Кіріспе

Оттава – АҚШ-тың Иллинойс штатындағы ЛаСалл округінің орталығы болып табылатын қала. Ол кеме жүруге қолайлы Фокс және Иллинойс өзендерінің қосылған жерінде орналасқан, соңғысы өзен баржалары үшін арна саналады және Чикагодағы Мичиган көлін Миссисипи өзенімен, ал одан Солтүстік Американың 25 000 мильдік өзен жүйесімен байланыстырады. 2022 жылғы мәлімет бойынша, қаланың халқы 18 668 адамды құрайды. Оттава қаласы Оттава, ИЛ микрополитендік статистикалық аймағының бас қаласы болып есептеледі.

Тарих

Оттава Иллинойс өзенінің жағасында орналасқан және бұл жер Миссисипи өзені мен Мичиган көлі арасындағы тарихи тасымал жолының бірінші нүктесі болған. Солтүстік тасымал жолы жер және су арқылы Чикаго өзенімен байланысқан. Джон Хоссак үйі "Жер асты жолының" станциясы болды, ал Оттава теміржол, автомобиль және өзен көлігінің арқасында маңызды тоқтау орны болды. Қала тұрғындары құлдыққа қарсы қозғалысқа белсенді қатысты. 1859 жылы Оттавада сол кездегі көрнекті қоғамдық қайраткерлер Джим Грей есімді қашқан құлды сот үйінен құтқарып алды. Осы оқиғаға қатысқан үш қоғамдық қайраткер – Джон Хоссак, доктор Джозеф Стоут және Джеймс Стоут – кейіннен Чикагода 1850 жылғы қашқан құлдар туралы заңды бұзғаны үшін сотталды. Оттава Иллинойс және Мичиган каналының салынуында да маңызды рөл атқарды, ол ЛаСалль қаласында, батысқа қарай 12 шақырым жерде аяқталады. 1838 жылы канал құрылысында жұмыс істегендер арасында наразылық туды. Азаматтардың басқосуында жергілікті саяси қайраткер Вашингтон Армстронг фермер Уильям Реддикті шерифтік лауазымға ұсынды. Реддик өте ірі денелі және батыл мінезді болғандықтан көпшілік тарапынан қолдау тапты. 1855 жылы Иллинойс штатының сенатында қызмет еткен Реддик сол кезде үлкен сомаға саналатын 25 000 долларға (қазіргі шақтағы құны...) үлкен итальяндық үйдің құрылысын тапсырды. 1910 жылдың 8 ақпанында Оттава тұрғыны Уильям Диксон Бойс Американың скауттар ұйымын құрды. Бес жылдан кейін, де Оттавада Бойс Американың жеке скауттар ұйымын құрды. Бойс Оттава даңғылындағы зиратқа жерленген. 1997 жылдың 6 желтоқсанында Канал көшесінде Оттава скауттық мұражайының есігі ашылды. Мұражайда скауттық қозғалыстың, қыз скауттардың және лагерь өмірінің тарихы көрсетілген. 1922 жылы Radium Dial Company (RDC) Перу қаласынан Оттавадағы бұрынғы орта мектеп ғимаратына көшіп келді. Компанияда жүздеген әйел жұмыс істеді, Кейт Мурдың 2017 жылғы "Радиум қыздары" кітабында олардың бірінің жасы 11 болғаны айтылған. Бұл әйелдер сағат циферблаттарын "LUMA" деп аталатын бояумен бояды, ол бояудың құрамында Zns(Ag) (күміспен белсендірілген мырыш сульфиді) және ұнтақталған радий болды. Бұл бояуды сағат өндіруші Westclox компаниясы үшін қолданды. RDC 1936 жылы, компания президенті Джозеф Келли аға жақын жерде Luminous Processes Inc. компаниясын құру үшін кеткеннен кейін екі жыл өткен соң жұмысын тоқтатты. Компания қызметкерлері радиациялық уланудан зардап шекті, бұл туралы 1986 жылы түсірілген "Радиум қаласы" атты деректі фильмде айтылған.

География

2021 жылғы санақ мәліметтеріне сәйкес, Оттаваның жалпы ауданы 15.516 шаршы миль (40 км2) құрайды, оның ішінде 14.657 шаршы миль (38 км2) (немесе 94.46%) құрлық және 0.859 шаршы миль (2 км2) (немесе 5.54%) су алабын құрайды.

