Кіріспе
Шелдон Сильвер (13 ақпан 1944 - 24 қаңтар 2022) - Нью-Йорк қаласынан шыққан американдық Демократиялық партияның саясаткері, адвокаты және сотталған қылмыскер. 1994 жылдан 2015 жылға дейін Нью-Йорк штатының Ассамблеясының спикері болды. Манхэттеннің төменгі шығыс жағында туылған Сильвер Нью-Йорк штатының Ассамблеясында 1977 жылдан 2015 жылға дейін қызмет етті. 1994 жылы Ассамблеяның спикері болып сайланды; ол осы лауазымды екі онжылдық бойы иеленді. Осы кезеңде Сильвер штаттың ең ықпалды саясаткерлерінің бірі ретінде танылды. 2015 жылдың басында Сильвер федералдық жемқорлыққа қатысты айыптамалармен ұсталды және көп ұзамай Ассамблея спикері лауазымынан қанағаттама жасады. Сол қарашадағы сот процесінде ол барлық айыптаулар бойынша кінәлі деп танылды; жасаған ауыр қылмысы оның Ассамблеядан автоматты түрде шығарылуына әкелді. Сильвердің айыптылығы апелляциялық сотта жойылды, бірақ 2018 жылдың мамырында қайта қарау нәтижесінде ол сол айыптаулар бойынша тағы да кінәлі деп танылды. Келесі апелляциядан кейін Екінші апелляциялық округ соты үш айыптама бойынша кінәлі үкімді жоққа шығарды, бірақ қалған төртеуін күшінде қалдырды. 2020 жылдың шілдесінде Сильверге 6 жарым жылға бас бостандығынан айыру және 1 миллион доллар айыппұл салынды. Ол Нью-Йорк штатының Отисвилл қаласындағы федералдық түрмеде жазасын өтеді. Сильвер 2021 жылдың 4 мамырында CARES Act ережелері бойынша босатылды, бұл түрме басқармасына COVID-19 жұқтыру қаупі барларды босатуға мүмкіндік береді, бірақ екі күннен кейін, 6 мамырда, Массачусетс штатының Девенс қаласындағы медициналық көмекке мамандандырылған федералдық түрмеге қайта жіберілді. Ол 2022 жылдың 24 қаңтарында, жазасын өтеп жатқанда, Массачусетс штатының Айер қаласындағы ауруханада қайтыс болды.
Sheldon Silver (February 13, 1944 – January 24, 2022) was an American Democratic Party politician, attorney, and convicted felon from New York City who served as speaker of the New York State Assembly from 1994 to 2015. A native of Manhattan's Lower East Side, Silver served in the New York State Assembly from 1977 to 2015. In 1994, he was selected as the Speaker of the Assembly; he held that position for two decades. During this period, Silver was known as one of the most powerful politicians in the state. Silver was arrested on federal corruption charges in early 2015, and resigned as Speaker of the Assembly shortly afterward. At his trial that November, he was convicted of all charges; the felony convictions triggered his automatic expulsion from the Assembly. Silver's conviction was overturned on appeal, but in May 2018, following a retrial, he was found guilty on the same charges. After another appeal, the Second Circuit Court dismissed the guilty verdicts for three of the charges, but upheld them for four others. Silver was resentenced in July 2020 to 6 1/2 years in prison and a $1 million fine. He was incarcerated in the federal prison at Otisville, New York. Silver was released on May 4, 2021, under a provision of the CARES Act, which allows prison bureaus to release those deemed vulnerable to COVID 19, but was recalled to a medical care specialized federal prison at Devens, Massachusetts two days later on May 6. He died at a hospital in nearby Ayer, Massachusetts, on January 24, 2022, while still serving his sentence.
Ерте өмір
Ата-анасы Ресейден келген еврейлер болған, ортодоксал еврей Сильвер Манхэттеннің Төменгі Шығыс жағында дүниеге келді. Ол Генри көшесіндегі Рабби Яков Иосиф орта мектебін бітірді, онда баскетбол командасының капитаны болған. Сильвер 1965 жылы Йешива университетін гуманитарлық ғылымдар бакалавры дәрежесімен аяқтады, ал 1968 жылы Бруклин құқық мектебінен заң докторы ғылымының кандидаты дәрежесін алды.
