Кіріспе

Американдық футболшы және атқарушы (1980 жылы туған)

Дэвид Микель Тайри (3 қаңтар 1980 жылы туған) – американдық бұрынғы футболшы және атқарушы, ол Ұлттық футбол лигасы (NFL) құрамында жеті маусым ойнады, негізінен «Нью-Йорк Джайентс» командасы үшін. Ол «Сиракуз» университетінде колледж футболында ойнады және 2003 жылғы NFL драфтының алтыншы турында «Джайентс» командасы таңдады. Тайри ең көп танылғаны – «Шлемді ұстау» ойыны, «Супербоул XLII» матчындағы соңғы минуттағы қабылдау, ол «Нью-Йорк» командасына барлық уақыттағы ең үлкен спорттық сенсациялардың бірін сыйлады. Тайри 2005 жылы арнайы командалар ойыншысы ретінде «Про Боул» және бірінші команданың «All-Pro» құрамына іліккенімен, карьерасының көп бөлігінде қосалқы ойыншы ретінде пайдаланылды. Дегенмен, Тайри «Джайентс» командасының «Супербоул XLII» матчындағы соңғы шабуылы кезінде көзге түсті, ол үшінші төмендегі пасқа шапқасын қысып ұстады. Оның қабылдауы арқасында «Джайентс» командасы ойынның соңғы минуттарында көшбасшылыққа шығып, барлық 16 рет тұрақты маусымда жеңіске жеткен «Нью-Ингленд Пэтриотс» командасын жеңді. Бұл оның соңғы ойыны болды және ол 2009 жылы «Балтимор Рейвенс» командасымен бір маусым ойнағаннан кейін карьерасын аяқтады. Ойыншылық карьерасын аяқтағаннан кейін Тайри 2014 жылдан 2017 жылға дейін «Джайентс» командасының ойыншыларды дамыту директоры болып қайтадан командаға қосылды.

Алғашқы жылдар

Нью-Джерси штатының Ливингстон қаласында туған Тайри, ата-анасы ажырасқаннан кейін анасы және екі үлкен әпкесімен Монтклэрдегі бір бөлмелі үйде өсті. Ол орта мектепте футбол ойнады және Монтклэр орта мектебінің үш жылдық құрама командасының мүшесі болды, сондай-ақ Blue Chip Illustrated All American деп таңдалды.

Колледж мансабы

Тайри Сиракузадағы карьерасында 1214 ярдпен барлық кездесулер бойынша нәтижелер тізімінде 13-орынды иеленді, оның ішінде 2002 жылы Вирджиния Тех университетіне қарсы 229 ярд көрсетті. Сонымен қатар, ол арнайы командалар ойыншысы ретінде өте жақсы екенін дәлелдеді, алты рет допты қайтаруға қатысты.

Нью-Йорк Джайнтс

Тайри 2003 жылғы НФЛ драфтының алтыншы раундында (жалпы 211-орын) «Нью-Йорк Джайентс» командасымен таңдалды. «Джайентс» сапында ол көбінесе қосалқы ойыншы болды, бір маусымда 19-дан астам пас ұстаған емес. Дегенмен, ол арнайы командалардағы өнерімен танымал болды және 2005 жылы арнайы командалар ойыншысы ретінде «Про Боулға» шақырылды. 2008 жылы Тайри жаттығу лагерінде алған тізе жарақатынан кейін жарақат алғандар тізіміне енгізілді, маусымның көп бөлігін физикалық жарамсыздық тізімінде өткізді. 2009 жылдың 5 қыркүйегінде командадан босатылды.

