Кіріспе

ДеКальб ( /dɪˈkælb/ ) – АҚШ-тың Иллинойс штатындағы ДеКальб округіне қарасты қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 40 290 адамды құрайды. Қала американдық революциялық соғыста қаза тапқан франциялық батыр Иоганн де Кальбтың құрметіне аталған. 1856 жылы негісталған ДеКальб, әсіресе ауыл шаруашылығы және мал шаруашылығы үшін тікенді сымның дамыту және өндірісінде маңызды рөл атқарды. Ауыл шаруашылығымен байланысты салалар, сондай-ақ денсаулық сақтау және қызмет көрсету қаланың маңызды бөлігі болып табылады, ал 21-ғасырда қаланың ең ірі жұмыс берушісі – 1895 жылы құрылған Солтүстік Иллинойс университеті. ДеКальб Чикаго қаласының орталық бөлігінен шамамен 112 километр (70 миль) қашықтықта орналасқан.

Тарих

ДеКалб бастапқыда Хантли Гроув деп аталды және осы атпен 1853 жылы жоспарланды. Атау Америка революциялық соғысының генерал-майоры болған барон Иоганн де Кальбтың құрметіне берілген. ДеКалбтағы алғашқы шіркеу 1844 жылы құрылды. 1849 жылдан бері ДеКалбта пошта бөлімі жұмыс істеп келеді. 1853 жылы алғашқы теміржол ДеКалбқа келді. Тікенді сым ДеКалб тарихында маңызды өнім болды. 1850 жылдан бері ДеКалб тұрғыны болған Джозеф Глидден (1813–1906) 1874 жылы бүгінге дейін әлемде кеңінен қолданылып жүрген дәстүрлі екі жіпті тікенді сымды ойлап тапқаны үшін патент алды. 2007 жылдың 24 тамызында ДеКалбтағы Кишвауки өзені 5 метрге (барлық уақыттағы рекорд – 5,8 метр) көтеріліп, үлкен су тасқынына себеп болды. Өзен деңгейінің тіркелгеннен бергі уақытта 5 метрден жоғары көтерілуі екінші рет болды.

Климат

ДеКалбтың Иллинойс штатының солтүстігіне тән ылғалды континенттік климаты бар (Кёппен климаттық жіктеуі Dfa), және төрт анық маусымға ие. Жазда ыстық, ал қыста суық және қарлы болады. Жауын-шашын жыл бойы шамалы біркелкі, бірақ көктем және жаз айларында күшті дауылдар жиі болады.

Демография

2020 жылғы халық санауы бойынша қалада 40 290 адам, 15 839 үй шаруашылығы және 7 804 отбасы тұрады. Халық тығыздығы 16 629 тұрғын үй бірлігін құрады. Халықтың этникалық құрамы: 58,73% ақ нәсілді, 18,48% афроамерикалық, 0,76% американдық үндістер, 3,92% азиялық, 0,04% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 7,99% басқа нәсілдер және 10,08% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Кез келген нәсілге жататын испан тілді немесе латын америкалықтары халықтың 17,83% құрайды. 15 839 үй шаруашылығының ішінде 25,9% 18 жасқа дейінгі балалары бар, 32,03% бірге тұратын жұбайлар, 13,14% күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 50,73% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 34,52% жеке адамдардан тұрады, ал 7,78% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 3,22 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,45 адамды құрайды. Қала халқының жас бойынша бөлінісі: 18 жасқа дейінгілер 17,9%, 18-24 жас аралығы 31,8%, 25-44 жас аралығы 24%, 45-64 жас аралығы 17,2% және 65 жасқа жоғары 9,1% құрайды. Орташа жас 25,1 жас. Әр 100 әйелге 97,5 еркек шамасында келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 99,8 еркек келеді. Үй шаруашылығының орташа табысы 44 223 доллар, ал отбасының орташа табысы 67 155 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 32 306 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 17 703 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 24 819 доллар. Отбасылардың 17,8% және халықтың 26,4% кедейлік шегінен төмен өмір сүреді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 34,8% және 65 жастан асқандардың 6,6% кедейлікте.

Экономика

ДеКалб қаласында Солтүстік Иллинойс университеті орналасқан, ол қаланың ең ірі жұмыс берушісі және Иллинойс штатындағы үшінші ірі кампус. Басқа ірі жұмыс берушілердің қатарында Northwestern Medicine, General Electric, Monsanto (бастапқыда DeKalb Corn), жергілікті мектеп округі және 23-ші тас жол бойындағы ірі сауда аймағы (Сикамормен ортақ) бар. ДеКалб, сонымен қатар, Target, 3M, Nestlé және Ferrara Candy Company сияқты бірнеше ірі компаниялардың қоймаларына ие, бұл ішінара ДеКалбтың I-88 және I-39 сияқты маңызды тас жолдарға жақын орналасуымен байланысты. 3M кешені 3M-нің төрт бизнес-бөлімінің үшеуі үшін тарату орталығы болып табылады және Солтүстік Америка, Еуропа, Африка, Таяу Шығыс және Латын Америкасына экспорт операцияларын жүзеге асырады. 2011 жылы ДеКалб Кевин Голдштейн мен Джейсон Паркс жүргізген Up and In: The Baseball Prospectus Podcast бағдарламасының эфир орталығы болды. Қала 2012 жылы түсірілген "Қайсы бағада болса да" фильмінің түсірілім алаңы болды. 2020 жылдың маусым айында Meta компаниясы ДеКалбтың оңтүстік жағында 800 миллион долларлық деректер орталығын салуды жариялады.