Заңгерлік мансап
Сильвер 1968 жылдан 1971 жылға дейін Шектер және Шварц фирмасында заңгер болып жұмыс істеді, содан кейін 1971 жылдан 1976 жылға дейін Нью-Йорк қаласының азаматтық сотының судьясы Фрэнсис Н. Пекораның заң хатшысы қызметін атқарды. 1977 жылдан 2015 жылға дейін Нью-Йорк штатының Ассамблеясындағы Сильвердің міндеттерімен қатар, ол Weitz & Luxenberg фирмасында "консультант" болып жұмыс істеді, бұл фирма Нью-Йорк штатындағы ең ірі жеке зиянды өтеумен айналысатын заң фирмаларының бірі. Бірнеше жыл бойы Weitz & Luxenberg Сильвердің фирмамен байланысының мардымсыз екенін мәлімдеп келді. 2007 жылы New York Post Сильвердің еңбек шартының талаптарын немесе алған табысын жариялаудан бас тартуы мүдделер қақтығысына күдік тудырды деп хабарлады. Сильвердің Weitz & Luxenberg фирмасынан алған табысы және оны алу жолы 2015 жылы федералдық сыбайлас жемқорлық қылмысы бойынша тұтқындалуына әкелді.
Сайлаулар
Сильвер алғаш рет 1976 жылы Ассамблеяға сайланды. 1991 жылы Сильвер Ассамблеяның Жолдар және Құралдар комитетінің төрағалығына көтерілді және 1994 жылы Ассамблеяның спикері болды. Оның спикерлік қызмет еткен жылдары, 1994–2014 жылдары, Сильвердің округі оны әдетте 80-90 пайыз дауыспен қайта сайлады. 2008 жылы ол екі онжылдықтан бергі алғашқы демократиялық партиясының ішкі сайлауында 69 пайыз немесе 7037 дауыс жинап, өзінің қарсыластарын – Пол Ньюэллді (22 пайыз, 2401 дауыс) және Люк Генриді (9 пайыз, 891 дауыс) жеңді. 4 қарашада Сильвер 27 632 дауыспен қайта сайланды. Оның республикалық қарсыласы Дэниел Майо 7387 дауыс алды. Нью-Йорк штатының өлім жазасы заңы соңында Нью-Йорк апелляциялық сотында People v. LaValle (2004) ісі бойынша конституциялық емес деп танылды. Заңға сәйкес, өлім жазасын қарастыратын істерде алқа билерге судья өлім жазасын немесе өмір бойы бас бостандығынан айыруды таңдау мүмкіндігі болмаған жағдайда, судья сотталғанды 20-25 жылдан кейін шартты түрде босату мүмкіндігімен өмір бойына жазалауға міндетті болатын. Сот бұл ереженің конституцияға қайшы екенін анықтады, себебі мұндай нұсқау алқа билерге өлім жазасын таңдауды ыңғайлырақ етуі мүмкін, өйткені олар сотталған адамның болашақта шартты түрде босатылуын болдырмақшы болады. 1995 жылғы заң бойынша ешқандай өлім жазасы орындалмаса да, Нью-Йорктегі қылмыс деңгейі заң қабылданғаннан бергі он жылда айтарлықтай төмендеді. Сильвер заңның мерзімін ұзарту туралы көп пікірталассыз шешім қабылдады. 2005 жылдың желтоқсан айында Нью-Йорк қаласының екі полицейі бірнеше айдың ішінде қаза тапқаннан кейін, губернатор Джордж Патаки өлім жазасын қайта енгізуді талап етті. "Нью-Йорк Таймс" газеті Сильвердің өкілі Чарльз Карьердің сөзін келтірді: "Ол енді оны қолдамайды, себебі Ассамблеяда өткен тыңдаулар көрсеткендей, бұл қоғамдық қауіпсіздікті жақсартудың ең тиімді жолы емес".
Қолжетімді тұрғын үй
1997 жылы және Ассамблеядағы қызметінің барлық кезеңінде Сильвер Нью-Йорк пәтерлері үшін мемлекеттік бақылаудағы жалға беруді реттеуді ынталы түрде қолдады. Бұл күрделі және саяси тартысқа толы жүйе спикерді орталық тұлғаға айналдырды, жылжымайтын мүлік саласының ірі қатысушылары оған үнемі қызығушылық танытты. 1967 жылы Нью-Йорк қаласы Сильвердің тұрған жеріне жақын Севард Парк қалалық жаңару аймағын қиратты және 1800-ден астам, көбінесе испан тілді, аз қамтылған отбасыларды көшірді, оларға жаңа, аз қамтылған пәтерлер салынғаннан кейін қайта оралу мүмкіндігі беріледі деп уәде берілді. Алайда, бұл жер ондаған жылдар бойы дамытылмай қалды, себебі Сильвер және оның негізгі одақтастары, мысалы, Еврей кедейлігі жөніндегі метрополитендік кеңес, аймақтың еврейлік мәдениетін сақтауға тырысты және қолжетімді бағадағы тұрғын үйлерге қарсы болды, себебі бұл испандық және қытай-американдық тұрғындардың көбеюіне әкелген болар еді. Соңында 2012 жылы бұл жерге Ессекс Кроссинг көп мақсатты дамыту жобасы мақұлданды. Құрылыстың 2024 жылы аяқталуы күтілуде, яғни жер тазаланғанына 57 жыл өткен соң.
