Кіріспе

Вайалуа – АҚШ, Гавайи штатындағы Оаху аралындағы Вайалуа ауданындағы халық санағымен белгіленген елді мекен және Солтүстік жағалау қауымдастығы. 2020 жылғы халық санағы бойынша CDP-нің халқы 4062 адамды құрады. Вайалуа – бұл аралдағы ежелгі Гавайидің алты түпнұсқа ауданының бірі, ол моку деп аталған. Вайалуа бұрынғы (қант) фабрикасының қаласы және тұрғын үйлер аймағы, жақын орналасқан Халейвадан тыныш атмосферасымен ерекшеленеді, ол көбінесе коммерциялық және туристік бағытталған. Вайалуа қант фабрикасы – бұл қаланың орталығы және оның плантация тарихының тарихи негізі. Вайалуаның АҚШ пошталық коды – 96791.

География

Вайалуа 21°34'31" солтүстік ендігінде, 158°7'46" батыс бойламында (21.575300, 158.129457) орналасқан, Халейваның оңтүстік-батыс жағында. Оған Вайалуа жағажай жолы (Мемлекеттік трасса 82) немесе Кауконахуа жолы (Мемлекеттік трасса 830) арқылы жете аласыз.

Демография

2000 жылғы санақ бойынша, CDP-де 3761 адам, 1128 үй шаруашылығы және 882 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады. 1219 тұрғын үй бірлігі болды, орташа тығыздықпен. CDP-нің нәсілдік құрамы: 15,34% ақ, 0,37% қара немесе афроамерикалық, 0,05% американдық үндістер, 51,85% азиялық, 3,96% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,04% басқа нәсілдер және 27,39% екі немесе одан көп нәсілдердің өкілдері. Халықтың 6,54% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 1128 үй шаруашылығының ішінде 29,3% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 55,4% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 14,5% күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 21,8% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 17,5% жеке адамдардан тұрады, ал 8,3% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 3,31 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,71 адамды құрады. CDP-де халық жас бойынша таралып кеткен: 23,9% 18 жасқа дейінгілер, 7,7% 18-24 жас аралығындағылар, 26,4% 25-44 жас аралығындағылар, 23,1% 45-64 жас аралығындағылар және 18,9% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер. Орташа жас 39 жас. Әр 100 әйелге 104,3 еркек келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 101,3 еркек келеді. CDP-дегі үй шаруашылығының орташа табысы 46 763 доллар, ал отбасының орташа табысы 51 801 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 29 607 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 23 716 доллар. CDP-нің жан басына шаққандағы орташа табысы 17 220 доллар. Халықтың 11,7% және отбасылардың 8,9% кедейлік шегінен төмен тұрады. Барлық халықтың 15,0% 18 жасқа дейінгілер және 9,0% 65 жастан асқандар кедейлік шегінен төмен өмір сүреді.

Үкімет және инфрақұрылым

АҚШ пошта қызметі 67 079 Nauahi көшесінде Вайалуа пошта бөлімін басқарады. Пошта индексі 96791. 2017 жылы штат NRG Energy, Inc. компаниясына Waialua маңында 49 мегаватттық Kawailoa Solar күн электр стансасын салуға рұқсат берді. HECO осы күн электр стансасынан 22 жыл бойы электр қуатын киловатт-сағатқа 11 центтен (kWh) сатып алады. 2019 жылдың 10 қыркүйегінде Clearway Energy Group компаниясы салған 49 мегаватттық Kawailoa Solar электр стансасы жұмысын бастады. Алғашқыда SunEdison компаниясы бастаған, Hawaiian Electric 2016 жылдың ақпан айында SunEdison банкротқа түсуіне дейін осы компаниямен байланысын үзді. Сан-Францискодағы Clearway компаниясының бұрынғы компаниясы – NRG Energy компаниясының Community Solar бөлімшесі 2016 жылдың қараша айының соңында жобаны өз үстіне алды. 2019 жылдың 22 қаңтарында Clearway Energy Group NRG Community Solar компаниясының активтерін иеленді.

Білім

Гавайи штатының Білім беру департаменті мемлекеттік мектептерді басқарады. Ваялуа бастауыш мектебі және Ваялуа орта және жоғары мектебі CDP-де орналасқан. Гонолулу Рим-католик діни басқармасы Киелі Михаил мектебін, 1-8 сыныптық мектебін басқарады. Гавайи мемлекеттік кітапханалар жүйесі Ваялуа кітапханасын басқарады.

Тарих

Ваялуада қазіргі уақытта тұратын көптеген отбасылар 20-ғасырдың басында басталған ауыл шаруашылығы индустриясының нәтижесі болып табылады. Индустрия өскен сайын жұмысшыларға деген сұраныс артты, соның салдарынан Қытайдан, Португалиядан, Жапониядан, Кореядан, Пуэрто-Рикодан, Филиппиндерден, Испаниядан және басқа да аймақтардан жұмысшылар әкелінді. Гавайиге келгеннен кейін, олардың көптегені Ваялуадағы қант плантацияларында жұмыс істеуге жіберілді. 1980-жылдардың соңы мен 1990-жылдары еңбек және өндіріс шығындарының өсуіне байланысты қант өндірісі төмендеді, бұл өндірушілерді шетелге көшуге мәжбүр етті. Қант өндірісінің қарқынды дамыған кезінде Ваялуаға әкелінген көптеген отбасылар осы жерде қалды және олардың көптеген ұрпақтары бүгін де сонда тұрады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде USS Saratoga кемесінен алынған екі зеңбірек Камехамеха тас жолынан 1.5 миль (2 км) қашықтықта, Ваялуаның жанындағы Hawaiian Pineapple Company Camp Brodie 4-ке қосылған артиллериялық батарея ретінде орнатылды.