Кіріспе
Сербиядағы саяси партия Войводина мажарларының альянсы (Vajdasági Magyar Szövetség, VMSZ; , SVM) – Сербиядағы аймақтық саяси партия, Войводинадағы мажар азшылығын көрсетеді.
The Alliance of Vojvodina Hungarians (Vajdasági Magyar Szövetség, VMSZ; , SVM) is a regionalist political party in Serbia, representing the Hungarian minority in Vojvodina.
Құрылтай және ерте тарихы
Партия 1994 жылы Сентада Жозеф Касза және Воеводина мажарларының демократиялық бірлестігінің бұрынғы мүшелері тарапынан азаматтар тобы ретінде құрылды. 1995 жылы ол саяси партия ретінде тіркелді. Олар 1997 жылғы парламент сайлауына қатысып, дауыстардың 1,23%-ын және Ұлттық Ассамблеяда 4 мандатты жеңіп алды. 2000 жылдың басында Сербияның Демократиялық оппозициясының (DOS) негізін қалаушыларының бірі болды, ол сол жылдың соңында президент Слободан Милошевичті құлатты. 2000 жылғы парламент сайлауында DOS коалициясының құрамында қатысып, партия парламентте 6 орынға ие болды.
Милошевичтен кейінгі кезең және көшбасшылықтың өзгеруі
2000-шы жылдардың басында олар Воеводинаның солтүстік бөлігінде венгр аймақтық автономиясын құру идеясын ілгерілетуді бастады. 2003 жылғы парламенттік сайлауда олар 4,23% дауыс алып, сайлау шегінен өте алмады. 2007 жылы олар жеке қатысып, дауыс берудің 1,3% және парламентте 3 орын жеңіп алды. Олар 2004 жылы Воеводинадағы провинциялық сайлауға да қатысты, партия бір турлы дауыс беру жүйесінде 8,50% дауыс жинап, Воеводина провинциялық парламентіндегі билік коалициясының құрамына кірді. 2004 жылғы жергілікті сайлауларда партия Суботица, Сента, Бачка Топола, Мали Иджош, Канджижа (Воеводина реформаторлары бірдей санда орын алды) және Чока қалаларының муниципалдық парламенттерінде ең көп орын жеңіп алды. 2008 жылы партия Иштван Пасторды жаңа президент етіп сайлады, ал Жозеф Каса 2010 жылға дейін құрметті президент болып қалды, содан кейін оның мүшелігі тоқтатылды. 2008 жылы олар Воеводинадағы провинциялық сайлауға, жергілікті сайлауға және парламенттік сайлауға қатысты, Венгр коалициясының құрамында болды, ол провинциялық сайлауда 7% дауыс, парламенттік сайлауда 1,81% дауыс және 4 орын жеңіп алды, ал Канджижада 50,91%, Сентaда 31,87%, Бачка Тополада 46,25%, Мали Иджошта 37,18% және Бечейде 29,63% дауыс жинады. Сербияда көппартиялық жүйе енгізілгеннен бері Суботица қаласының мэрі көбінесе Воеводина мажарларының одағынан тағайындалған. Бұл 2008 жылғы жергілікті сайлаудан кейін өзгерді, онда Демократиялық партия осы қалада ең көп дауыс жинады.
Қазіргі заман
2012 жылы олар парламент сайлауына, жергілікті сайлауға, провинциялық сайлауға және президенттік сайлауға қатысты. Парламент сайлауында олар сайлаушылардың 1,75%-ын және Ұлттық Ассамблеяда 5 орынды жеңіп алды, Нови-Садта бір орынды жеңіп алды, ал Суботицада 22,52% дауыс алды, провинциялық сайлауда 5,83% дауыс пен 7 орын алды, ал президенттік сайлауда бірінші турда Пастор 1,62% дауыс алды, ал екінші турда ол Борис Тадичті қолдады. 2014 жылғы парламент сайлауынан бастап олар биліктегі SNS жетекшілігіндегі коалицияны қолдады. 2014 жылы олар 2,1% дауыс жинап, парламентте 6 орын алды, 2016 жылы 1,5% дауыс жинап, екі орыннан айырылды, ал 2020 жылы 2,23% дауыс жинап, парламентте тағы 5 орын алды. Балинт Пастор 2024 жылғы 2 наурызда Сентада өткен партиялық құрылтайда ВМСЗ төрағасы болып сайланды. Ол бұл лауазымға жалғыз үміткер болғандықтан, қатысқан 335 делегаттың 333-і оған қолдау көрсетті.
