Кіріспе
Уокеган (['wɔːkiːɡən]) – АҚШ-тың Иллинойс штатындағы Лейк округінің ең халқы көп қаласы және округ орталығы. Чикаго қаласының солтүстігіне шамамен 58 шақырым қашықтықта орналасқан өнеркәсіптік қала маңы. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 89 321 адамды құрайды, бұл оны Чикаго агломерациясының ең халқы көп жетінші қаласы және Иллинойс штатының ең халқы көп онінші қаласы етеді. Көптеген Солтүстік жағалау қалаларынан өзгеше, Уокеган әлеуметтік-экономикалық тұрғыдан алуан түрлі. Қалада жұмысшы табының айтарлық үлесі мен орташа орта таптың қауымдастығы бар, сондай-ақ бірнеше жағдайы нашар аудандар да кездеседі.
Құрылтай және 19 ғасыр
Қазіргі Уокеганның орны Томас Хатчинстің 1778 жылғы картасында Rivière du Vieux Fort ("Ескі форт өзені") және Wakaygagh деп тіркелген. 1820 жылдарға қарай француз атауы ағылшын тілінде "Small Fort River" болып, ал елді мекен "Little Fort" деп аталды. "Waukegance" және кейін "Waukegan" (мағынасы "кішкентай бекініс"; Potawatomi тіліндегі wakaigin сөзі "бекініс" немесе "қорғаныс") атауларын Джон Х. Кинзи мен Соломон Джуно жасаған, және жаңа атау 1849 жылғы 31 наурызда қабылданды. Уокеганның осы ерте кезеңдерінде құлдыққа қарсылық танытқан қауымдастық болған. 1853 жылы тұрғындар Британ империясындағы құлдардың азат етілуінің жылдығын тойлау үшін жиналды. Уокеган, мүмкін, Авраам Линкольн сөйлеген сөзді аяқтамаған жалғыз орын болып ерекшеленеді. 1860 жылы қалада сайлау науқаны кезінде ол өрт дабылының естілуімен үзіліске ұшырады. 19 ғасырдың ортасында Уокеган маңызды өнеркәсіптік орталыққа айнала бастады. Өнеркәсіптеріне кеме және вагон жасау, ұн тарту, қой шаруашылығы, шошқа етін өңдеу және сүт өндірісі кірді. Уильям Беслидің Ваукеган сыра зауыты осы бизнестердің ең табыстыларының бірі болды, өнімдерін Америкадан тысқары да сата алды. 1855 жылға дейін Чикаго мен Милуоки темір жолының Уокеган арқылы салынуы қаланың өнеркәсібінің өсуіне, жылдам өзгеруіне және дамуына серпін берді, сондықтан жыл сайын Уокеган портына шамамен 1000 кеме келіп тұрды. 1891 жылдан бастап еңбек күшінің қозғалысын және жер спекуляциясын тудырған тікенді сым өндіруші Washburn & Moen, U.S. Starch Works және Thomas Brass and Iron Works сияқты кәсіпорындар да жұмыс істеді. Иммигранттар, көбінесе Оңтүстік-Шығыс Еуропа мен Скандинавиядан келді, әсіресе Швеция, Финляндия және Литвадан үлкен топтар келіп қоныстанды. Қалада армян халқының да саны көп болды. Осы қауымдастықтың бір өкілі Моноғ Курезин Осман империясында армяндарды қырғынға ұшыратқаны үшін жек көрілетін султан Абдул Хамид II-ні өлтіруге жасалған сәтсіз қастандыққа қатысты. Курежин 1904 жылы Уокеганда осы мақсат үшін жарылғыш заттарды сынап жатқанда оң қолынан екі саусағын жоғалтты.