Өнеркәсіп

Көптеген кремний құмдарының болуына байланысты (Оттава құмы тәжірибелік мақсаттар үшін Columbia ғарыш кемесінде болған) Оттава 100 жылдан астам уақыттан бері құм және шыны өндірісінің маңызды орталығы болып табылады. Құмды тасымалдау Иллинойс өзенінің қатынасқа қолайлы болуымен және Иллинойс теміржолының Оттава тармағы арқылы жеңілдетіледі. Оның ірі жұмыс берушілерінің бірі – Pilkington Glass works, LOF (Libbey Owens Ford) компаниясының мұрагері. Бұрын автокөлік шынысын жасауға бағытталған зауыт қазір арнайы шыны өндіреді және 2006 жылы 50 миллион долларға (~ $ in) қайта жаңартылды. Оттава құмы аймақтағы бірнеше карьерлерден қазылып алынады және әйнек жасау және абразивтерде оның біртекті дәнділігі мен қасиеттері үшін танымал. Sabic жақында Borg Warner автокөлік шынысын өндірген GE Plastics компаниясын сатып алды, бұл компания Оттавада ірі пластик зауытын иеленеді және маңызды жұмыс беруші болып табылады. Оттава құмы геотехникалық инженерияда (зертханалық демонстрациялар және жаңа технологияларды зерттеу) стандартты сынақ ортасы ретінде қолданылады.

Демография

2020 жылғы халық санауы бойынша қалада 18 840 адам, 7 764 үй шаруашылығы және 4 658 отбасы тұрады. Халық тығыздығы – 9 014 тұрғын үй, орташа тығыздық – белгіленбеген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 86,36% ақ нәсілді, 2,45% афроамерикалық, 0,44% американдық үндістер, 1,04% азиялық, 0,04% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 2,55% басқа нәсілдер және 7,13% екі немесе одан көп нәсілге жататындар. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 9,50% құрайды. 7 764 үй шаруашылығының 31,1%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 39,70% -ы бірге тұратын жұбайлар, 15,38% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 40,01% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 34,31% жеке тұлғалардан тұрады, ал 14,95% -ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдардан тұрады. Үй шаруашылығының орташа мүше саны 2,93, ал отбасының орташа мүше саны 2,36. Қала халқының жас бойынша бөлінісі: 18 жасқа дейінгілер – 24,1%, 18-24 жастағылар – 8,6%, 25-44 жастағылар – 22,9%, 45-64 жастағылар – 27,3%, ал 65 жасқа жоғары жастағылар – 17,1%. Орташа жас – 39,5 жас. Әр 100 әйелге 87,2 еркек шақтандырылған. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 86,1 еркек шақтандырылған. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 53 544 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 64 128 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 39 677 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 26 514 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 28 365 доллар. Отбасылардың 13,5%-ы және халықтың 16,8%-ы кедейлік шегінен төмен жатыр, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 24,9%-ы және 65 жасқа жоғары жастағылардың 6,5%-ы.

Туризм

Оттавада көптеген тарихи үйлер мен тіркелген тарихи ескерткіштер бар. Оттаваға соңғы уақытта қосылған жаңалықтардың ішінде оның тарихи сарайы – Реддик сарайының жөнделуі және орталық бизнес ауданындағы көркем суреттермен безендірілген қабырғалар бар. Оттава Иллинойс штатының ең танымал мемлекеттік саябағы – Starved Rock мемлекеттік саябағына әкелетін көркейтілген жол ретінде белгілі, оны жыл сайын шамамен 2 миллион адам бағалайды. Элгин және Аврора сияқты қалалар арқылы өтетін Фокс өзені Оттаваның орталық бөлігінде Иллинойс өзеніне құяды. Оттава сонымен қатар елдегі ең ірі парашюттік орталықтардың бірі – Skydive Chicago-ға да мекенжай. Оттава тарихи және скауттық мұражайы Американың скауттар ұйымын құрған Уильям Д. Бойсқа құрмет көрсетеді. Джейкоб Ц. Зеллер 1871 жылы 615 Колумбус көшесінде «Зеллер мейрамханасы» мен «Корт-плейс» тавернасын ашты. Алғашқы Зеллер мейрамханасы 1982 жылы бұзылды. Алғашқыда «Корт-плейс» деп аталған Зеллер тавернасы бүгінде «Зеллер тавернасы» деп аталады. Колумбус көшесіндегі аулалы алаңда бастапқы Зеллер мейрамханасы орналасқан. Тавернада Оттавадағы Сандерс Брос шеберханасында жасалған түпнұсқа магони бар, мәрмәр бағаналар, плиткамен қапталған едендер мен қабырғалар, әйнек өрнектелген есіктер мен шамдар бар. Ол сонымен қатар алтын ғасырдың сәнімен де танымал – плиткамен қапталған магони бар, оюлы гаргульялар, қалыптасқан қалайы төбе және массивті емен арқалық. Бардағы айна 1871 жылдан бері өзгермеген, ол 1800-жылдардағы Еуропалық әлемдік көрмеден әкелінген. Зеллердің JCZ бас әріптері бардың жанындағы плиткалық мозаикада және төбеден ілінген әйнек күмбездерінде көрінеді. Бұл Иллинойстағы ең көне таверналардың бірі, оның бастапқы ерекшеліктері сақталған және 1800-жылдардың соңындағы сәулеттік ерекшеліктерін көрсетеді.

