Сербияның Воеводина облысының саясаты

Кіріспе

Сербия саясаты

Воеводина саясаты Сербияның Воеводина автономиялық провинциясы шеңберінде жүзеге асырылады. Провинцияның 120 пропорционалды сайланған депутаттан тұратын заң шығару жиналысы және президент пен министрлер кабинетінен құралған үкіметі бар. Воеводинаның қазіргі саяси мәртебесі 2008 жылғы Воеводина автономиялық провинциясының Ережесімен реттеледі.

Өзін-өзі басқару

Воеводина автономиялық провинциясы 1944 жылдың қазан айында құрылды және оның саяси мәртебесі 1945 жылдың 1 қыркүйегінде Сербия құрамындағы автономиялық бірлік ретінде белгіленді, бірақ оның Сербия Воеводинасы (1848–1849), Сербия воеводствосы және Темешвар банаты (1849–1860), Банат, Бачка және Баранжа (1918–1919) және Дунай бановинасы (1929–1941) сияқты бірнеше саяси алдын бастарлары болды. 1945 жылы оның автономиясы шектеулі болды. 1963 жылдың 7 сәуірінде Воеводина атауы Социалистік автономиялық Воеводина провинциясы деп өзгертілді. 1974 жылғы Конституцияға сәйкес Воеводина кең ауқымды автономия алып, Югославия федерациясының құрамына кіретін субъектінің біріне айналды. 1989 жылдың 5 шілдесінде Милошевич режимі осы кең ауқымды автономияны жойды, нәтижесінде Воеводинаның автономиясы номиналды және айтарлықтай шектелді. 1990 жылдың 28 наурызында провинцияның атауы Воеводина автономиялық провинциясы деп қайта өзгертілді. 2000 жылдың 5 қазанындағы «Бұлдозер революциясынан» және елдегі билік алмасудан кейін Воеводинаның автономиясы артты және 2002 жылғы «Омнибус заңымен» реттелді. Сербияның 2006 жылғы жаңа Конституциясы 2002 жылы белгіленген Воеводинаның мәртебесін өзгертпеді, бірақ провинциялық бюджетті одан әрі нақтылады. 2008 жылдың 18 қазанында Воеводина Ассамблеясы Воеводина автономиялық провинциясының Статутын қабылдады. Атқарушы кеңес президент, төрт вице-президент және мүшелерден тұратын Воеводина Үкіметі болып қайта аталды.

Жалпы құқық

Омнибус заңы – 2002 жылы қабылданған, Сербия құрамындағы Воеводинаның автономиялық мәртебесін реттейтін заң. Бұл заң мәдениет, білім беру, тіл саясаты, бұқаралық ақпарат құралдары, денсаулық сақтау, санитарлық-эпидемиологиялық бақылау, медициналық сақтандыру, зейнетақы және мүгедектікке байланысты әлеуметтік қамтамасыздандыру, әлеуметтік қорғау, отбасылық құқықтық қорғау, балаларға әлеуметтік көмек көрсету, әскери қызметшілерді және мүгедектерді қорғау, соғыста мүгедек болған азаматтарды қорғау, экология, қала құрылысы, құрылыс саласы, тұрғын үй шаруашылығы, жұмыспен қамту, экономика, кен өнеркәсібі және энергетика, ауыл шаруашылығы, мемлекеттік резервтер, туризм, спорт және басқа да салалардағы облыстық әкімшіліктің құзыретін бекітті.