20 ғасыр
1920-1930 жылдары афроамерикалықтар, көбінесе Оңтүстіктен, қалаға көшіп келе бастады. Қалада нәсілдік шиеленіс күшейді. 1920 жылдың маусым айында афроамерикалық бала жақын орналасқан Ұлы көлдер әскери-теңіз базасынан демалыста болған теңізшінің машинасына тас лақтырды деген айып тағылды, соның салдарынан жүздеген ақ теңізшілер афроамерикалықтарға арналған Шерман Хаус қонақ үйіне жиналды. Газет хабарлары мен қауесеттерде офицердің әйеліне сынған желкеннің әйнегі тигені айтылды, бірақ кейінірек офицердің үйленбегені анықталды. Теңізшілер линчеуілдік жазалауды талап етті, бірақ полицияның араласуы оларды тоқтатты. Бірнеше күннен кейін теңізшілер мен морпеделер қонақ үйіне тағы да шабуыл жасады. Әскерилер факелдер, бензин және АҚШ туымен жүріп келе жатқанда, Шерман Хаус тұрғындары өмірін сақтап қашуға мәжбүр болды. Уокеган полициясы оларды қайтадан тоқтатып, екі адамды атып жаралады. Полиция Ваукеган азаматтарын қорғауға әрқашан дайын болған жоқ. Мысалы, 1920 жылдардағы полиция бастығы мен округ прокуроры Ку-Клукс-Кланның белсенді мүшелері болды, бұл фактілер 25 жыл түрмеде отырғаннан кейін апелляциялық сот арқылы босатылған афроамерикалық соғыс ардагерінің ісінде анықталды. Еңбек дағдарысы да жиі орын алды. 1919 жылы Washburn & Moen компаниясын сатып алған US Steel and Wire компаниясындағы ереуіл штат милициясының араласуына себеп болды. Белгілі криминал авторитеті Джонни Торрио 1925 жылы Уокеганның Лейк округі түрмесінде жазасын өтеді. Өз қаражатымен камерасының терезелеріне оқтан қорғалған жабын орнатты, өйткені өліміне қастандық жасалуы мүмкін деп қорқып жүрді. Уокеган қалалық аймағы Чикагодан тәуелсіз дамыды, бірақ 2000 жылғы халық санағында ресми түрде Чикаго агломерациясына қосылды. Бұл қала маңындағы кеңеюдің нәтижесінде болды, бұл аймақтың жеке ерекшеліктерін жойды. Осыған қарамастан, Уокеган Чикагоның Солтүстік жағалауындағы көптеген тұрғын үйлерден өзгеше, өзінің ерекше индустриалды сипатын сақтап қалды.
География
Ваукеган (42.3703140, −87.8711404) координаталарында орналасқан.
Климат
Ваукеган ылғалды континенталды климат аймағында (Köppen: Dfa) орналасқан, жаз айлары жылыдан ыстыққа дейін (көбінесе ылғалды) және қыс айлары суық әрі қарлы болады. Ең жоғары температуралық рекорд 1934 жылдың шілдесінде тіркелген, ал ең төменгі температуралық рекорд 1985 жылдың қаңтарында тіркелген. Ваукеганның Мичиган көліне жақын орналасуы жыл бойы қаланың температурасын салқындатуға көмектеседі.
