a flagrantly impractical and precarious profession This sordid commercialism has helped to make the American stage a legitimate, financial risk, stabilized its revenue, attracted real money to it, reduced the margin of chance, increased its facilities, and widened its opportunities.

Жеке өмір

Марселла Свонсонға үйленген. Олар бұрын 1936 жылдың 29 шілдесінде Германияда құпия түрде үйленген және 1948 жылдың қыркүйегінде Невада штатының Рино қаласында ажырасқан. 1949 жылдың наурыз айында Майамиде қайтадан үйленді (Time журналы ақпан айында қайта үйленгенін хабарлайды). Ли Шуберт 1953 жылдың 25 желтоқсанында 82 жасында Нью-Йорк қаласында қайтыс болды және Бруклиндегі Салем Филдс зиратындағы отбасылық жерге жерленді.