Кіріспе

Флорида штатындағы қала, АҚШ
Юпитер деп аталатын қала

Юпитер – АҚШ-тың Флорида штатындағы Палм-Бич округінің ең солтүстік қаласы. 2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша қаланың халқы 61 047 адамды құрайды. Ол Майамиден 84 миль солтүстікке және Вест-Палм-Бичтен 15 миль солтүстікке орналасқан. 2022 жылы Stacker Newsletter басылымы Юпитерді 9-шы орынға "өмір сүруге ең жақсы оңтүстік жағалау қалашығы" деп қойды, ал WalletHub 2018 жылы оны АҚШ-тағы 12-ші "ең жақсы жағалау қалашығы" деп бағалады, сондай-ақ 2012 жылы Coastal Living журналы Юпитерді АҚШ-тағы 9-шы "ең бақытты жағалау қалашығы" деп атады.

Тарих

Қазіргі қала орналасқан аймақ бастапқыда Локсахатчи өзенінің сағасында тұрған Хобе үнді тайпасының атымен аталыпты. Сол тайпаның атын көршілес Хобе Саунды атауында да сақтап қалған. Карта жасаушы Хобе тайпасының атын испан тіліндегі Jobe деп жазғанда қате түсініп, оны Jove деп жазды. Кейінгі карта жасаушылар бұл сөзді рим құдайы Юпитердің аты деп жаңылысты, себебі латын тілінде Юпитер сөзінің жайлымында барлық жағдайда Jov түбірі кездеседі, бірақ атау және шақыру септіктерінде жоқ. Сондықтан олар Юпитер деген атауды қабылдады. Юпитер (грек мифологиясында Зевс) – римдіктердің басты құдайы, жарық, аспан мен ауа райы, мемлекет және оның игілігі мен заңдарының құдайы. Юпитердің жұбайы Юнона болған, ол көршілес қаланың Юнона Бич деп аталуына себепкер болды. Ең танымал нысаны – 1860 жылы салынған Юпитер шығанағының маяғы. Кірпіштен салынған, 1910 жылы ылғалдан туған түс өзгерісін жасыру үшін қызыл түспен боялды. 2004 жылы «Жанна» дауылы мұнараның жоғарғы бөлігіндегі бояуды құммен сыпырып тастады, содан кейін мұнара калий силикаты минералдық жабынмен қайта боялды. Маяк көбінесе Юпитердің символы ретінде пайдаланылады.

АҚШ туымен болған оқиға

1999 жылы Юпитерде тұратын Джордж Андрес үйінің алдына АҚШ туын ілуді қалады; алайда, үй иелері қауымдастығының жарғысында алдыңғы газонға ту тіреуге тыйым салынған. Андрес туды іліп қойды, ал үй иелері қауымдастығы сот процесін жалғастырды, нәтижесінде Джордж Андрес заңдық шығындарды өтеу үшін үйін жоғалтты, сотқа кем дегенде жиырма сегіз рет барды. Губернатор Джеб Буш және жергілікті және ұлттық бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері оның үйіне келгеніне қарамастан, үй иелері қауымдастығы да, Джордж та, өз ұстанымдарынан мойын бұрмады. Кейін Джордж Андрес сотты жеңіп, үйінің алдында ту тіреуге рұқсат алды. 2006 жылдың 24 шілдесінде президент Джордж Буш 2005 жылғы «Америка туын көрсету бостандығы туралы» заңға қол қойды, ол тұрғындарға үй иелері қауымдастығының ережелеріне қарамастан, өздерінің жеке меншігінде туды көрсетуге мүмкіндік берді.

