Кіріспе

Marvel Comics ғаламшарында Тор құдайының балғасы, Marvel Comics нысаны.

Мьёльнир, ресми түрде Mjölnir ('/m//j//ɔː//l//n//ɪər/') деп аталады, – Marvel Comics баспасында жарық көрген американдық комикстерде кездесетін ойдан шығарылған сиқырлы қару. Ол супергерой Тордың басты қаруы ретінде бейнеленеді. Мьёльнир алғаш рет Journey into Mystery #83 (тамыз, 1962) комиксінде пайда болды, оны Стэн Ли мен Ларри Либер жазды, ал Джек Кирби мен Джо Синнотт суреттеді. Мьёльнир көбінесе үлкен, төртбұрышты сұр балға түрінде бейнеленеді, оның қысқа, дөңгелек сабы қоңыр былғарымен оралған және ілмекті баумен аяқталады. Бұл нысан мифологиялық Тордың қаруы – Мьёльнирге негізделген.

Жариялану тарихы

Мьёльнир Marvel Comics журналының Journey into Mystery #83 (тамыз 1962) санында дебют жасады, дәрігер Дональд Блейктің күн күркірі құдайы Тор Одинсонға айналуына мүмкіндік берді (оны жерге соғу арқылы). Бұл балғаның аты алғаш рет Стэн Ли мен Джек Кербидің "Тор" журналының 135-ші санында (1966 жылғы желтоқсан) "Асгард әңгімелері" бөлімінде қолданылды. Қарудың шығу тегі "Тор" жылдық журналының 11-ші санында (1983) ашылды, ал тағы бір нұсқасы "Тор" 2-ші том, 80-ші санында (2004 жылғы тамыз) ұсынылды. 2002 жылы Кевин Смитпен түсірілген деректі фильмде Ли өзінің ағасы және бірлескен авторы Ларри Либердің Мьёльнирді бастапқыда "Уру балғасы" деп атағанын айтты. Жазушы Рой Томас ақырында балғаның атын мифологиялық тұрғыдан дұрыс "Мьёльнир" деп өзгертті, бірақ Ларри Либердің ойдан шығарылған "уру" металлынан жасалған деген тұжырымдамасын сақтап қалды.

Шығу тегі

Мьёльнирдің Marvel комикстеріндегі шығу тегі алғашқы скандинавиялық аңызға ұқсас. Бұл балға Одиннің асырап алған ұлы Локи Сиф қадайының шашын кесіп, оны жаман әзілдің бөлігі ретінде жасаған кезде пайда болады. Тор Локиді зорлық-зомбылықпен қорқытқанда, ол шашты алмастыру үшін жұлдыздар балғашылардан табуға уәде береді. Локи шашты Ивальди ұлдарына тапсырады, ал олар құдайларға сыйлық ретінде шаштан, сиқырлы кемеден және найзадан жасайды. Локи олардың шеберлігіне ешкім тең бола алмайтынына сенімді және Эйтри есімді жұлдыздар балғашысына одан да жақсы қазына жасауға шақырады. Эйтри алтын сақина және алтын шошқа мұрынын жасап, содан кейін балға жасауға кіріседі. Локи қазынаны көргенде қорқып, бәс тілгенде жеңіледі деп ойлап, өзін құртқа айналдырып, Эйтридің көмекшісін жұмыс істеп жатқанда маңдайынан шағады. Көмекші қанды сүртіп алу үшін тоқтап, балғаның үскілегі құлайды. Соның салдарынан балғаның сабы Эйтринің жоспарлағаннан қысқа болып шығады, сондықтан балғаны бір қолмен ғана ұстауға болады. Қателікке қарамастан, скандинавиялық құдайлар Эйтри жасаған қазына ең құндысы деп санайды. Локи бәс тілгенде жеңіледі, ал Ивальди ұлдары оның аузын тігіп жабады. Скандинавиялық құдайлардың билеушісі Один Мьёльнирді ("Ұнтақтағыш") деп аталатын балғаны қолданады, содан кейін оны ұлы Торға береді, бірақ ол қаруды қолдануға лайықты екенін дәлелдеуі керек. Thor Annual #11 комиксінде шығу тегі шамалы өзгертіледі. Біріншіден, қазынаны Один екі ұлына да сыйлық ретінде тапсырады, бірақ Локи Гунгнир, Одиннің найзасына тигенде өз үлесінен айырылады. Екіншіден, Локи құртқа емес, көбелекке айналады және Эйтриді шағудың орнына оны жай ғана алаңдатады. Үшіншіден, жұлдыздар балғашылары әлі де Драупнир деп аталатын алтын көшірме сақинасын және Мьёльнирді жасайды, бірақ алтын шошқа мұрынын жасаудың орнына, ұша алатын сиқырлы алтын шошқаны жасайды. "Құдіретті Тор" сериалы Мьёльнирдің шығу тегінің тағы бір нұсқасын ұсынады: ұзақ шайқастан кейін Один "Ана дауыл" деп аталатын галактика көлеміндегі дауылды урудан жасалған кішкентай кесекке қамап қояды, содан кейін жұлдыздар балғашыларына Ана дауылдың күшін пайдалана алатын қару жасауды бұйырады.

