Кіріспе

Швейцария математигі (1902–1989)
Женевалық астроном

Марсель Жюль Эдуард Голай (gɔlɛ; 3 мамыр 1902 – 27 сәуір 1989) – швейцариялық математик, физик және ақпарат теориясының маманы, математиканы нақты өмірдегі әскери және өнеркәсіптік мәселелерді шешуге қолданған. Ол Швейцарияның Нойшатель қаласында дүниеге келген.

Мансап

Голай Цюрихтегі Эйдгеноссиш Техниш Хохсшуледе (Швейцарияның Федералды Технологиялық Институты) электротехника мамандығы бойынша оқыған. 1924 жылы Нью-Йорктегі Белл зертханасына қабылданып, онда төрт жыл жұмыс істеді. 1931 жылы Чикаго университетінде физика ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алды. Содан кейін Голай АҚШ Армиясының Сигнал корпусына қосылып, ақырында Бас ғалым лауазымына жетті. Ол негізінен Нью-Джерси штатының Монмут фортында орналасқан. Ол Golay детекторына негізделген ИК "радар" құралын жасады, SCR 268T кемелерді анықтау үшін арнайы жобаланған (S/S Normandie кемесі алғашқы сапарында анықталған). SCR 268 (Баркаузен вакуумдық түтікшелерін пайдаланады) және SCR 268T бірлесіп жұмыс істеуі тиіс еді. Дегенмен, 268T құралы тек Тынық мұхитында қолданылып, соғыс аяқталмас бұрын қолданудан шығарылды. Ол өмірінің соңына дейін Perkin Elmer компаниясында қызмет етті.

Жетістіктер

Атақты бинарлық және үштік Голай кодтарын ашқан, олар Хамминг кодын жалпылайтын кемелді қателерді түзейтін кодтар. Олар "Вояджер" ғарыш зондтарында қолданылды және шекті топтар теориясының дамуына ықпал етті. Авраам Савицкимен бірлесіп Савицки-Голай сүзгісін жасаған. Инфрақызыл детектордың бір түрі – Голай жасушасын ойлап тапқан. Ол толықтыратын тізбектерді енгізген. Бұл – екілік тізбектер жұбы, олардың автокорреляциялық функциялары нөлдік емес уақыт ығысулары үшін нөлге тең болады. Бүгінде олар түрлі WiFi және 3G стандарттарында қолданылады. Ол ашық түтікшелі бағаналардағы (капиллярлық бағаналардағы) дисперсия теориясын ұсынды және 1958 жылы Амстердамда өткен газ хроматографиясы жөніндегі екінші халықаралық симпозиумда олардың тиімділігін көрсетті.