Қалқанның тұмсығы

2007 жылғы тұрақты маусымда Тайри 35 ярдқа төрт рет допты қабылдады, бірақ тачдаун болған жоқ. Тайри XLII Суперкубок ойынында екі маңызды сәт жасады. Біріншіден, ол квотербек Эли Мэннингтен бес ярдтық тачдаунды ұстады, Тайридің маусымдағы тұңғыш TD-сы, бұл Giants командасына ойын соңында 10:7 есебімен жеңіс сыйлады. Кейін, үшінші мүмкіндікте, бес ярд қалып, 1:15 қалғанда, есеп 14:10 болғанда, Мэннинг қоршаудан шығып, 32 ярдқа Тайриге доп лақтырды. Мэннингтің сөзімен айтқанда, доп «аспанға көтерілді». Тайри секіріп, толық созылып, допты ұстады, оң қолымен қақпасына тигізіп түсірді, ал «Нью-Ингленд Патриотс» командасының Родни Харрисон сол қолды күшпен төмен тартып, Тайриді кері бұрып, жерге құлатты. Тайри допты түсіріп алу кезінде екінші қолымен де ұстады, допты жерден бірнеше сантиметр қашықтықта ұстап, Харрисон допты тартып алмақ болғанда, оны ұстап алу үшін күресті. Бұл эпизод «Қақпақты ұстау» деп аталады. «Мен саған айтқанмын. Ол – жақсы ойыншы», - деді Мэннинг ойыннан кейін ағасы Пейтонға Тайри туралы. ESPN SportsCenter келесі күні оны Супер Боул тарихындағы ең ұлы ойын деп жариялады. Кейін ол 2008 жылғы ESPY сыйлығында «Жылдың үздік ойыны» деп танылды. Бұл пас Giants командасын Патриотстың 24 ярдтық сызығына 59 секунд қалғанда жеткізді. Төрт ойын мен 24 секундтен кейін Мэннинг 13 ярдтық тачдаунды Плаксико Берресске жіберіп, жеңіске жеткізді. Суперкубок XLII ойынының қорытынды есебі: Giants 17, Patriots 14. Тайри осы ұстаған допты, өзінің НФЛ карьерасындағы соңғы добын, сол жылы жүрек талмасынан қайтыс болған анасы Тельмаға арнады.

Балтимор қақпасы

Тайри 2009 жылғы 13 қазанда «Балтимор Рейвенс» командасымен келісім жасады, бұрын «Тампа Бэй Буканерс» командасымен жаттығудан өткеннен кейін. Ол «Қарғалар» сапында он ойынға қатысты, бірақ бір де бір допты қабылдамады.

Зейнеткерлік

Тайри 2010 жылдың 29 шілдесінде «Нью-Йорк Джайентс» командасымен бір күндік келісімшартқа отырып, «Джайентс» сапында NFL-ден қанағаттандыра зейнетке шығқанын жариялады. 2012 жылдың 5 ақпанында ол «Джайентс» командасының жанынан Супер Боул XLVI-де бұрынғы командасының «Пэтриотс» командасын тағы да жеңгенін бақылады. 2014 жылдың 22 шілдесінде «Нью-Йорк Джайентс» командасының ойыншыларды дамыту директоры лауазымына тағайындалды.

Жеке өмір

Тайри орта мектептен бастап алкогольге тәуелділікпен күресті, ал 2004 жылдың наурыз айында Форт-Ли полиция бөлімі оны марихуана иелігі үшін ұстады. Ол кездегі әйелі Лейла түрмеден шыққан күні оған екінші балаларын күтіп жатқанын айтты. Сол айда Лейла Тайриге «сенің өмір салтың немесе менің өмір салтым – таңдау жаса» деген ультиматум қойды. Тайри мен оның әйелі Лейланың жеті баласы бар. Ол қайта туылған христиан. 2006 жылы ол әйелімен бірге туған қаласындағы жасөспірімдерге кеңес беру мақсатында Next In Line жобасын құрды. Тайри бір сұхбатында «Неке теңдігі туралы» заң қабылдануы «біздің елдің анархияға қарай сырғанауының бастауы» болады деді. Ол өзінің танымал ұстауы мен команданың Супер Боул титулын ер адам мен әйел арасындағы некені сақтап қалу үшін баға жетпес дейді. 2014 жылы ол енді гомосексуалдарды түзету терапиясын қолдамайтынын мәлімдеді. Ол бұрынғы баскетболшы және қазіргі телеарна сарапшысы Джей Уильямстың туысы.