География және климат

Юпитер қаласының шамамен координаталары орналасқан. АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 21,1 шаршы миль (55 км2) құрайды, оның ішінде 20,0 шаршы миль (52 км2) – құрлық, ал 1,1 шаршы миль (3 км2) – су. Юпитердің ерекше географиялық орны бар, ол Атлант мұхитына Флорида жағалауындағы кез келген нүктеден көбірек созылып шығып тұрады. 1550 жылдан бері кемелер Орталық және Оңтүстік Америкаға қарай сапар кезінде оны маңызды аялдама деп есептейді. Юпитерде саудалық желдердің тропикалық жаңбырлы орманы климаты (Köppen Af) басым. Жылдың көп бөлігінде Юпитерде жылы немесе ыстық болады, ал қырау өте сирек кездеседі. Юпитер ылғалды жаздарымен де белгілі. Оңтүстік Флоридаға тәндей, Юпитерде екі негізгі маусым бар: жұмсақ және құрғақ қыс (қарашадан сәуірге дейін) және ыстық әрі ылғалды жаз (мамырдан қазанға дейін). Ыстық маусымда күнделікті нөсер жаңбырлар жиі болады, бірақ олар қысқа уақытқа соқтығып өтеді. Юпитер қаласында көптеген тропикалық ағаштар өседі, сонымен қатар жеке үйлер мен қоғамдық саябақтардың маңайындағы көркейтілген жасыл кеңістіктерімен де танымал.

2010 және 2020 жылғы санақтар

+Jupiter, Florida – Растық және этникалық құрамЕскертпе: АҚШ-тың халық санағы испандықтарды/латиноамерикалықтарды этникалық категория ретінде қарастырады. Бұл кесте латиноамерикалықтарды нәсілдік санаттардан алып тастап, оларды жеке санатқа жатқызады. Латындықтар кез келген нәсілді болуы мүмкін. Нәсіл / Этнос (NH = Испандық емес) Халқы 2010Халқы 2020% 2010% 2020Ақ (NH) 45,56946,36682.62%75.95%Қара немесе африкалық американдық (NH) 7748581.40%1.41%Америкалық немесе Аляска тумасы (NH) 77440.14%0.07%Азиялық (NH) 1,0761,9041.95%3.12%Тынық мұхиты аралдары немесе Гавайи тумасы (NH) 25260.05%0.04%Басқа нәсіл (NH) 722050.13%0.34%Аралас нәсіл (NH) 5691,9001.03%3.11%Испаниялық немесе латино (кез келген нәсіл) 6,9949,74412.68%15.96%Барлығы 55,15661,047100.00%100.00%2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша, қалада 61,047 адам, 26,597 шаруашылық және 16,484 отбасы тұрады. 2020 жылы халықтың 19,1% 18 жасқа дейін, ал 23,1% 65 жастан асқан. 2020 жылы әйелдер халықтың 51,7% құрады, ал орташа шаруашылық мөлшері 2,43 болды. 2020 жылы қаладағы шаруашылықтың орташа табысы 87,163 доллар, ал жан басына шаққандағы табыс 57,865 долларды құрады. Халықтың 7,9% кедейлік шегінен төмен өмір сүрді. 2010 жылғы АҚШ халық санағы бойынша, қалада 55,156 адам, 21,614 шаруашылық және 13,452 отбасы тұрады.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы АҚШ халық санағы бойынша қалада 39 328 адам, 16 945 үй шаруашылығы және 11 403 отбасы тұрады. Халық тығыздығы 759,2 адам/км² (1,966,5 адам/миль²). 20 943 тұрғын үйдің орташа тығыздығы 404,3/км² (1,047,2/миль²) құрайды. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 94,86% ақ нәсілді (оның 89,4% испан тілді емес ақ нәсілді), 1,22% афроамерикалық, 0,19% американдық үндістер, 1,12% азиялық, 0,12% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,37% басқа нәсілдер және 1,12% екі немесе одан көп нәсілдің өкілдері. Халықтың 7,33% испандық немесе латын американдықтарды құрайды. 2000 жылы 16 945 үй шаруашылығының 26,6%-ында 18 жасқа дейінгі балалар бар, 55,8%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 8,4%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 32,7%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 25,8%-ы жеке тұлғалардан тұрады, ал 10,4%-ында 65 жасқа толған және жалғыз тұратын адамдар бар. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,32 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,15 адамды құрайды.