Суперфондтық нысандар
Уокегандада Ұлттық басымдықтар тізіміне енген қауіпті заттардың үш Суперфондтық орны бар. 1975 жылы Уокеган портының шөгінділерінде полихлорирленген бифенилдер (ПХБ) табылды. Тергеу көрсеткендей, Outboard Marine Corporation (OMC) компаниясының өндірістік қызметі кезінде ПХБ-ны қамтитын гидравликалық сұйықтықтар OMC зауытының едендерінен тікелей Уокеган портына және Мичиган көліне құятын каналдар арқылы шығарылған. OMC зауыттары кейіннен Ұлттық басымдықтар тізіміне қосылды және Ұлы көлдердің 43 аймағының бірі ретінде белгіленді. Осы орынды тазалау жұмыстары 1990 жылы басталды, OMC 20-25 миллион доллар көлемінде қаржы бөлді. OMC тазалау жұмыстары кезінде бұрынғы Waukegan Manufactured Gas and Coke Company орналасқан жерде қосымша топырақ ластанушылары табылды. Кокс зауытындағы топырақтан тазалау жұмыстары 2005 жылы аяқталды, ал топырақты тазалау жұмыстары бірнеше жылға созылады. Джонс Манвилл орны OMC орнынан солтүстікке қарай 1 миль (1,6 км) қашықтықта орналасқан. 1988 жылы жер асты сулары мен ауада асбест ластануы анықталды, бұл Ұлттық басымдықтар тізіміне енгізілуіне және одан кейінгі тазалау жұмыстарына әкеп соқты. 1991 жылы асбестті топырақпен жабу жұмысы аяқталды. Дегенмен, Джонс Манвилл жерінің сыртында қосымша асбест ластануы анықталды, оны тазарту жұмыстарын жалғастыру қажет. Yeoman Creek полигоны – Джонс Манвилл орнынан батысқа қарай 1,5 миль (2 км) қашықтықта орналасқан Суперфондтық полигон. Бұл полигон 1959 жылдан 1969 жылға дейін қоқыс тастау орны ретінде пайдаланылды. 1970 жылы полигонның түбіндегі қабаттың болмауы салдарынан сұйықтардың жер асты суларына сіңіп, суды ұшқыш органикалық қосылыстармен және ПХБ-мен ластауы, сондай-ақ жарылыс қаупін тудыратын газдардың шығарылуы анықталды. Барлық негізгі тазалау құрылыс жұмыстары 2005 жылы аяқталды, ал жергілікті су мен ауаның бақылануы жалғасуда. Нэнси Николстың "Көл әсері" атты кітабы ПХБ-ның Уокеган тұрғындарына тигізген әсері туралы мәлімет береді. Джонс Манвилл орны ПХБ мен асбесттің жоғары концентрациясы болғандықтан тізімге алынды.
Дін
Халықтың жартысынан астамы (54,4%) өзін діни топтың мүшесі деп санады. Ең ірі топ – қала тұрғындарының 31,0% құрайтын рим католиктері. Басқа христиандық топтарға лютерандар (3,2%), баптистер (1,9%), пресвитериандар (1,6%) және методистер (1,5%) кіреді; шамамен 11% басқа христиандық конфессияларын ұстанады. Басқа діндердің ішінде иудаизм (2,7%) және ислам (1,4%) бар. Гранд-авеню мен Вест-стрит көшелерінің қиылысында орналасқан Христос Епископальдық шіркеуі – Вайкеган қаласындағы ең алғашқы шіркеулердің бірі, тарихи маңызы бар. Чикаго Рим-католик архиепископиясы католик шіркеулерін басқарады. 2020 жылдың 1 шілдесінде Санкт-Анастасия және Санкт-Дисмас приходтары біріктірілді, бұл ретте бұрынғысында приход мектебі, ал кейінгісінде приход шіркеуі болды.
Қайта жаңғырту
Қала көл жағасын қайта құру жоспарлап отыр. Көл жағалауы мен портының жоспары бойынша көптеген өнеркәсіптік объектілер алынып тасталады, тек Midwest Generation электр станциясы және Солтүстік жағалаудағы сарқынды суларды тазарту мекемелері сақталады. Аталған өнеркәсіп орындары тұрғын үйлер мен демалыс аймақтарымен алмастырылады. Қала бірнеше салықтық кірісті ұлғайту аймақтарын құрды, олар жаңа құрылыс салушыларды тартуға сәтті көмектесті. Жаңғырту жұмыстарының бірінші қадамы – Генсеси театрының ашылуы аяқталды, көптеген жаңа мейрамханалар ашылды, ғимараттар жөнделді, сондай-ақ Уокеган қаласы жаяу жүргіншілерге арналған аймақтар мен басқа да инфрақұрылымға маңызды инвестициялар жасады. 1998 жылдан бері қалада жыл сайын "Scoop the Loop" атты көлік шеруі фестивалі өткізіліп келеді, ал 2010 жылдан бастап ол жаз айларында ай сайынғы шараға айналды. Қазіргі түрі "Scoop Unplugged" деп аталады.
