Кіріспе

Ресейлік хип-хоп – Ресейде немесе Украина, Беларусь және Қазақстан сияқты бұрынғы Кеңес мемлекеттерінде орыс тілінде жазылған хип-хоп музыкасы. Ресейлік рэперлердің хиттері кейбір компьютерлік ойындардың саундтректеріне енгізілген және көптеген танымал интернет-мемдердің құрамына кірген. Detsl, Bad Balance, Centr, Kasta, Oxxxymiron және белорус әртісі Seryoga сияқты көптеген рэп-әншілері коммерциялық сәттілікке жетті. Әсіресе 2010 жылдардың соңы мен 2020 жылдардың басында рэп Ресейде өте саяси музыка түріне айналды. Осы тұрғыдан алғанда, рэпті 1980-ші жылдардағы рокпен салыстыруға болады, ол Кеңес жүйесін сынаған жастарға дауыс берді, мысалы, Виктор Цойдың «Хочу перемен» («Мен өзгерістерді қалаймын») әні арқылы. Саяси белсенділіктің күшеюі 2018 жылдың соңында бірқатар концерттер тоқтатылған кезде ең айқын байқалды. Олардың арасында қараша айының соңында Краснодар қаласында рэпер Хаскидің (нағыз аты Дмитрий Кузнецов) концерті болды. Жергілікті прокуратура оның Club Bounce клубында өнер көрсетуіне экстремистік идеялар, есірткілерді дәріптеу және өзіне-өзі қол жұмсауға шақыру сияқты себептермен тыйым салғаннан кейін, рэпер машинаның төбесіне шығып, көшедегі жанкүйерлеріне ән айта бастады, содан кейін полиция оны «бұзақылық» (chuliganstvo) жасады деген айыппен алып кетті, нәтижесінде ол бірнеше күнге түрмеге кесілді. Осыдан кейін көптеген танымал рэперлер Мәскеуде оған қолдау көрсету үшін концерт берді. Дегенмен, брейк-би (breaking) американдық хип-хоп мәдениетінің алғашқы элементтерінің бірі болып, елде скейтбординг, диджеинг және эмсиингпен бірге танымал болды. Ресейлік хип-хоптың музыкалық түрі – рэптің бастауы 1980 жылдарға дейін жетеді. Ресейдегі алғашқы рэп-топ деп есептелетін «Rush Hour» (Chas Pik) тобы 1984 жылғы «Rap» альбомында рэптің алғашқы үлгілерін жасады. Альбомда «Rap» атты трек бар, оның мәтіні көбейту кестелері мен әріптерге негізделген және ол бес жыл бұрын шыққан Sugarhill Gang тобының «Rapper's Delight» атты хит-трегінің фанк стилінен шабыттандырылған. 1980 жылғы Мәскеуде өткен Жазғы Олимпиада ойындары Совет Ресейіне хип-хоп мәдениетін әкелудің маңызды факторы болды, ал 1985 жылы өткен 12-ші Дүниежүзілік жастар мен студенттер фестивалі және Михаил Горбачевтің «Перестройка» саясаты Батыс мәдениетін елге одан әрі енгізді.

1990 жылдар

1990 жылдардың басына дейін Ресейде және Кеңес Одағында рэп орындаушылары көп болған жоқ. Ресей рэпінің алғашқылары Мистер Малой, Bad Balance, Малчишник, Богдан Титомир болды. Ресейлік хип-хоп, канадалық хип-хоп сияқты, ямайкалық музыкадан әсер алды, ол Кеңес Одағы ыдыраған кезде кеңінен танылды. 90-шы жылдардың басында және ортасында Мәскеуде (Д.О.Б. қоғамдастығы, White Hot Ice) және Санкт-Петербургте (DA 108, Балтық кланы) хип-хоп өнерінің орталықтары пайда болды. 90-шы жылдардың соңында Микхей және Джуманги, STDK және Детсл сияқты көптеген жаңа орындаушылар танымал болды. Олардың көпшілігі бұрынғы топтардың мүшелері болған. 90-шы жылдардың соңы мен 2000-шы жылдардың басында Дондағы Ростов ресейлік хип-хоп субмәдениетінің орталығы деп есептелді, ал оның ең белгілі өкілі – Kasta тобы болды.

