Кіріспе

Кристалдық құрылымның түрі

Кристаллографияда алмаздық кубикалық кристалдық құрылым – кейбір материалдар қатаю кезінде қабылдайтын 8 атомнан тұратын қайталанатын үлгі. Алғашқы белгілі мысалы алмаз болса, 14-топтың басқа элементтері де осы құрылымды қабылдайды, соның ішінде α қалайы, жартылай өткізгіштер кремний және германий, сондай-ақ кез келген пропорцияда кремний-германий қорытпалары. Кристабалиттің жоғары температурадағы түрі сияқты ұқсас құрылымға ие кристалдар да бар, олардың бір түрі атомдары (мысалы, кристабалиттегі кремний) алмаздағы көміртек атомдарының орнында, ал екінші түрі атомдары (мысалы, оттегі) олардың арасында орналасқан (қараңыз: 227 кеңістік тобындағы минералдар санаты). Бұл құрылымды көбінесе алмаз тор деп атағанмен, математикада қолданылатын осы сөздің техникалық мағынасында ол тор емес.

Кристаллографиялық құрылысы

Алмастың кубикалық құрылымы Fdm кеңістіктік тобына (кеңістіктік топ 227) жатады, ол бет орталық кубикалық Брауэстің торымен сипатталады. Тор қайталану үлгісін көрсетеді; алмаздық кубикалық кристалдар үшін бұл тор әрбір бастапқы жасушадағы екі тетраэдрлік байланыстағы атомнан тұратын мотивпен "әшекейленген", олар әр өлшемде бірлік жасуша енінің жартысымен бөлінген. Алмаз торды бір-бірімен қиылысатын екі бет орталық кубикалық тордың жұбы ретінде қарастыруға болады, олардың әрқайсысы әр өлшемде бірлік жасуша енінің жартысымен бөлінген. Галлий арсениді, β кремний карбиді және индий антимониді сияқты көптеген қосымша жартылай өткізгіштер ұқсас мырыш-металл құрылымын қабылдайды, онда әрбір атомның басқа элементтен жақын көршілері болады. Мырыш-металлдің кеңістіктік тобы F3m, бірақ оның көптеген құрылымдық қасиеттері алмаз құрылымына өте ұқсас. Алмаздық кубикалық құрылымның атомдық қаптама коэффициенті (құрылымның төбелерінде орналасқан және бірін-біріне жанаспайтын, мүмкіндігінше үлкен шарлармен толтырылған кеңістіктің үлесі) бет орталық және дене орталық кубикалық торлар үшін қаптама коэффициенттеріне қарағанда айтарлықтай кішідірек (кем тығыздықты көрсетеді). Мырыш-металл құрылымдарының қаптама коэффициенттері олардың екі құрамдас атомының салыстырмалы өлшемдеріне байланысты 0,34-тен жоғары болады. Бірінші, екінші, үшінші, төртінші және бесінші жақын көрші арақашықтықтар кубикалық тор тұрақтысының бірліктерімен шамаланғанда тиісінше тең болады.

Механикалық қасиеттері

Алмастың және бор нитриді сияқты басқа да материалдардың қысымға төзімділігі мен қаттылығы алмастың кубикалық құрылымымен байланысты (бор нитридінің құрылымы мырыш қоспасына ұқсас). Сол сияқты, алмаздық куб геометриясын қолданатын фермалық жүйелер жеке тіректердің тіреусіз ұзындығын ең аз деңгейге түсіру арқылы қысымға қарсы тұру қабілетін арттырады. Алмаздық кубтық геометрия құрылымдық беріктікті қамтамасыз ету үшін де қарастырылған, бірақ октет фермасы сияқты қаңқалық үшбұрыштардан құралған құрылымдар осы мақсатта тиімдірек болып табылған.