Үкімет
Ваукеган қаласы мэр-кеңес үкіметімен басқарылады. Қалалық үкімет бір сайланған мэр мен қалалық хатшыдан тұрады, ал қалалық кеңес қаланың тоғыз округін өкілдік ететін тоғыз кеңесші сайланған мүшеден құралған. Кез келген жаңа мүше сайлау жылының мамыр айының бірінші дүйсенбісінде қызметке кірісер алдында ант береді, себебі бұл айдың бірінші қалалық кеңес отырысына сәйкес келеді.
Мэр
2021 жылдан бастап Уокеган қаласының мэрі – Энн Б. Тейлор, қаланың тұңғыш әйел мэрі. Ол 2021 жылдың сәуір айында қаланың бұрынғы мэрі, алғашқы афроамерикалық мэрі Сэм Каннингхэмды жеңіп сайланды. 1996 жылдан бері ешбір мэр бір мерзімнен асып сайланған емес.
Рей Брэдбери
Ғылыми фантастика авторы және романист Рэй Брэдбери (1920–2012) Уокеган қаласында дүниеге келген. Ол әлі бала кезінде отбасымен Батыс жағалауға көшіп барса да, оның көптеген туындылары Уокеган қаласына (оның әңгімелерінде көбінесе Жасыл қала деп аталады, мысалы, «Бақша гүлі» сияқты) және оның ондағы қалыптасу кезеңіне тікелей байланысты. Рэй Брэдбери паркі, 99 N. Park Ave. мекенжайында орналасқан, оның құрметіне аталған.
Отто Грэм
Профутбол даңқының шақырушысы Отто Грэм (1921-2003) Уокеган қаласында туып өскен. Ол жақын маңдағы Солтүстік-Батыс университетіне баскетбол стипендиясымен түскен, бірақ футбол оның басты спорты болды. Грэм «Кливленд Браунс» командасының All America Football Conference (AAFC) және National Football League (NFL) лигаларында квотербек ретінде ойнады. 1946 жылдан 1955 жылға дейін ол командасын жыл сайын лига чемпионаттарына жеткізіп, жеті рет жеңіске жетті. Грэмнің көптеген статистикалық көрсеткіштері қазіргі заманда жаңадан басылды, бірақ ол әлі де бір пас әрекетінен алынған орташа карьералық ярд бойынша НФЛ рекордын 8,98 көрсеткішпен сақтап тұр. Сонымен қатар, ол НФЛ-дің бастапқы квотербектері арасындағы ең жоғары жеңіс көрсеткішіне (0.814) ие. Грэм – Солтүстік Американың төрт ірі спорт түрінің екеуінде де чемпион атанған екі спортшының бірі (екіншісі Джин Конли). Ол 1946 жылғы NBL (кейін NBA болған) және AAFC чемпионаттарында жеңіске жеткен, сондай-ақ тағы үш AAFC және үш NFL чемпионаттарын ұтып алған.
Білім
Уокеган қаласына Уокеган мемлекеттік мектеп округі 60 қызмет көрсетеді. Ол мектепке дейінгі білім беруден бастап 12-сыныпқа дейінгі шамамен 17 000 оқушыға қызмет етеді. Уокеган қаласында үш балалар бағы, 13 бастауыш мектеп, бес орта мектеп және үш жоғары мектеп бар. Көп кампусты Уокеган жоғары мектебі жергілікті жоғары сынып оқушыларына екі кампуста қызмет көрсетеді: Брукссайд және Вашингтон. Брукссайд кампусы 9-шы және 10-шы сыныптарға арналған оқу орталығы, ал Вашингтон кампусы 11-ші және 12-ші сыныптарға арналған оқу орталығы болып табылады. Қала ішінде жеке мектептер желісі бар. Cristo Rey St. Martin College Prep – бұл Уокеган қаласындағы бұрынғы Kmart ғимаратында орналасқан жеке католик жоғары мектебі. Иммануэль лютеран мектебі – Висконсин евангелистік лютеран синодының Уокеган қаласындағы мектепке дейінгі және 8-сыныпқа дейінгі білім беретін мектебі.