Өнер және мәдениет

ДеКалб жыл сайынғы жүгері фестиваліне үй иесі, ол әдетте тамыз айының соңында өтеді. 1929 жылы салынған Египет театры – АҚШ-та сақталған сияқты театрлардың санаулы бірі. 1947 жылы құрылған "Стейдж Коуч Плейерс" театры 5-ші көшеде орналасқан.

Үкімет

ДеКалб кеңес-басқарушы үкімет жүйесінде жұмыс істейді. Саясатты сайланған қалалық кеңес әзірлейді, ал оны тағайындалған кәсіби қалалық менеджер іске асырады. ДеКалб қалалық кеңесіне жалпы сайлау арқылы сайланатын әкім және округтер бойынша сайланатын жеті қалалық кеңесші кіреді. Олардың әрқайсысы төрт жылдық мерзімге сайланады, ал кеңестің жартысы екі жылда бір рет жаңарып тұрады. Қалалық хатшы да төрт жыл сайын сайланып, қаланың ресми тіркеушісі қызметін атқарады. Қалалық кеңес отырыстары әр айдың екінші және төртінші дүйсенбі күндері өтеді.

Білім

11 мемлекеттік мектеп, 1 жеке мектеп, 1 университет және 1 қанағаттану кітапханасы бар.

Бастапқы және екіншілік

ДеКальб қаласында мемлекеттік және жекеменшік мектептер жүйесі бар. 428-ші ДеКалб қауымдық біріктірілген мектеп округі сегіз бастауыш мектепті (K–5 сыныптар), Клинтон Розет және Хантли орта мектептерін (6–8 сыныптар) және ДеКалб жоғары мектебін (9–12 сыныптар) басқарады, ол «Барбтар» командасының үйі.

Колледждер мен университеттер

Солтүстік Иллинойс университеті (NIU) 1895 жылы Декалб қаласында Солтүстік Иллинойс мемлекеттік мұғалімдер даярлау мектебі ретінде құрылды. NIU – жалпы саны шамамен 20 000 студентті құрайтын, толыққанды білім беру және ғылыми-зерттеу мекемесі, бұл оны Иллинойс штатындағы үшінші ең ірі университет етеді. 2023 жылдың мамырындағы мүмкіндіктерді зерттеудің алғашқы маңызды нәтижелері жарияланды, олар Декалбқа кеңейтудің, жол жүргіштер мен күнделікті жолаушылар санының болжамдарына сүйене отырып, орындалуы мүмкін екенін көрсетті. 2024 жылы Декалб федералдық шенеуніктер жүргізген аймақтық мүмкіндіктерді зерттеуді қолдады, мақсаты 1970 жылдары тоқтатылған «Твин-Сити Зефир» бағытымен Амтрак қызметін қайта жандандыру болды.

Жол

1913 жылы ДеКалб арқылы трансконтинентальдық Линкольн тас жолы салынды. Бірінші "себізгі" бетон төсемесі 1914 жылы ДеКалбтен батысқа қарай алты шақырым жердегі Мальтада салынды. 1920 жылы Линкольн тас жолының ДеКалб округіндегі қалған бөлігі асфальтталды. Маршруттар университет, қала және Сикамор арқылы, батысқа қарай Кишвауки колледжіне және шығысқа қарай Элбурндағы жолаушылар теміржол станциясына дейін созылады. Басты маршруттардағы кесте университет оқуда болса, оған байланысты өзгереді. Жүйе 1971 жылы NIU Студенттік қауымдастығымен шарт бойынша Huskie Bus Line ретінде құрылды. 1982 жылы жүйе жылына 3 миллион жолаушыға қызмет көрсетті, бұл Иллинойс штатында Чикаго көлік басқармасынан кейін екінші орынды иеленді. 2018 жылы ол жергілікті Еріктілік әрекет орталығы (VAC) басқарған кішкентай ДеКалб қалалық автобус жүйесімен бірікті. 2021 жылы VAC-тан өткеннен кейін паратранзит операциялары да қосылды. VAC арнайы қажеттіліктері бар адамдарға және қала сыртындағы медициналық кездесулерге қатысу үшін сұраныс бойынша көлік қызметтерін ұсына отырып, аудандағы кеңірек аймаққа қызмет көрсетуді жалғастыруда.

Әуежай

Жалпы авиация қауымдастығына қызмет ететін ДеКалб Тейлор қалалық әуежайы (DTMA) қаланың шығыс жағында, Плезант көшесі, 3232 нөмірде орналасқан. Әуежай 1944 жылдың сәуір айында Interstate TDR шабуылдық дрондарының құрастырылатын зауытымен бірге ашылды. 1948 жылы әуежай қаланың меншігіне өтті. ДеКалбқа тікелей коммерциялық рейстер жоқ, бірақ қала орталығы Чикагодағы О’Хара халықаралық әуежайынан 43,43 миль қашықтықта орналасқан, бұл коммерциялық әуе көлігімен қатынасты салыстырмалы түрде жеңілдетеді.