Кіріспе

Халеива – Оаху аралының Вайалуа ауданындағы Солтүстік жағалаудағы қауым және халық санағымен белгіленген аудан (CDP). Халеива Вайалуа шығанағында, Анахулу ағысының (сонымен қатар Анахулу өзені деп те аталады) құйылатын жерінде орналасқан. Мұнда шағын қайық порты бар, ал шығанақтың жағалауы Халеива жағажай паркімен (солтүстік жағы) және Халеива Алии жағажай паркімен (оңтүстік жағы) қоршалған. Қала орталығынан батысқа қарай Каиака шығанағының жанындағы Каиака мүйісінде Каиака мемлекеттік демалыс аймағы орналасқан. 2020 жылғы халық санағы бойынша CDP-нің халқы 4 941 адамды құрады. 2018 жылғы бағалау бойынша 4 040 адам болған. Бұл аралдың Солтүстік жағалауындағы ең ірі сауда орталығы. Оның ескі плантациялық қаланың ерекшелігі көптеген ғимараттарда сақталған, сондықтан бұл орын туристер мен тұрғындар үшін танымал, олар солтүстік жағалауда серфинг, сағаттау және суға шомылуға барады. Халеиваның, соның ішінде Каваилоаның АҚШ пошталық коды – 96712.

География

Халейва 21°35'24" Солтүстік, 158°6'50" Батыс (21.590050, 158.113928) координаталарында, Пупукеядан Камехамеха тас жолы (Мемлекеттік жол 83) бойымен оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Халейвада Камехамеха тас жолы 99 мемлекеттік бағытына айналады ("Ауылдық шеңбер" деп аталатын жол айналымында), ол Оаху орталық жазығы арқылы шығысқа қарай Вахиауаға дейін созылады. Жаңа айналма жол (Жозеф П. Леонг тас жолы) жол айналымын және Халейва қаласын айналып өтеді, 83-ші мемлекеттік тас жолын Халейва қаласынан солтүстікке қарай ұзартады. Haleiwa Road және Kaukonahua Road, сондай-ақ Waialua Beach Road Weed Circle-ден оңтүстікке және оңтүстік-батысқа қарай Paukauila Stream арқылы Waialua-ға өтеді. Анахулу өзенінің үстіндегі тарихи "Радуга" көпірі ескі Халейва қаласының солтүстік кіреберісін көрсетеді. Мұнда сіз кішкентай дүкендерді, тамақтанатын орындарды және көптеген галереяларды таба аласыз. Вайалуа шығанағындағы шағын қайық портын екі жағажай паркі қоршап тұрады: солтүстікте орналасқан Халейва жағажай паркі және оңтүстікте орналасқан Халейва Али жағажай паркі. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, CDP-нің жалпы ауданы құрайды, оның жері, ал суы. Жалпы ауданының 23,67% су құрайды.

Тарих

1898 жылы Бенджамин Диллингэм есімді кәсіпкер Солтүстік жағалауда қонақ үй ашты және оған Haleiwa деп ат қойды. Гавай тілінде "хале" сөзі "үй" дегенді білдіреді, ал "ива" – фрегат құсы. Ол сондай-ақ сол жылы ашылған және өз қонақ үйінің алдында аяқталатын Каена Пойнт айналасындағы батыс жағалау бойында Гонолулудан Вайалуаға дейінгі темір жол желісін салды. Темір жол "Халейва Лимитед" атты жолаушылар пойызын іске қосты, саяхатқа екі сағат уақыт кетті. Бұл темір жол "Оаху темір жолы және жер компаниясы" ретінде тіркелді. 1984 жылы Гонолулу қаласы мен округі Халейуаны мемлекеттік тарихи, мәдени және көркемдік аудан деп жариялады. Барлық жаңа ғимараттар Халейваның ертедегі қант өнеркәсібі кезеңінің архитектуралық ерекшеліктерін сақтайтын жобаға сәйкес болуы тиіс. Қалада Вайалуа қант компаниясының ықпалымен салынған плантация стиліндегі 30 тарихи ғимарат бар.