Өрт сөндіру бөлімі
Уокеган қалалық өрт сөндіру департаменті қалаға өрттен қорғау және парамедиктер қызметін, бес өрт сөндіру станциясы арқылы көрсетеді. Өрт сөндірушілер, лейтенанттар және капитантар Халықаралық өрт сөндірушілер қауымдастығымен өкілдік етіледі.
Көлік
Pace қала бойынша көптеген бағыттарда автобус қызметін ұсынады, оның орталығы Ваукеган қаласының орталық бөлігінде орналасқан. Амстуц тас жолымен қала орталығынан бөлінген Ваукеган станциясы Юнион Пасифик Солтүстік желісі арқылы Metra қалалық теміржол қызметін ұсынады. Пойыздар Чикагодағы Огилви көлік орталығына оңтүстіс бағытында, ал Висконсин штатындағы Кеношаға – солтүстік бағытында қатынайды.
Көркемдік сілтемелер
Рей Брэдбери балалық шағын Уокеган қаласында өткізді және оны өзінің үш кітабының оқиға орыны – Грин Таунның негізі ретінде пайдаланды: «Қырықкүлше шәрбаты» (1957), «Жаман нәрсе келеді» (1962) және «Қош сауыл, жаз» (2006). «Бизантияның осы жағы» атты эссесінде және «Бизантия, мен одан келмеймін» атты өлеңінде Брэдбери Грин Таун мен Уокеган қаласы туралы естеліктері арасындағы байланысты түсіндіреді. Суринамдық жазушы Руди ван Лиердің голланд тілінде жазған «Twee visschers» поэмасында екі балықшы – ақ және қара терілі адамдар Уокеганның жанында бірге балық аулайды. Олар жаңа болашақтың символы ретінде бейнеленеді. Элеонора Тейлор Блэнд – «Линкольн даласында» оқиғасы өтетін детективтік романдардың авторы. Marvel комиксінің кейіпкері Джонни Блейз, «Ghost Rider» комиксінде Уокеган қаласында туған деп көрсетілген. Уокеганның Амстуц тас жолы, жергілікті тұрғындар арасында «Ешқайда жетпейтін экспресс-жол» деп белгілі, «Жылқы күні», «Мұз жинау», «Блюз бауырлар», «Жұқпалы ауру» және «Бэтмен басталады» сияқты фильмдерде түсірілім алаңы ретінде пайдаланылды. Шариссаның Р. Келлимен бірге орындаған «In Love with a Thug» музыкалық видеосы Уокеган қаласында, су көшесі мен Дженеси көшесінің қиылысында түсірілді. 2005 жылы Ринго Старр және Roundheads тобы Уокеган қаласындағы Дженеси театрында Soundstage бағдарламасы үшін концерт жазды. 1979 жылы жарық көрген «Жұлдыз биі» романында Спайдер және Жанна Робинсон Уокеганды прототиптік Жер орны ретінде сипаттайды, оны гравитация мен еркін құлау арқылы анықтайды. Атмосфера хип-хоп тобы «You» әнін тікелей эфирде орындағанда қала атын атайды. Том Уэйтс «Gun Street Girl» әнінде Уокеганды еске алады: «Ол есіктің жабылуымен Уокеганды қалдырып кетті». The Ike Reilly Assassination тобы 2004 жылғы «Sparkle in the Finish» альбомындағы «The Ex Americans» әнінде Уокеганды атап өтеді. Eddie From Ohio тобының «Actually Not» альбомында «HoJo's in Waukegan» атты ән бар.