Медиа

Оттава қаласын екі жергілікті газет қамтамасыз етті. Екеуінің ескісі, The Times, 2005 жылы Streator қаласындағы Times Press пен Оттава қаласындағы The Daily Times газеттері біріккен кезде құрылды. Қазір ол онлайн газет ретінде шығады. Екіншісі – 2012 жылы жабылған «Оттава Delivered» атты апталық газет. Оттаваға сондай-ақ Иллинойс штатының Ла-Салл қаласындағы NewsTribune газеті де қызмет көрсетеді. Оттавада екі жергілікті радиостанция бар: WCMY AM 1430 және WRKX FM 95.3.

Радий қаласы туралы деректі фильм

1986 жылы деректі фильм жасаушы Кароль Лангер сағат тілшелерін бояу саласында жұмыс істеген, «Радий қыздары» деп аталатын әйелдердің ауыр жағдайын көрсететін фильм түсірді. Бояудың зиянсыз екені айтылған жас әйелдер, бояуларын кезеп, жіңішкерту үшін щеткаларын тілдерімен жалап, радийдің қауіпті мөлшерін жұтып қойды; тіпті кейбіреулері беттері мен тырнақтарын жарқыраған бояумен бояды. Уақыт өте келе, көптеген әйелдерде анемия, сүйек сынулары, саркома және жақ сүйегінің некрозы (қазір «радий жағы» деп белгілі) дамыды. Көптеген әйелдер жас кезінде қайтыс болды. Деректі фильмде уланудан аман қалғандар өздерінің басынан өткен оқиғаларын, сондай-ақ өтемақы мен әділдік іздеуде кездескен бюрократиялық қиындықтарды айтады. «Радий қаласы» осы оқиғалардың салдары мен әлеуметтік, саяси және медициналық аспектілерін көрсетеді. Фильмде айтылғандай, 1918 жылы «Радийлік Диал» компаниясы ашылғаннан кейін жұмысшылар ауыра бастады және компанияға қарсы сот процесі басталды. Алдағы сот процесіне байланысты «Radium Dial» 1936 жылы жабылып, 1937 жылы қаланың басқа бөлігінде «Luminous Processes» деген атпен қайта ашылды. «Luminous Processes» 1978 жылға дейін жұмыс істеді. Фильмде «Luminous Processes» компаниясы орналасқан бос ғимараттың бөлшектелуі, сондай-ақ «Radium Dial» компаниясы бөлшектеліп, қаланың әртүрлі жерлеріне көмілген қауіпті аймақтар көрсетіледі. Зауыт жабылғаннан кейін және бұзылмай тұрып, көптеген тұрғындар зауыттан заттарды үйлеріне алып кетті. Бұл ластануды одан әрі таратуға себеп болды. «Luminous Processes» ғимаратының құрылыс материалдары кейіннен қоқыс полигонына айналды. АҚШ-тың Қоршаған ортаны қорғау агенттігі 1986 жылы ластанған материалды алып тастау жұмысын бастады. Жұмыс әлі де жалғасуда.

Радиация әсерінен әлі де зардап шеккен аймақтар

Оттаваның 16 ауданы әлі де радиоактивті. АҚШ Денсаулық сақтау және халыққа қызмет көрсету департаменті радий-226 (Ra 226) ластануымен, сондай-ақ радон-222 (Rn 222) газының шығарылуымен байланысты, қалыпты деңгейден жоғары немесе қалыпты деңгейдегі ластану орындарын көрсететін зерттеуді жариялады. Бұл аумақтарға үйлер, қоғамдық орындар, мектептер және тіпті бұрынғы Radium Dial Company компаниясының орнындағы автомобиль сату алаңы кіреді. 28.5/100 немесе одан жоғары көрсеткіш Superfund Ұлттық басымдық тізіміне енгізуге құқық береді, ал Оттаваның қауіптілік рейтингі 50/100-ге тең. Оттаваның сумен жабдықталуындағы радий Иллинойс штатының солтүстігіндегі терең бұрғылау құдықтарынан алынған суда табиғи түрде кездеседі. Кері осмос су тазарту станциясы радийді жояды, сондықтан қаланың әсем суы федералдық талаптарға сәйкес келеді.