Басқа нұсқалар

Ultimate Marvel басылымының "The Ultimates" және оның жалғасы "The Ultimates 2" комиксінде Thor-дың Ultimate нұсқасы классикалық соғыс балғасы үлгісіндегі Mjolnir-ді пайдаланады, оны кім қолдана алатынына ешқандай шектеу қойылмаған. Бұл Mjolnir-дің пайда болу тарихы алғаш рет "Ultimates 2" комиксінде айтылады, онда Еуропалық қорғаныс бастамасы Норвегияда супер солдаттарды дайындау бағдарламасын жүзеге асырып жатқанда, батареямен жұмыс істейтін костюм мен балға жасаған, балға портативті қуат көзі ретінде қызмет еткен. Бірақ Локи шындықты манипуляциялап, Тордың іс жүзінде костюмді ұрлаған психикалық тұрақсыз ағасы екенін баршаға жеткізген. "Ultimate Comics: Thor" комиксінде дәстүрлі балға Одиннің шеберлері жасаған және Локи Жерде оны іздейді. Бұл нұсқа сюжеттік құрал ретінде қолданылған, балға уақытша негізгі Жер-616 ғаламына өтіп, Асгардтық Вольстагг пен кейін Джейн Фостер оны тауып қолданған, бірақ соңында жойылған. Сақталған сынықтар Фостер Тор кейпінен бас тартқаннан кейін басқа қаруға қайта жинастырылады.

1960 жылдар

Тор өзінің "Marvel Super Heroes" атты бөлімінде Мьёльнирді қолданады.

1980 жылдар

Тор "Өрмекші адам және оның таңғажайып достары" атты эпизодтың "Локидің кек алуы" бөлімінде Мьёльнирді қолданады. Тор Мьёльнирді "The Incredible Hulk Returns" телефильмінде кеңінен пайдаланады. Фильмде Мьёльнир Торды адамдар әлеміне шақыру үшін қолданылады.

1990 жылдар

Тор Фантастикалық Төрттікте Мьёльнирмен бірге пайда болады. Тор "The Incredible Hulk" эпизодының "Mortal Bounds" ("Өлім шегі") бөлімінде Мьёльнирмен бірге пайда болады. Тор Мьёльнирмен бірге "X-Men: The Animated Series" анимациялық сериалының "Қараңғы Феникс" ("Қара Феникс") эпизодында сөйлемейтін камео рөлінде пайда болады.

2000 жылдар

Тор "Супербатырлар отряды" шоуында Мьёльнирді пайдаланады.

2010 жылдар

Мьёльнир "Азаушылар: Жердің ең күшті батырлары" мультсериалында пайда болады. Мьёльнир "Ultimate Spider-Man" мультсериалында пайда болады. Мьёльнир "Азаушылар жиналысы" мультсериалында пайда болады. Тор "Финес және Ферб: Миссия Марвел" мультсериалында Мьёльнирді қолданады. Тор "Lego Marvel Super Heroes: Maximum Overload" ойынында Мьёльнирді қолданады. Мьёльнир "Marvel Disk Wars: The Avengers" мультсериалында пайда болады. Мьёльнир "Lego Marvel Super Heroes: Avengers Reassembled" ойынында пайда болады. Тор "Галактиканың күзетшілері" мультсериалында Мьёльнирді үздіксіз қолданады. Тор "Lego Marvel Super Heroes Guardians of the Galaxy: The Thanos Threat" ойынында да Мьёльнирді қолданады.

Анимациялық фильм

Тордың Ultimate нұсқасы Мьёльнирді "Ultimate Avengers" (2006) және "Ultimate Avengers 2" (2006) фильмдерінде пайдаланады. Тор "Келесі кекшілер: Ертеңгі күннің батырлары" (2008) фильмінде де Мьёльнирді қолданады. Тор "Халк vs Тор" комиксінде Мьёльнирді қолданады. Тор "Планета Халк" (2010) фильміндегі қысқаша флешбек сахнасында Мьёльнирді пайдаланады. Тор Мьёльнирді "Тор: Асгард әңгімелері" комиксінде қолданады. Тор "Avengers Confidential: Black Widow & Punisher" аниме фильмінде Мьёльнирді қолданады. Мьёльнир "Marvel Super Hero Adventures: Frost Fight" анимациялық фильмінде пайда болады. Тор "Lego Marvel Super Heroes Black Panther: Wakanda-дағы қиындықтар" ойынында пайда болады. Тор "Lego Marvel Avengers: Code Red" ойынында Мьёльнирді қолданды.