Автономиялық қозғалыстың тарихы

Воеводинаның автономиясы үшін күрес қозғалысын әрқашан жергілікті сербтер жетекшілік етті, олар аймақтағы ең ірі этникалық топ болып табылды. Автономиялық қозғалыстың тамыры 1691 жылға дейін жетеді, осы жылы Габсбург императоры сербтердің Габсбург монархиясы ішінде жеке автономиялық воеводство құқығын мойындады. Дегенмен, автономия сол кезде іске аспады, ал 1790 жылы (императордың уәдесінен шамамен 100 жыл өткен соң) сербтер өздерінің ұлттық жиналысын Тимишоарада (қазіргі Румынияда) ұйымдастырып, автономия талап етті. Алайда, австриялықтар бұл талаптарды қабылдамады. 1848 жылы революциялық венгр үкіметінің саясатына жауап ретінде сербтер 1691 жылы берілген құқыққа сәйкес Серб Воеводинасын құруды жариялады. Бұл жолы автономияны Габсбург императоры мойындады, ал 1849 жылдың қараша айында Сербия Воеводинасының саяси мұрагері ретінде Сербия Воеводинасы және Темешвар Банаты атты жеке Габсбург провинциясы құрылды. Алайда, Габсбургтердің мажарларға қатысты саясаты өзгергендіктен, 1860 жылы Сербия Воеводинасы және Темешвар Банаты таратылды, ал оның аумағының көп бөлігі Габсбург Венгрия Корольдігіне қосылды. Воеводствоның таратылуына жауап ретінде сербтер 1861 жылы «Благовещенский собор» деп аталған ұлттық жиналысты ұйымдастырып, воеводствоны қайта құруды сұрады. Сондай-ақ, осы жиналыста воеводствоның конституциясы қабылданды. Алайда, монархия билеушілері сербтердің бұл талаптарын қабылдамады. Оның орнына, 1867 жылы автономия мажарларға берілді, ал сербтер өзін монархияның мажар бөлігінде тапты. Дегенмен, Воеводинаның автономиясы үшін саяси күрес 1918 жылы монархия құлағанға дейін Венгрия Корольдігінің парламентіне серб депутаттары арқылы жалғасты. 1918 жылы, Австро-Венгрия монархиясының құлауынан кейін Воеводинаның автономиясы үшін жаңа мүмкіндік туды. 1918 жылдың 25 қарашасында Сербтердің, Бунжевцтердің және Воеводинадан басқа славяндардың Ұлы халық жиналысы бұл аймақты Сербия Корольдігіне қосуды, сондай-ақ Банат, Бачка және Баранжа халықтық әкімшілігі деп аталған Воеводинаның жаңа автономды үкіметін құруды шешті. Белградтағы үкімет Воеводинаның Сербияға қосылу шешімін қабылдағанымен, Халықтық әкімшілікті мойындамады. Халықтық әкімшілік 1919 жылдың 11 наурызына дейін жұмыс істеді, содан кейін соңғы отырысын өткізді. Автономия іске аспағандықтан және Сербтер, хорваттар мен словендердің жаңа Корольдігі орталықтандырылған мемлекет болғандықтан, жергілікті сербтер жетекшілік еткен жаңа автономиялық қозғалыс пайда болды. 1929 жылы құрылған Югославия Корольдігінің Дунай Бановинасы провинциясы кең ауқымды автономияға ие болған жоқ, сондықтан автономиялық қозғалыс осы провинция құрылғаннан кейін де белсенді болды. Коммунистік партия да автономиялы Воеводина идеясын қабылдады, ал 1941 жылы Воеводинаны Оккупациялық күштер басып алғаннан кейін, коммунистік партия және оның партизандық қарсылық қозғалысы оккупацияға қарсы күрес бастады. Коммунистік партия ұсынғандай, бұл күрес мақсаты – болашақтағы автономиялы Воеводина, онда барлық этникалық топтар тең болады. Оккупациялық режимдердің негізгі құрбандары болған сербтер, сондай-ақ Воеводинаның басқа халықтары осы күреске қатысты, ал соғыс аяқталғаннан кейін Воеводина Автономиялық Облысы құрылды. 1989 жылы Милошевич режимі Воеводинаның автономиясының көп бөлігін жойғаннан кейін, жергілікті сербтер мен этникалық азшылықтар қолдаған провинцияның автономиясы үшін жаңа қозғалыс пайда болды. Автономиялық қозғалыстың пікірінше, 1989 жылы автономияның жойылуы Воеводина экономикасын қиратты, сондықтан экономиканы жақсарту үшін Воеводинаға көбірек автономия қажет. Косово албандарының саяси қозғалысынан айырмашылығы, Воеводинадағы автономиялық қозғалыс Сербиядан бөлінуді мақсат етпеді, тек Сербия құрамында Воеводинаның маңызды деңгейдегі автономиясын ғана көздеді. 2013 жылдың 28 қаңтарында Нови-Садтан «Үшінші Сербия» саяси ұйымы Воеводинаның автономиясын жою туралы ұсыныс жасағаннан кейін, Воеводина партиясы Нови-Садта «Воеводина Республикасы» деген хабарлама таратты. Алайда, екі саяси ұйым да Воеводина халқының арасында кең қолдау таппады.