Жол жүру салығы
1999 жылы Сильвер Нью-Йорк қаласының қала тұрғындары емес жұмыскерлерден алынатын салығын жоюға зор үлес қосты. Бұл жою қалаға жұмысқа шақырылған маңайдағы аймақтардан келетіндерге тиімді болды, бірақ Нью-Йорк қаласының тұрғындарына айтарлықтай шығын келтірді. Сильверді қала басшылары осы салықты жойғаны үшін сынады, және ол 2001 жылғы 11 қыркүйектегі террористік шабуылдардан кейін оны қайта енгізуді қолдайтынын мәлімдегенімен, осы бағытта ешқандай қадам жасаған жоқ.
"Төңкеріске" ұмтылу және сын
2000 жылы Сильвер Ассамблеяда "төңкеріс" талпынысына тап болды, өйткені мүшелер, негізінен Нью-Йорк штатынан және оның басшылық стиліне наразы болғандар, оны спикер қызметінен шеттетуге тырысты. Қарсылықтың жетекшісі Майкл Брагман көпшілік көшбасшысы лауазымынан айырылды. Осыған жауап ретінде жазылған The Buffalo News газетінің редакциондық мақаласында Сильвердің билігі тым көп екені сынға алынды: "Проблема – бұл Мемлекеттік Сенатта да бар – бір ғана басты мәселеге дейін тоқырауы мүмкін: Ассамблея спикерінің билігі артық. Ол барлық нәрсені бақылайды, дауысқа салынатын заңдардан бастап, оның әдетте мойынсұнғыш мүшелерінің қалай дауыс беретініне дейін. Ол Ассамблеяның мемлекеттік бюджетте не қабылдауына шешім шығарады. Ол басқа екі көшбасшымен құпия келіссөздер жүргізіп, маңызды, қымбат және кең ауқымды заңдарды әзірлейді. Сондай-ақ, ол қарапайым заң шығарушылардың пікірін ескермейді.
The problem—which also exists in the State Senate—can be boiled down to a single overarching issue: The Assembly speaker has too much power. He controls everything, from the legislation that can be voted on to how his normally docile members vote on it. He decides what the Assembly will accept in a state budget. He negotiates secretly with the other two leaders to hammer out important, expensive and far reaching laws. And he ignores the wishes of less exalted lawmakers.
Нью-Йорктегі жол қозғалысы үшін төлемақы
2007 жылдың шілдесінде Сильвер Нью-Йорк қаласының мэрі Майкл Блумбергтің Нью-Йорктегі кептеліс төлемақы бағдарламасына күмәмен қарады. Демократиялық Ассамблея Конференциясының мәжілісінде ұсынысқа жеткілікті қолдау болмағаны белгілі болғанда, Сильвер осы мәселені дауысқа салудан бас тартты және ол қабылданбады. Ол «бұл заңға дауыс берген болармын» десе де, конференцияның көп бөлігі ұсынылған жоспарға қарсы болды.
Аралас жекпе-жек өнері
Сильвер спикер қызметін атқарып жүргенде, Нью-Йорк штатында кәсіби аралас жекпе-жектің рұқсат етілуіне қатысты заң қабылдануының кешігуіне көпшілік тарапынан айыпталды. 2016 жылдың басында Нью-Йорк 50 штаттың арасында осы спортты рұқсат еткен соңғы штат атанды, бірақ ол кезде Сильвер бұрыннан-ақ Ассамблеядан қуылған еді.
