Кіріспе

Көлденең осьті жел турбиналарының бағытталмалы жүйесінің маңызды құралы болып табылады. Жел турбинасының электр энергиясын максималды көлемде өндіруін қамтамасыз ету үшін, жел бағыты өзгерген кезде роторды желге қарай бағыттауға иілу жетекшісі қолданылады. Бұл тек көлденең осьті роторы бар жел турбиналарына ғана қатысты. Ротор жел бағытына сәйкес келмесе, жел турбинасының бағыттау қатесі бар деп есептеледі. Бағыттау қатесі желдегі энергияның аз бөлігі ротор арқылы өтетінін білдіреді. (Шығарылған энергия бағыттау қатесінің косинусына пропорционалды болады).

Тарих

18 ғасырдағы жел диірмендері ротордың бағытын нацельдің айналуы арқылы реттеу мүмкіндігін енгізген кезде, осы бұрылу моментін қамтамасыз ететін іске қосу механизмі қажет болды. Алғашқыда жел диірмендері адам немесе жануар күшімен нацельді айналдыру үшін диірменнен жерге дейін созылған арқандар немесе тізбектерді пайдаланды. Тағы бір тарихи жаңалық – құйрық (фантайл). Бұл құрылғы бірнеше қанаттары бар қосымша ротор болып табылады және негізгі ротордан жел бағытына қарай, нацельдің артында 90 градусқа (шамамен) бұрышпен орналасқан. Жел бағыты өзгерген кезде, құйрық айналып, механикалық қуатын беріліс қорабы арқылы (және тісті дөңгелек және секторлы тісті байланыс арқылы) жел диірменінің мұнарасына жібереді. Мұндай берілістің нәтижесінде нацель жел бағытына қарай бұрылады, ал құйрық желге қарсы болмай, айналуын тоқтатады (яғни нацель жаңа орнында тоқтайды). Қазіргі заманғы бұрылу механизмдері, электрондық басқарумен жабдықталған және үлкен электрмоторлармен, планеталық беріліс қораптарымен жарақтандырылған болса да, ескі жел диірмендерінің қағидасына өте ұқсас.

Ылғалдандырғыш

Кескіш қоробкасы жел турбинасының өте маңызды құралы болып табылады, себебі ол өте үлкен моменттерді қабылдауды талап етеді, техникалық қызмет көрсетуді минималды деңгейде ұстау қажет, және жел турбинасының қызмет ету мерзімі бойына (шамамен 20 жыл) сенімді жұмыс істеуі керек. Жел турбинасының кескіш қоробкаларының көпшілігі жел турбинасының гондоласын айналдыру үшін қажетті үлкен бұрылу моменттерін жасау мақсатында 2000:1 аралығында кіріс-шығыс қатынасына ие.

Диаметрлері

Айналу механизмінің шеті мен тіректері – жел турбинасының корпусын мұнара осі бойынша (z ось) бұру үшін айналу механизмінен мұнараға айналу моментін жіберуге арналған құрамдас бөліктер. Айналу механизмінің шетінің негізгі сипаттамалары – оның үлкен диаметрі (көбінесе 2 метрден артық) және тістерінің орналасуы. Сыртқы бетінде тістері бар айналу механизмдері, ішкі тістері бар айналу механизмдерімен салыстырғанда, тіректерімен бірге жоғарырақ қатынастарға ие болудың және өңдеу құнының төмен болуының артықшылығын ұсынады.