The movement for autonomy of Vojvodina was always led by local Serbs, who were largest ethnic group in the region. The roots of the autonomist movement date to 1691, when the Habsburg Emperor recognized the right of the Serbs to have one separate autonomous voivodship within the Habsburg monarchy. The autonomy, however, was not realised at that time, and in 1790 (almost 100 years after the promise of the emperor), the Serbs organized their national assembly in Timișoara (today in Romania), where they asked for autonomy. These demands were, however, rejected by the Austrians. In 1848, as a response to the policy of the revolutionary Hungarian government, the Serbs, in accordance with the right given in 1691, proclaimed the creation of an autonomous region named the Serbian Vojvodina. This time, the autonomy was recognized by the Habsburg emperor, and in November 1849, a separate Habsburg province named the Voivodeship of Serbia and Banat of Temeschwar was created as a political successor of the Serbian Vojvodina. However, since the policy of the Habsburgs towards the Hungarians had changed, the Voivodeship of Serbia and Banat of Temeschwar was abolished in 1860, and most of its territory was incorporated into the Habsburg Kingdom of Hungary. As a response to the abolition of the voivodship, the Serbs in 1861 organized national assembly known as the "Blagoveštenski Sabor", where they asked for reestablishment of the voivodship. The constitution of the voivodship was also adopted on the assembly. The rulers of the Monarchy, however, did not accept these demands of the Serbs. Instead, the autonomy was in 1867 given to the Hungarians, and the Serbs found themselves in the Hungarian part of the Monarchy. The political struggle for the autonomy of Vojvodina, however, was continued by the Serb deputies in the parliament of the Kingdom of Hungary, until the end of the Monarchy in 1918. A new opportunity for the autonomy of Vojvodina arose in 1918, after the collapse of the Austro Hungarian Monarchy. On November 25, 1918, the Great people's assembly of Serbs, Bunjevci and other Slavs from Vojvodina decided to join this region to the Kingdom of Serbia, as well as to form a new autonomous government of Vojvodina known as the People's administration for Banat, Bačka and Baranja. Although, the government in Belgrade accepted the decision that Vojvodina join to Serbia, it did not recognize the People's administration. The People's administration was active until March 11, 1919, when it held its last session. Since autonomy was not realised, and the new Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes was a centralised country, the new autonomist movement emanated, again led by local Serbs. The Danube Banovina, a province of the Kingdom of Yugoslavia formed in 1929, did not have a large degree of autonomy, thus the autonomist movement was also active after the creation of this province. The idea of an autonomous Vojvodina was also accepted by the communist party, and after occupation of Vojvodina by the Axis Powers in 1941, the communist party and its partisan resistance movement started a struggle against the occupation. The aim of this struggle, as it was presented by the communist party, was a future autonomous Vojvodina in which all ethnic groups would be equal. The Serbs, who were the main victims of the Axis regimes, as well as other peoples of Vojvodina, participated in this struggle, and after the end of the war, the Autonomous Province of Vojvodina was established. After much of the autonomy of Vojvodina was revoked by Milošević's regime in 1989, the new movement for autonomy of the province emanated, supported by both the local Serbs, and the ethnic minorities. The view of the autonomist movement is that the revoking of the autonomy in 1989 had destroyed the economy of Vojvodina, thus for the improvement of the economy, Vojvodina need more autonomy. Unlike the political movement of Kosovar Albanians, the autonomist movement in Vojvodina never aimed for separation from Serbia, but only a significant level of autonomy for Vojvodina within Serbia. On January 28, 2013, as an answer to the proposal of the Third Serbia political organization from Novi Sad to abolish the autonomy of Vojvodina the Vojvodina's Party presented a message "the Republic of Vojvodina" in Novi Sad. However, both political organizations are lacking any wider support among population of Vojvodina.

Үкімет

Воеводина Үкіметі – президент пен министрлер кабинетінен құралған атқарушы әкімшілік орган. Қазіргі президент және кабинет 2016 жылғы сайлауда сайланды. Игорь Мирович (Сербияның прогрессивті партиясы) президент болып сайланды.

Сайлаулар

Воеводинада провинциялық сайлаулар 4 жыл сайын өткізіледі.

2016 жылғы провинциялық сайлау

2016 жылғы провинциялық сайлауда Сербияның прогрессивті партиясы бастаған партиялар коалициясы сайлауда жеңіске жетіп, жаңа Воеводина үкіметін құрды. Үкіметке қатысып жатқан басқа партиялар – Сербияның социалистік партиясы және Воеводина мажарларының одағы. Сербияның прогрессивті партиясынан Игорь Мирович Воеводина үкіметінің президенті болып қайта сайланды, ал Воеводина парламентінің спикері Воеводина мажарларының одағынан Иштван Пастор болып қалды.

Пікірсауалдар

2003 жылы сауалнама жүргізілді, онда Воеводина азаматтары келесі сұраққа жауап берді: "Воеводинаның қандай мәртебесі сіз үшін ең қабылданды?". Жауаптар:

1974 жылғы Югославия конституциясы бойынша болған автономия (өте кең автономия): 34,0%
Қазіргі автономия деңгейі (өте шектеулі автономия): 21,3%
Қазіргіден артық, бірақ 1974 жылғы Югославия конституциясы бойынша болғаннан кем автономия: 20,2%
Федерациялық Сербия құрамындағы республика: 6,5%
Автономияны жою керек: 5,8%
Тәуелсіздік: 5,0%
Басқа: 1,9%
Білмеймін: 5,3%

Сауалнама нәтижесінде азаматтардың 75,5% Сербия құрамындағы Воеводинаның автономиясын қолдады, ал 54,2% Воеводинаның сол кездегі автономиясынан артық автономияны қолдады. Азаматтардың 6,5%-ы Воеводинаны Сербия құрамындағы республика деп есептейді, 5,8% автономияны жою қажет деп санайды, ал 5,0% Воеводинаны тәуелсіз мемлекет ретінде қарастырады. 7,2% пікір білдірмеді немесе басқаша ойлады.