Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сұйықтықпен энергия алмасу машинасы
Machine for exchanging energy with a fluid
Турбомашиналар – машина жасау саласында ротор мен сұйықтық арасында энергияны беруді қамтамасыз ететін машиналар, оның ішінде турбиналар мен компрессорлар. Турбина сұйықтықтан роторға энергияны жеткізеді, ал компрессор ротордан сұйықтыққа энергияны жеткізеді. Бұл – сұйықтық механикасының маңызды саласы. Осы екі машина түрі Ньютонның екінші қозғалыс заңы және қысылатын сұйықтықтарға арналған Эйлердің сорғы және турбина теңдеуі сияқты негізгі заңдылықтармен басқарылады. Орталыққа ұмтылатын сорғылар да турбомашиналар болып табылады, олар ротордан сұйықтыққа, әдетте сұйыққа энергияны жеткізеді, ал турбиналар мен компрессорлар көбінесе газбен жұмыс істейді. Алғашқы қолданылған өнеркәсіптік газ турбиналары 1890 жылдардың соңында көше шамдарын қуаттандыру үшін пайдаланылды (Meher Homji, 2000).
Turbomachinery, in mechanical engineering, describes machines that transfer energy between a rotor and a fluid, including both turbines and compressors. While a turbine transfers energy from a fluid to a rotor, a compressor transfers energy from a rotor to a fluid. It is an important application of fluid mechanics. These two types of machines are governed by the same basic relationships including Newton's second Law of Motion and Euler's pump and turbine equation for compressible fluids. Centrifugal pumps are also turbomachines that transfer energy from a rotor to a fluid, usually a liquid, while turbines and compressors usually work with a gas. Then the first functioning industrial gas turbines were used in the late 1890s to power street lights (Meher Homji, 2000).
Анықтама
Тұрақты қозғалатын сұйық ағынынан энергия алатын немесе оған энергия беретін кез келген құрылғыны турбомашина деп атауға болады. Толық айтқанда, турбомашина – айналмалы элементтің, ротордың динамикалық әрекетін пайдаланатын қуат немесе жылу өндіретін машина; ротордың әрекеті машина арқылы үздіксіз ағып жатқан сұйықтықтың энергия деңгейін өзгертеді. Турбиналар, компрессорлар және желдеткіштер – осы машиналар отбасының мүшелері. Оң ығыстырмалы машиналардан (әсіресе поршеньдік типтегі, механикалық және көлемдік тиімділік ескеріле отырып, төмен жылдамдықты машиналардан) айырмашылығы, көптеген турбомашиналар механикалық проблемаларсыз салыстырмалы түрде жоғары жылдамдықпен жұмыс істейді және көлемдік тиімділігі жүз пайызға жақын болады.
Any device that extracts energy from or imparts energy to a continuously moving stream of fluid can be called a turbomachine. Elaborating, a turbomachine is a power or heat generating machine which employs the dynamic action of a rotating element, the rotor; the action of the rotor changes the energy level of the continuously flowing fluid through the machine. Turbines, compressors and fans are all members of this family of machines. In contrast to positive displacement machines (particularly of the reciprocating type which are low speed machines based on the mechanical and volumetric efficiency considerations), the majority of turbomachines run at comparatively higher speeds without any mechanical problems and volumetric efficiency close to one hundred percent.
Жалпы
Насостар Насостар – тағы бір өте танымал турбомашина. Насостардың сан алуан түрлері бар, бірақ олардың бәрі бірдей қызмет атқарады. Насостар сұйықтарды механикалық күш арқылы, электр моторларынан бастап толыққанды дизельдік қозғалтқыштарға дейін, бір орыннан екінші орынға жылжытуға қолданылады. Насостардың мыңдаған қолданысы бар және олар турбомашиналардың нағыз негізі болып табылады (Škorpík, 2017). Ауа компрессорлары Ауа компрессорлары – тағы бір өте танымал турбомашина. Олар ауаны сорып алып, қысып, арнайы резервуарға жинақтайды. Ауа компрессорлары – ең қарапайым турбомашиналардың бірі. Желдеткіштер Желдеткіштер – турбомашиналардың ең жалпы түрі.
Pumps Pumps are another very popular turbomachine. Although there are very many different types of pumps, they all do the same thing. Pumps are used to move fluids around using some sort of mechanical power, from electric motors to full size diesel engines. Pumps have thousands of uses, and are the true basis to turbomachinery (Škorpík, 2017). Air compressors Air compressors are another very popular turbomachine. They work on the principle of compression by sucking in and compressing air into a holding tank. Air compressors are one of the most basic turbomachines. Fans Fans are the most general type of turbomachines.
Әуе кеңістігі
Газ турбиналары Әуе-ғарыш газ турбиналары, көбінесе реактивті қозғалтқыштар деп аталады, ең көп таралған газ турбиналары болып табылады. Турбонасостар Ракеталық қозғалтқыштарға өте жоғары жанармай қысымы мен массалық ағыны қажет, демек олардың сорғыларына көп қуат керек. Бұл мәселенің ең көп таралған шешімдерінің бірі – энергиялы ағыннан энергия алатын турбонасос қолдану. Бұл энергиялы ағынның көзі сутек пероксидінің ыдырауы, жанармайдың бір бөлігінің жануы, тіпті жану камерасы қабырғаларындағы салқындатқыш каналдар арқылы өтетін криогендік жанармайдың қызуы сияқты бірнеше факторлардың бірі болуы мүмкін.
Gas turbines Aerospace gas turbines, more commonly known as jet engines, are the most common gas turbines. Turbopumps Rocket engines require very high propellant pressures and mass flow rates, meaning their pumps require a lot of power. One of the most common solutions to this issue is to use a turbopump that extracts energy from an energetic fluid flow. The source of this energetic fluid flow could be one or a combination of many things, including the decomposition of hydrogen peroxide, the combustion of a portion of the propellants, or even the heating of cryogenic propellants run through coolant jackets in the combustion chamber's walls.