Жыныстық асырауды тергемеу
Сильвердің бұрынғы жетекші көмекшісі, бас кеңесші Дж. Майкл Боксли спикерге жұмыс істеген кезінде екі заң шығарушы көмекшісін зорлағаны үшін айыпталды, және Боксли соңында жыныстық қылық жасағаны үшін кінәлі деп танылды. Сильверге айыптауларды тиісінше тергемегені және Ассамблеядағы сексуалдық қанаушылық мәдениетін көтергені үшін сотқа шағым түсірілді. 2006 жылы Сильвер мен Ассамблея басшылығы сот ісін аяқтау үшін 500 000 доллар төлеуге келісті. 2012 және 2015 жылдары бұрынғы Ассамблея депутаты Вито Лопеске қарсы бірнеше мазақтау шағымдарынан кейін ұқсас келісімдер жасалды, және Сильвер Лопестің осы әрекеттерін тоқтату үшін жеткілікті шаралар қолданбағаны үшін айыпталды. Сильвер, қажеттілік бойынша Ассамблеяның Этика комитетіне оқиғалар туралы хабарламағаны үшін өтініш айтты, сондай-ақ содан бері "осы оқиғалардың жылдам және ашық түрде қаралуын қамтамасыз ететін жаңа ережелер енгізгенін" мәлімдеді.
Қылмыстық іс жүргізу
2015 жылдың 7 қаңтарында Сильвер Нью-Йорк штатының Ассамблеясының спикері болып қайта сайланды. Ол өзінің сыртқы табысына қатысты федералдық тергеу жүргізіліп жатқандығына қарамастан, демократиялық көпшіліктің басым көпшілігінің қолдауымен 11-ші рет сайланды. Екі аптадан кейін, 22 қаңтарда, Сильвер осы тергеудің нәтижесінде туындаған жемқорлыққа қатысты федералдық қылмыстық іс бойынша тұтқындалды. Ол қорқыту, сым арқылы жасалған алаяқтық және пошта арқылы жасалған алаяқтықпен айыпталды. Мемлекеттік сыбайлас жемқорлықты тергеу жөніндегі Мореленд комиссиясының штат таратып жіберуінен кейін басталған федералдық тергеу, Сильвердің Голдберг пен Ириамиден, яғни Нью-Йорк қаласындағы жылжымайтын мүліктің салықтарын төмендетуге маманданған заң фирмасынан көп жылдар бойы алған ірі төлемдерге бағытталды. Сильвер мемлекетпен іскерлік байланысы бар әзірлеушілерді осы фирманы пайдалануға ықпал еткені айтылды, бұл оған 700 000 доллар көлемінде жолдама ақысын әкелді. Нью-Йорк штатының оңтүстік округінің прокуроры Прет Бхарара басқаратын тергеушілер Сильвердің жылдық қаржылық мәлімдемелерінде фирмадан алған төлемдерді дұрыс көрсетпегенін мәлімдеді. Голдберг пен Ириамидің ірі клиенті – штаттың ең ірі саяси демеушісі. Фирманың негізін қалаушы серіктестерінің бірі – Джей Голдберг, Сильвердің бұрынғы Ассамблея кеңесшісі болды. Голдбергтің серіктесі Дара Ириами иммунитетпен куәлік беруге келісті. Сондай-ақ, Сильвердің Weitz & Luxenberg заң фирмасынан алған миллиондаған долларлық жолдама ақысы бойынша да ұқсас айыптаулар қойылды. Бұл схемада Сильвердің 500 000 доллар көлеміндегі мемлекеттік гранттарды асбестпен туындаған ауруларды зерттеуші және Колумбия университетінің мезотелиома орталығының директоры доктор Роберт Таубқа бағыттағаны айтылды. Тауб кейін асбестпен байланысты талаптарды Weitz & Luxenberg-ке жолдады, ол Сильверге 1,4 миллион доллар жалақы және тағы 3,9 миллион доллар жолдама ақысын төледі, бірақ ол олар үшін еңбек еткен жоқ. Қылмыстық іс қозғалғаннан кейін Weitz & Luxenberg Сильверді дереу қызметтен шеттетуге мәжбүр болды. Тауб пен Сильвердің тағы бір жақын серігі Брайан Мира тергеушілерге маңызды ақпарат ұсынды. 30 қаңтарда, бір апта бойы саяси қысым мен қолдаудың азаюынан кейін, Сильвер 2 ақпаннан бастап спикер лауазымынан қанағаттануын білдірді, бірақ Ассамблея мүшесі ретінде өкілеттіктерін сақтап, өзіне тағылған айыптауларға қарсы күресуге уәде берді. 3 ақпанда Ассамблея Карл Хейстиді жаңа спикер етіп сайлады. 2015 жылдың 25 сәуірінде Сильверге жеке арналар арқылы заңсыз инвестициялар жасап, 750 000 доллар пайда тапқандығы үшін қосымша айыптаулар тағылды. Ол үш күннен кейін, 28 сәуірде, бұл айыптауларға кінәсіз екенін мәлімдеді.