Марвел кино әлемі

Мьёльнир – Marvel Cinematic Universe (MCU) медиа франшизасында жиі кездесетін элемент, оны көбінесе Тор қолданады. Комикстердегідей, бұл қорғану, қорғану және оқ ату қарулары ретінде қолданылатын күшті Асгард балғасы. Ол ауа райын, оның ішінде найзағайды да бақылап, сиқырлай алады және егер балға жеткілікті күшпен айналып, босатылса, тасымалдаушыға ұшып кетуіне мүмкіндік береді. Мьёльнирді Один сиқырлайды, оны көтерген кез келген адам "қадірлі" болуы керек және егер олар мұны жасай алса, пайдаланушыға "Тордың күші" беріледі. Мьёльнир алғаш рет MCU-да Iron Man 2 (2010) фильмінің титрлерден кейінгі сахнасында көрінеді, онда S.H.I.E.L.D. агенті Фил Колсон жаңа Мексика шөліндегі соққы кратерінен табылған балға туралы хабарлайды. Thor (2011) фильмінде Торды Jotunheim-де мұз алыптарымен шайқасқанда қолданады. Один Тордың күшін жойып, оны Мьёльнирмен бірге Жерге лақтырады. Адамдар оны көтеруге тырысып жиналады, бұл S.H.I.E.L.D. назарын аударады. Тор ақырында Мьёльнирді табады, бірақ кейіннен өзінің қадірлілігін дәлелдегенге дейін оны көтере алмайды. Ол оны ұстап, онымен Жаратушыны жеңеді. Ол онымен Локиге қарсы соғысады, Гунгнирге, Одиннің таяғына қарсы тұрады және балғамен Бифрост көпірін жояды. The Avengers (2012) фильмінде Тор шайқаста балғамен күреседі. Ол Тони Старкпен темір адам бронясында шайқасады, ал Старктың доға реакторы оның бронясының күшін арттыру үшін Мьёльнир шақырған найзағайды сіңіре алады. Ол Стив Роджерстің вибраниум қалқанына соқтығысып, екі жаққа да әсер ететін үлкен толқын тудырады. Тор сонымен қатар Халкпен (ол оны қарсылық кезінде көтермеді), Локимен және Читаури сарбаздарымен шайқасады. Нью-Йорк шайқасы кезінде ол балғамен Нью-Йорк қаласының үстіндегі үлкен порталды бөтелкеге бөледі, оның найзағайларын Крайслер ғимаратымен біріктіріп, көптеген Читаури күштерін және олардың Левиафандарын жою үшін күшейткіш ретінде қолданады. Thor: The Dark World (2013) фильмінде Тор қараңғы Эльф Малекит пен оның қол астындағылармен күресу үшін балғамен пайдаланады. Avengers: Age of Ultron (2015) фильмінде Тор Hydra жасақшыларына қарсы шайқаста балғамен жұмыс істейді, ол Роджерстің қалқанына соққы беру арқылы танктерді жоя алатын үлкен толқын тудырады. Тор басқа Ақталушыларды Мьёльнирді көтеріп алуға шақырғанда, Роджерстен басқалары сәтсіздікке ұшырайды, ол оны сәл қозғап, Торды шоқтай алады. Старк пен Баннер "Көріністі" жасағанда, Ақталушылар синтезоидқа сенбейді, ол Мьёльнирді көтере алмайтындай. Кейіннен Көрініс шайқаста балғамен күресуге қабілетті екені көрінеді. Старк пен Роджерс кейін Вижн шын мәнінде "қадірлі" емес деп, оны Мьёльнирді ішке орналастырған жағдайда жұмыс істей беретін лифтпен салыстырып, жасанды интеллект екенін айтады. Thor: Ragnarok (2017) фильмінде Тор балғамен от жындысы Суртурды және оның қол астындағыларын жеңеді. Один өлгенде, Тордың әпкесі Хела түрмеден қашып шығады. Тор оған Мьёльнирді лақтырады, бірақ ол оны ұстап, жояды. Тордың Хеланың шығу тегін зерттеуі оған Мьёльнирдің бастапқыда оның қаруы болғанын көрсетеді. Один Торға балғаның да оның күшін бақылау құралы екенін және оны "Жұлдыз құдайы" етпейтінін айтады. Avengers: Endgame (2019) фильмінде Тор "Time Heist" кезінде Асгардтан Мьёльнирдің баламалы нұсқасын алады. Ол негізгі уақыт желісіне оралғанда, Мьёльнирді өзімен бірге алып келеді және оны Таносқа қарсы күрес кезінде қолданады. Тор оны Stormbreaker-мен біріктіреді және оның найзағайларын Старктің Iron Man бронясын күрес кезінде қуаттандыру үшін қолданады. Танос Торды басып, өлтіре жаздағанда, Роджерс Мьёльнирді Тордың өмірін құтқару үшін қолданады. Роджерс Таноспен шайқасып, оның қалқанымен шайқасып, шабуыл және қорғаныс комбинациялы шабуылдар жасайды. Роджерс сондай-ақ найзағайды да шақыра алады. Танос пен оның бүкіл әскерімен соңғы шайқаста Роджерс Мьёльнирді қолданады, ол Ақталушылар мен олардың одақтастарын шайқасқа бастап шығады. Танос жеңілгеннен кейін Роджерс Мьёльнирді өзінің уақыт желісіне қайтарады. Мьёльнирдің бұзылған, Throg-қа тиесілі нұсқасы Loki (2021) Void сериясының бесінші бөлімінде пайда болады. "Егер" (2021) сериясының екінші сериясында Мьёльнирдің басқа нұсқасы пайда болады, ол Knowhere-дегі коллекционердің жинағының бөлігі ретінде. Жетінші эпизодта тағы бір нұсқа пайда болады, оны Тор Капитан Марвелге қарсы күресу үшін қолданады. Түсіндірілмейтін себептермен, Тор осы ғаламда "қадірлі" сиқырмен сиқырлаған Одинге қарамастан, балта көтере алатын жалғыз адам болып қала береді. Мьёльнир Тор: Махаббат және Күн күркірі (2022) фильмінде қайтып келеді, онда Джейн Фостер балғаның қайта құрастырылған нұсқасын қолданады. Енді Mighty Thor деген атпен танылатын ол, Горр Құдай қасапшысы мен оның күштеріне қарсы шайқаста балғаны қолданады. Фостерге қатерлі ісік диагнозы қойылғанда, ол Мьёльнир оның иесіне күшті күш пен төзімділік беретінін зерттейді. Ол Мьёльнирдің қалдықтарын іздеу үшін Жаңа Асгардқа саяхаттайды, ол Джейннің қатысуымен қайта құралады және оны қадірлі деп жариялайды, бұл Торды оны қайта кездескенде таң қалдырады. Енді балға иесінен ұшырылғанда, ол бірнеше нысандарға бірден тие алатын фрагменттерге бөлініп, содан кейін қайта құралады. Флэшбэк Тордың оны көп жыл бұрын оны қорғау үшін бейсана түрде сиқырлағанын көрсетеді. Фостер балғаны қолдану өмірінен күшті ағытып, ісігін нашарлататынын біледі. Горрмен соңғы қақтығыста ол өміріне құрбандық ете отырып, Некромешті жою үшін балғаны қолданады. Тор оның өлімінен кейін Мьёльнирді қайтадан иеленеді.

