Кіріспе

Австриялық дәрігер және хирург Лоренц Бёлер (15 қаңтар 1885 жылы Вольфурт, Австрия – 20 қаңтар 1973 жылы Вена) – австриялық дәрігер және хирург. Бёлер қазіргі заманғы жарақаттық хирургияның негізін қалаушылардың бірі ретінде белгілі. Ол Венадағы AUVA ауруханасының басшысы болды, Бригиттенау, кейіннен оның есімімен аталды: Лоренц Бёлер Жарақаттану ауруханасы. Ол жетекші хирург болған кезінде бұл аурухана халықаралық деңгейде үлгі болып саналды. Рентгенологияда, аяқ рентген суретінде Бёлер бұрышын өлшеу табан сүйегінің сынықтарын анықтауға көмектеседі.

Ерте өмір

5 жасында-ақ шеберлер отбасының ұлы Бёлер хирург болғысы келетінін білді. Кішкентай кезінде ол кішкентай құстар мен сорыларды анатомиялап зерттейтін. 1896 жылдың 6 желтоқсанында Вильгельм Рентгеннің қол суретінен түсірілген рентгендік суреті Das interessante Blatt журналында жарияланды. Лоренц Бёлер оны көріп, кесіп алып, оқу кітабына жапсырды. 1896 жылы ол Бриксендегі Fürsterzbischöfliche Knabenseminar семинарына қатысты. Екі жылдан кейін ол бұл мектепті тастап, Брегенцтегі орта мектепке түсті, онда үшінші сыныпты қайталауға тура келді. 1905 жылы бітірді. 1905 жылы Вена университетінде медицинаны оқуға түсті. 1910 жылы ол Брегенц ауруханасында тағылымдамадан өтетін кезінде медбике болған болашақ әйелімен танысты. 1911 жылдың 1 шілдесінде Бёлер Вена университетінің медицина докторы атанды.

1914 жылға дейін атқарылған қызмет

Қысқа мерзім ішінде (1911 жыл, содан кейін 1919, 1920 жылдары) Бёлер оның университетіндегі профессоры болған хирург Юлиус Хохенэггтің клиникасында жұмыс істеді. Хохенэгг өз клиникасында жарақаттық хирургия бөлімін ашқан алғашқы дәрігерлердің бірі еді. 1911 жылдың қыркүйегінен бастап Бёлер бірнеше ай кемеде дәрігер болып жұмыс істеді, содан кейін Рагузадағы гарнизондық ауруханада жұмыс істей бастады, онда ол k.u.k. медициналық көмекшісі болды. Ол жерде ол негізінен бактериологиялық жұмыстармен айналысты. 1912 жылдың күзінде ол Бриксендегі ауруханада дәрігердің көмекшісі болды, ал 1913 жылдың сәуірінде Тетшен-ан-дер-Эльбада дәрігердің көмекшісі болды. 1914 жылы Бёлер Нью-Йоркте өткен хирургтардың халықаралық конгресіне қатысты. Конгреске жолда келе жатып ол бельгиялық дәрігер Альбин Ламботтпен кездесті, ол оған сүйек сынуларын емдеудің хирургиялық әдістері туралы айтты. Содан кейін Бёлер Минесота штатының Рочестер қаласындағы Майо клиникасында біраз уақыт өткізді, онда Чарльз Хорас Майомен танысты. Майо оған Лондон мен Ливерпульдегі сүйек сынуларын емдеу орталықтары туралы айтты. Еуропаның неміс тілді бөлігінде мұндай орталықтар болған жоқ. Майо Бёлерге Лондондағы Арбутнот Лейнге ұсыныс хаты берді, ол хирургиялық сүйек сынуларын емдеудегі жетекші еуропалық дәрігерлердің бірі болды, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғандықтан Бёлер Лейнге бара алмады.