2000 жылдар

2000-шы жылдардың басында ең танымал орындаушылар Каста, Mnogotoчие, Detsl және Bad Balance болды. 2000-шы жылдардың ортасында Мәскеуде андеграунд топтар пайда болып, танымал бола бастады (Smoky Mo, Dymovaya Zavesa, 25/17, Krovostok, Money Makaz, Supreme Playaz, Underwhat, Ddrop, Kazhe Oboima). Сонымен қатар Ресейде және Беларусьте жаңа R&B орындаушылары пайда болды (Maks Lorens, Bianca, Satsura, Band'Eros). Бұл кезеңде қызықты музыкалық жобалар да пайда болды, мысалы, джаз рэп тобы KREC, рагга рэп тобы DA BUDZ, глитч-хоп жобасы 2HCompany, комедиялық гангста рэп Krovostok. 2000-жылдардың соңында ресейлік рэпер ST1M, Серёганың қатысуымен "Я Рэп" (I'm Rap) атты синглын шығарғаннан кейін үлкен танымалдылыққа ие болды. Бұл ән 50 Cent-тің "How to Rob" әніне ұқсас, барлық ең танымал ресейлік рэперлерді сынады. 2007 жылы Centr тобының танымалдылығы артты, оның бір себебі интернеттегі агрессивті жарнамалау болды. 2008 жылы олар MTV Russia Music Awards сыйлығын жеңіп алды. Топтың мүшелері – Алексей Долматов, немесе Гуф, Давид Нуриев, немесе Птаха ("птаха" орыс тілінде "кішкентай құс" дегенді білдіреді) және Вадим Мотылов, немесе Слим. Олардың екі альбомы, «Качели» (Kacheli/Swing) және «Эфир в норме» (Efir v norme /Ether's Fine) ең танымал ресейлік хип-хоп альбомдарының біріне айналды. 2008 жылы бұл альбом MTV Russia Music Award сыйлығын ең үздік хип-хоп жобасы ретінде жеңіп алды. 2010 жылы топ қатысушылары арасындағы келіспеушіліктер салдарынан тарап кетті, және олардың әрқайсысы жеке карьерасын жалғастырды немесе басқа топтарға қосылды. 2016 жылы топ қайтадан бірігіп, жаңа альбомды жазды, «Система» (Sistema / The System). 2008 жылы ресейлік Muz TV музыкалық арнасы Battle for Respect хип-хоп шоуын бастады, оның жеңімпазы Ant (Zasada Production) өте танымал болды. 2009 жылы Путин Battle for Respect байқауында сөйлеген кезде, бір жағынан хип-хоп мәдениетін мәдени алмасуға ықпал еткені үшін мақтады. Екінші жағынан, ол есірткіге тәуелділік туралы айтты, ол бұл ортамен байланысты деп мәлімдеді. Путин нашақорлыққа қарсы ескертті. Алайда, ол брейк-данстың хип-хоптың салауатты өмір салтын насихаттай алатынын айтты, себебі оның пікірінше, мұндай әсерлі және күшті билер есірткінің әсерімен орындалуы мүмкін емес. 2000-жылдардың соңында және 2010-жылдардың басында Basta иелігіндегі Gazgolder Records лейблінде жаңа белгілі орындаушылар пайда болды (AK47, (gamora) Triagrutrica, Tati, Charusha, Slovetsky және Skriptonit, қазақстандық ди-джей).

2010 жылдар

2018 жылы сөйлеген сөзінде Ресей президенті Владимир Путин реп музыкасын сынап, оның Ресейдің деградациясына алып келетінін және "секс, есірткі, наразылық" қағидаларына негізделгенін айтты. Ол Санкт-Петербургтегі Мәдениет және өнер кеңесінен реп мәдениетін бақылауға алуды сұрады, "егер тоқтату мүмкін болмаса, оны өз бағытына бұру керек" деді.