Шабуылдаушы

Avengers: Infinity War (2018) фильмінде Тор Рокет пен Грутпен бірге Нидавеллирге барып, эльфтердің шебері Эйтриден жаңа қару сұрайды. Эйтриде «Stormbreaker» деп аталатын жоба дайын тұр, ол Асгард патшасының қару-жарағындағы ең күшті балта, Мьёльнир сияқты күшке ие және Бифрёст көпірін шақыруға қабілетті. Тор Эйтриге зақымдалған ұстахананы қалпына келтіріп, кенді қыздыруға көмектеседі, ал Грот балтаның сабын жасайды. Stormbreaker зор күшті найзағай шабуылдарын тудыра алады, Торға ұшуға мүмкіндік береді және Infinity Gauntlet-тың шабуылдарына төтеп бере алатын екі қолмен ұсталатын шабуылдық қару болып табылады. Ол «Авангерлер: Соңғы ойын» фильмінде де оны қолданады, балтасымен Таностың басын кесіп, кейін Танос пен оның әскерінің басқа нұсқасымен шайқасады. Тор «Тор: Махаббат және Күн күркірі» фильмінде Stormbreaker-ді қолданады, бірақ кейін оны Лавқа береді, ал өзіне қалпына келтірілген Мьёльнирді қайта пайдалануға мүмкіндік алады.