Бёлердің Бірінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі мансабы

Әскерге шақырылғаннан кейін көп ұзамай Бёлер хирург болып жұмыс істегісі келді және ол солай істеді: 1914 жылдан 1916 жылға дейін ол Tiroler Kaiserjäger әскерінің 8-ші дивизиялық санитарлық мекемесінде хирург болып жұмыс істеді, ал 1916 жылдың тамызында Боцендегі жеңіл жарақаттарға арналған әскери аурухананың бас хирургы болды. Оқтан жараланған сүйектерді емдеуге рұқсат берілмегенімен, ол сынған сүйектері бар сарбаздарды алуға қол жеткізіп, оларды өте табысты емдеді, соның нәтижесінде оған оларды емдеуге рұқсат берілді және әскери аурухана сүйек сынықтарына арналған арнайы бөлімшеге дейін кеңейтілді де, "Spezialabteilung für Knochenschussbrüche und Gelenkschüsse" деп аталып, жаңаша құрылды. Онда Лоренц Бёлер өзінің ең маңызды идеяларын іске асыра алды: барлығы маманданып, стандартталып, кейінірек (статистикалық) талдаулар үшін жазбалар сақталды, ең маңызды ақпарат гипске жазылды, науқастар дене жарақатының түріне қарай сұрыпталды, ал жұмыс істей алатындар әскери ауруханаға көмектесуге міндетті болды. Бёлер басқа әскери ауруханалардағы хаосты көрді, онда науқастар шалақы жатқан, бұл оларды емдеуде қиындықтар тудырды. 1918 жылы Бёлер қысқа мерзімге итальяндық соғыс тұтқынына айналып, итальяндық әскери ауруханаларда кеңесші хирург болып жұмыс істеуге мәжбүр болды.

Соғыс аралығы АУВА ауруханасының құрылуы

Австрияда Болер арнайы жарақаттарды емдеу станцияларын құруды жоспарлады. Сондықтан ол Венадағы Arbeiterunfallversicherungsanstalt (AUVA) (жұмысшылардың бақытсыз оқиғаларға қарсы сақтандыру) мекемесіне жүгініп, егер AUVA-ның жеке мамандандырылған ауруханасы болса, қандай медициналық және экономикалық пайдалар болатынын түсіндіруге тырысты. AUVA Болермен келіссе де, жоба 1925 жылға дейін іске аспады. AUVA ауруханасы 1925 жылдың 1 желтоқсанында Вена қаласындағы Вебергассе 2–6 мекенжайында ашылды. Болер (сол кезде ол Боцен және Бриксенде хирург болып жұмыс істеді) аурухана директоры болды. Болердің хирург ретіндегі беделі, әсіресе шетелде артып, ал Венадағы кейбір әріптестері оны жақтырмады. Венадағы Америка медицина қауымдастығының (A. M. A.) ынталандыруымен ол 1929 жылы сүйек сынықтары және оларды емдеудің қазіргі заманғы әдістері туралы "Сынықтарды емдеу" атты кітабының бірінші басылымын жазды, ол оның классикалық еңбегіне айналды. 1930 жылдың 29 наурызында Болер Вена университетінің профессоры атанды. Ол хирургия және жарақаттарды емдеу пәндерін оқытты. 1936 жылдың 3 тамызында доцент қызметіне көтерілді.

Бёлер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бёлердің өмірі туралы көп мәлімет жоқ. 1938 жылдың 25 мамырында ол нацистік партияға мүше болды (No. 6.361.999). 1939 жылдың жазында ол Вена университетінің 13 дәрігерінің (7 профессор және 6 жеке оқытушы) бірі болып, АМА-ның Венадан Лондонға көшірілуіне қарсы наразылық хатына қол қойды, онда былай делінген: "біз, төмен қол қойғандар, ешқандай профессордың нәсілдік немесе діни көзқарастары үшін қуғынға ұшырағанын білмейміз. Керісінше, кейбір ықпалдарды жою арқылы Вена медициналық клиникаларының беделін түсіре бастаған шарлатандыққа қарсы күрес жүргізілді". Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бёлер, басқалармен қатар, Вермахт үшін кеңесші хирург ретінде және Венадағы Рудольф ауруханасында жұмыс істеді, онда ол хирургия бөлімінің және сүйек сынықтарына арналған мамандандырылған әскери госпитальдің бастығы болды.

1945 жылдан кейін

Бёлер нацистік партияға мүше болғанына қарамастан, 1954 жылы профессор атанғаннан кейін профессорлық және көптеген медициналық мақалалар жариялаған дәрігерлік қызметін табысты жалғастырған ғалымдардың бірі болды. Ол 1963 жылға дейін АУВА ауруханасының басшысы қызметін атқарды. Оның ұлы, хирург Жорг Бёлер 1970 жылдан 1983 жылға дейін AUVA ауруханасына жетекшілік етті.