2000 жылы қала халқы жас бойынша келесідей таралып орналасқан: 18 жасқа дейінгілер – 20,7%, 18-24 жас аралығындағылар – 5,1%, 25-44 жас аралығындағылар – 28,8%, 45-64 жас аралығындағылар – 26,5%, ал 65 жасқа жоғарылар – 18,9%. Орташа жас 42 жас. Әр 100 әйелге 97,2 еркек келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 94,2 еркек сәйкес келеді. 2000 жылы қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 54 945 доллар, ал отбасының орташа табысы 64 873 долларды құрады. Ерлердің орташа табысы 44 883 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 33 514 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 35 088 доллар. Халықтың 4,8%-ы және отбасылардың 3,0%-ы кедейлік шегінен төмен жатыр. Барлық халықтың 4,7%-ы 18 жасқа дейінгілер, ал 4,7%-ы 65 жастан асқандар кедейлік шегінен төмен өмір сүреді. 2000 жылы ағылшын тілін ана тілі ретінде қолданушылар барлық тұрғындардың 88,47%-ын құрады, испан тілі – 7,17%-ын, ал итальян тілі – 1,66%-ын құрады. 2000 жылы қалада Гватемаладан келген тұрғындардың саны бойынша 102-ші орынға ие болды, олар халықтың 1,09%-ын құрады (Кальвертон, Нью-Йоркпен тең).

Полиция бөлімі

Юпитер полиция бөлімі 121 ант берген полицей және 36 азаматтық персоналдан тұрады, ал бас кеңсесі қаланың муниципалдық кешенінде орналасқан. Оның операциялық бөлімдері: Жол патрулі, Қылмыстық тергеу, Жол жүру қозғалысы, K 9, Теңіз полициясы, Жағажай патрулі, Қылмыс орнын зерттеу, SWAT және Кеңесшілер тобы.

Экономика

Юпитерде орналасқан компаниялардың қатарында G4S Secure Solutions, Town Sports International Holdings, Holtec International және The Babylon Bee компаниялары бар.

Қызықты орындар

Юпитер шығанағының маяк үйі, 1973 жылдан бері Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген. Юпитерде Майами Марлинс және Сент-Луис Кардиналс командаларының көктемгі жаттығу орындары, сондай-ақ олардың А класты кіші лига бейсбол командалары – Юпитер Хаммерхедс және Палм Бич Кардиналс орналасқан. Олар Абакоада орналасқан Роджер Дин стадионының кешенін бірлесіп пайдаланады. Екі кіші лига командасы да А класты Оңтүстік-Шығыс лигасында өнер көрсетеді. Уильям П. Гвинн әуежайы Юпитер қаласында орналасқан. Юпитер Флорида Атлантик университетінің Макартур кампусына үйірмек. FAU-дың солтүстік кампусы Гарриет Л. Уилкс Құрмет колледжінің де орналасқан жері. Palm Beach International Raceway – 1965 жылы салынған, ал 2008 жылы FIA II деңгейіне сертификатталу үшін жаңартылған жарыс трассасы. Қазіргі таңда, бұл трассада IHRA және NHRA жарыстары, сондай-ақ ARCA Remax Series жарысы өткізіледі. Скриппс зерттеу институты Флорида Атлантик университетінің Макартур кампусына жақын жердегі филиал кампусын ашты. Заманауи зерттеу орталығында шамамен 360 ғалым мен техникалық маман жұмыс істейді. Scripps Florida бірнеше аурулармен күресу үшін жаңа емдеу әдістерін әзірлеуге бағытталған. Макс Планк қоғамының ФАУ кампусында Макс Планк Флорида нейроғылымы институты орналасқан, бұл Макс Планк қоғамының Еуропадан тыс алғашқы зерттеу институты. Юпитер жағажайлары, олардың көптегені иттерге де қолайлы, әлемнің түкпір-түкпірінен келіп жатқан тұрғындар мен туристерді қызықтырады. Harbourside Place – Юпитер шығанағының маяк үйінен оңтүстікке қарай орналасқан, ашық ауадағы жоғары деңгейдегі сауда орталығы. Downtown Abacoa – Оңтүстік-Батыс Юпитердегі Харриет Л. Уилкс Құрмет колледжіне іргелес орналасқан қалалық аймақ. Мұнда амфитеатр, мейрамханалар, кофеханалар, шаруалар базары және жыл сайынғы Кіші Италия фестивалі өтеді.

Медиа

American Horror Story: Freak Show, American Horror Story төртінші маусымы, 1952 жылы Юпитер қаласында оқиғасы өтеді.