Сот
Сильвердің жемқорлыққа қатысты жеті айып тағылған ісінің сот отырысы 2015 жылдың қараша айының көп бөлігінде өтті. 2015 жылдың 30 қарашасында әділқазылар алқасы бірауыздан Сильверді барлық жеті айып бойынша кінәлі деп тапты, бұл оның Ассамблеядан автоматты түрде қуылтуына себеп болды. Сот және адвокаттардың тәртіпсіздіктерін қарастыратын Нью-Йорк Жоғарғы Сотының апелляциялық бөлімі, оның жасаған қылмыстары үшін адвокаттық қызметтен автоматты түрде шеттетілуін бекітті. 2016 жылдың 3 мамырында сот процесін жүргізген АҚШ Оңтүстік округінің округтік сотының федералды судьясы Валери Э. Капрони Сильверді 12 жылға бас бостандығынан айырды және оған 5,3 миллион доллар заңсыз алынған табыс ретінде қайтару және 1,75 миллион доллар қосымша айыппұл төлеуді бұйырды. Сильверге екі түрлі жаза тағайындалды: оған тағылған алты қылмыстық іс бойынша 12 жыл және жетінші іс бойынша 10 жыл, жазалар бірдей мерзімде өтелуге тиіс.
Шағым
Сотталғаннан кейін Сильвер кепілдікпен босатылды, судьялар алқасы оның шағымын АҚШ Жоғарғы Сотының «МакДоннеллге қарсы АҚШ» ісіндегі шешімі негізінде қарады, ол Вирджиния штатының бұрынғы губернаторы Боб МакДоннеллдің сыбайлас жемқорлық айыбын жойды. «МакДоннелл» ісіндегі Жоғарғы Сот шешімі жемқорлық құрайтын іс-әрекеттердің түрлерін тарылтты, және Сильвердің айыптылығы 2017 жылдың 13 шілдесінде Манхэттендегі Екінші апелляциялық округтік сотымен күштен шығарылды.
Бағалаулар
Бірқатар сарапшылар Сильвердің қылмыстық айыпталуынан кейін оның саяси мансабын талқылады. Сара Фосс Daily Gazette газетінде жазған мақаласында, оның спикерлік кезеңінде "үлкен билікке ие болғанын, сонымен қатар, лауазымын жеке мүддесі үшін пайдаланғанын" айтты. Ол Сильверді "түсініксіз және автократиялық басқару стилімен" сипаттады. Джозеф Спектор мен Джон Кэмпбелл Observer Dispatch газетінде "екі он жылдан астам уақыт бойы" Сильвердің "Нью-Йорктегі ең ықпалды және қаупетті саясаткерлердің бірі болғанын" мәлімдеді. 2018 жылы "Статен-Айленд Аванс" газетінің журналисі Дэниел Ледди былай деп жазды: "Нью-Йорк штатының Ассамблеясының спикері ретінде Шелдон Сильвер жемқорлықтың өзі болды, ол заң шығару органының өзін жеке пайда табу үшін пайдаланған темірдей қатал диктатор еді. Сильвердің жасаған жамандықтарының толық көлемі ешқашан толыққанды білінбес, оның салдарынан зардап шеккендердің кім екені де белгісіз болып қалады".
Жеке өмір және өлім
Сильвер мен оның әйелі Розаның төрт баласы болған. Соттың бірінші сот процесінің үкім шығару кезеңінде жарияланған сот құжаттарында Сильвердің Албанидегі лауазымын пайдаланып, екі рет некеден тыс қатынасқа барып, әйелдермен байланыс құрғандығы айтылған. Сильвер де, айыптамаға ішкі тірлікке қатысты мәлімдеме жасаған екі әйел де бұл қатынастарды жоққа шығарды. Ассамблея спикері болған кезде ол бұрынғы губернатор Марио Куомо және бұрынғы Нью-Йорк штатының есеп комитетінің төрағасы Алан Г. Хевеси сияқты жоғары лауазымды шенеуніктермен баскетбол ойнағандығы мәлім болды. Сильвердің алғашқы қылмыстық ісі бойынша сотталғаннан кейін екі апта өткен соң, оның күйеу баласы Марчелло Требич Бхарара кеңсесінің тергеуімен жүрген, көп миллион долларлық қылмыс үшін түрмеге кесілді. Сильвер қайтыс болған кезде Массачусетс штатындағы Девенс федералды медициналық орталығында жазасын өтеген.