Әскери

16-шы жағалау артиллериясының F батареясы жанындағы арнайы салынған теміржол тармақтарында орналасқан төрт 8 дюймдік M1888 теміржол қаруларына бекітілді. Бұл теміржол қарулары жақын арада демонтаждаланып, "Кахуку батареясы" деп аталды. 1941 жылдың 7 желтоқсанында Джордж Уэлч пен Кеннет М. Тейлор басқарған екі P-40B истребителі, енді тастап кетілген Халейва әуежайынан ұшып, Жапонияның Перл-Харборға жасаған шабуылына қарсы күресуге үлкерді.

Демография

2000 жылғы санақ бойынша, CDP-де 2225 адам, 770 үй шаруашылығы және 525 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 469,4 адам/км² (1218,1 адам/миль²) құрады. CDP-нің нәсілдік құрамы: 24,63% ақ нәсілді, 0,49% қара немесе афроамерикалық, 0,31% американдық үндістер, 28,85% азиялық, 9,98% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,81% басқа нәсілдер және 34,92% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 10,29% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 770 үй шаруашылығының ішінде 28,8%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 45,7%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 14,4%-ында күйеуі жоқ әйелдер, ал 31,7%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 24,4%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 8,7%-ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,88 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,46 адамды құрады. CDP-де халық жас бойынша таралып кеткен: 26,2%-ы 18 жасқа дейінгілер, 9,7%-ы 18-24 жас аралығындағылар, 27,2%-ы 25-44 жас аралығындағылар, 24,6%-ы 45-64 жас аралығындағылар және 12,3%-ы 65 жастан асқандар. Орташа жас 36 жасқа тең. Әр 100 әйелге 103,6 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әр 100 әйелге 101,1 еркек шақ келді. CDP-дегі үй шаруашылығының орташа табысы 39 643 доллар, ал отбасының орташа табысы 48 553 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 31 750 доллар, ал әйелдердің 25 163 долларға тең. CDP-нің жан басына шаққандағы орташа табысы 16 504 доллар болды. Халықтың 17,6%-ы және отбасылардың 15,0%-ы кедейлік шегінен төмен өмір сүрді. Жалпы халықтың ішінде 18 жасқа дейінгілердің 26,2%-ы және 65 жастан асқандардың 6,7%-ы кедейлік шегінен төмен өмір сүрді.

Білім

Гавайи штатының Білім беру департаменті мемлекеттік мектептерді басқарады. Халейва бастауыш мектебі CDP-де орналасқан. Sunset Beach бастауыш мектебі Халейва мекенжайымен тіркелген және Пупукеа CDP-де орналасқан.

Көрікті жерлер

Мацумотоның Шаве Айзі, жергілікті аралдың сүйікті орны, Халейва қаласында орналасқан және Оахудың ең танымал шаве мұзын сатады. Ол жарты ғасырдан астам уақыттан бері ашық және аптаның жеті күні сағат 9:00-ден 18:00-ге дейін жұмыс істейді. "Халейва жағажай паркі, Брайан ағаның Sunset Suratt серфинг мектебі және Солтүстік жағалау серфинг қыздары ұсынатын жыл бойғы серфинг сабақтарын қоса алғанда, көптеген мүмкіндіктер ұсынады, сонымен қатар тарихи Халейва қаласындағы сауда, тамақтану және көрікті жерлерге жаяу қашықтықта орналасқан." "Халейва жағажай паркі" 2012 жылдың 21 қарашасында тіркелген. Көптеген, дәстүрлі серфингшілер арасында аса танымал емес жағажайлар, күшті серфинг қауымдастығының және жыл бойы су спортына деген қызығушылықтың арқасында фольга серфингімен танымал болып келеді. Халейва порты да Stand up paddleboarding (SUP) үшін танымал орын. Қыс айларында Халейваға үлкен толқындар келеді. Халейвада серфинг туризмі танымал.