Саяси ұстанымдар
Венгриялық азшылық мүдделерін қолдаумен қатар, Воеводина венгрлерінің альянсы консервативті идеология ұстанады және сонымен қатар, өңірлік басқаруды қолдайды. Оның сыртқы саясаты Батысқа бағытталған деп есептеледі, және Сербияның Еуропалық Одаққа және НАТО-ға қосылуын қолдайды. 2010 жылға дейін ол әлеуметтік-демократиялық партия болып саналды, содан кейін Сербияның прогрессивті партиясы мен Фидес партиясына қолдау көрсетті. Ол саяси спектрде оң орталықта орналасқан. Сондай-ақ ол Еуропалық халық партиясының серіктес мүшесі болып табылады. Еуропа Кеңесі Парламенттік Ассамблеясында ВМСЗ 2007 жылдан бері Еуропалық халық партиясымен байланыста.
Парламент сайлауы
+ Сербияның Ұлттық жиналысы Жыл Лидері Халық дауысы Халық дауысының % Орындықтар саны Орындықтардың өзгеруі Коалиция Статусы 1997 Жозеф Каша 50,960 1.28% 7-ші 4 – 2000 2,404,758 65.69% 1-ші 2 DOS 2003 161,765 4.29% 7-ші 6 ZZT 2007 52,510 1.32% 10-шы 3 – 2008 Истван Пастор 74,874 1.85% 6-шы 1 МК Қолдау 2012 68,323 1.83% 9-шы 1 – 2014 75,294 2.17% 9-шы 1 – Қолдау 2016 56,620 1.54% 8-ші 2 VMSZ–VMDP Қолдау 2020 71,893 2.32% 7-ші 5 – Қолдау 2022 60,313 1.63% 11-ші 4 – Қолдау 2023 Балинт Пастор 64,747 1.74% 7-ші 1 –
Президент сайлауы
+ Сербия президенті Жыл Кандидат 1-турдағы халық дауысының саны % халық дауысы 2-турдағы халық дауысының саны % халық дауысы Ескертпелер 1997 ж. қыркүйек қатыспады Сайлау төмен қатысуға байланысты күштен шығарылды 1997 ж. желтоқсан қыркүйек-қазан 2002 ж. Сайлау төмен қатысуға байланысты күштен шығарылды 2002 ж. Сайлау төмен қатысуға байланысты күштен шығарылды 2003 ж. Сайлау төмен қатысуға байланысты күштен шығарылды 2004 2008 Истван Пастор 93 039 2,30% — — 2012 63 420 1,70% — — 2017 Александр Вучич 2 012 788 56,01% — — Вучичті қолдады 2022 2 224 914 60,01% — —
Облыстық сайлау
+ Воеводина жиналысы Жыл Лидері Халық дауысы Халық дауысының % Орын саны Орындықтардың өзгеруі Коалиция статусы 1996 Жозеф Каша – – 3-ші 13 – Үкіметтік қолдау 2000 – – 2-ші 1 – 2004 54,380 8,80% 4-ші 3 – 2008 Истван Пастор 77,390 7,60% 4-ші 2 МК 2012 62,275 6,47% 6-шы 2 – 2016 47,034 5,03% 7-ші 1 – 2020 75,218 9,29% 3-ші 5 – 2023 Балинд Пастор colspan="5" –