Кіріспе

Ватерлоо – Иллинойс штатындағы Монро округінің орталығы, АҚШ. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 11 013 адамды құрады.

География

Ватерлоо Монро округінің орталығынан солтүстік-шығысқа қарай орналасқан (38.335243, 90.152685). Иллинойс штатының 3-тас жолы қаланың батыс жағынан өтеді, қала орталығын айналып өтеді; ол солтүстікке қарай 8 миль (13 км) Колумбия қаласына және оңтүстік-шығысқа қарай 13 миль (21 км) Ред-Бад қаласына жетеді. Сент-Луис қаласының орталығы солтүстікке қарай 24 миль (39 км) қашықтықта орналасқан. Иллинойс штатының 156-тас жолы қаладан Парк көшесі, Оңтүстік Шірч көшесі, Батыс 4-ші көшесі, Оңтүстік Маркет көшесі және Фронт көшесі арқылы өтеді, ол 9 миль (14 км) Хекер қаласына және батысқа қарай 7 миль (11 км) Вальмейер қаласына жетеді. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, Ватерлооның жалпы ауданы 8.31 шаршы миль (22 км²), оның 8.18 шаршы миль (21 км²) құрлық және 0.13 шаршы миль (0 км²), немесе 1.61% су құрайды. Сәйкесінше, Беллефонтейнде бекініс (немесе блокхаус) салынды, ал Солтүстік-Батыс Үнді соғысы кезінде ол қасиетті орындардың бірі болды. Капитан Мур жергілікті американдықтармен достық қарым-қатынас орнатуға көп күш жұмсады, және соңында Сент-Луис қаласының бай саудагері Габриэль Серренің көмегімен, ол соғысып жатқан тараптар арасында сауда келісімін орнату арқылы бейбітшілікке қол жеткізді. Мурдың ұлдарының бірі, Джеймс Б. Мур, кейіннен Иллинойс штатының алғашқы Конституциясын жасаған конвенцияға делегат болып сайланды және ақырында Штат заң шығару органына сайланды. Басқа қоныс аударушылар да осы аймаққа келді, ал 1800 жылға қарай Беллефонтейн халқы 286 адамға жетті, бұл оны Иллинойс штатының үшінші ірі қаласы етіп, сол кездегі аумақтың жалпы халқының оннан бір бөлігін құрады.

Питерстаун

1816 жылы Массачусетс штатынан келген Эмери Петерс Роджерс бұл аймаққа келді, ал төрт жылдан кейін алғашқы тұрақты дүкенді, диірменді және карьерді ашты. Өзін Питерс деп атауды ұнатқан ол 1830 жылы Майн-стриттің солтүстік жағында дүкені ретінде және пошта атқарушылардың аялдамасы ретінде пайдалану үшін тас ғимарат салды. Қазір Питерстаун үйі деп белгілі, ол әлі де тұр және 1977 жылдың 16 қарашасында Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Оның ықпалымен Петерстің дүкені маңындағы аудан "Питерстаун" деп аталды. Уақыт өте келе қала екіге бөлінді: оңтүстікте Беллефонтейн, солтүстікте Питерстаун. Екі қауымды өзен бөліп тұрды және олардың арасында қызыл тілдес болушы еді. Аңызға сүйенсек, 1818 жылы ирландиялық Чарльз Кэрролл осы жерге келді, Питерстаун мен Беллефонтейн тұрғындарын таң қалдырып, бәсекелестікті елемеді және үйін өзеннің бір жағына, амбарын екінші жағына салып, "Бұл Беллефонтейн болмайды, Питерстаун да болмайды, бірақ, әй, мен екеуіңе де Ватерлоо сыйлаймын!" деді. 1826 жылы Эмери Петерс Роджерстің інісі, доктор Джон Роджерс келді және бұл аймақтың жетекші дәрігері ретінде танылды. Дэвид Х. Дитчтің қонақ үйіне айналған ағаш үйі 1825 жылы Уотерлоо округ орталығы деп жарияланғанда сот ғимаратына айналдырылды. 1836 жылы қалада жиырмадан астам ғимарат болды, оның ішінде кішкентай, екі қабатты кірпіштен салынған сот үйі, методист шіркеуі, мектеп ретінде пайдаланылған ағаш ғимарат, желмен жұмыс істейтін диірмен және темірші шеберханасы бар еді. 1800 жылдар бойы қала бірнеше белгілі тұрғындарға мекен болды. 1818 жылы Пенсильваниядан келген Джордж Форкер үлкен жер учаскесін сатып алып, Даниель П. Кукпен тығыз жұмыс істеп, қарқынды дамып келе жатқан қаланы жоспарлады. Кейін Форкер Иллинойс штатының сенаторы, Иллинойс штатының бесінші мемлекеттік хатшысы (1825–1828), Иллинойс штатының бесінші бас прокуроры (1829–1832) және ең танымал, Авраам Линкольннің ертедегі саяси қарсыласы болды. Кук белгілі заңгер және кейіннен Конгресс депутаты болды, ал Кук округі оның құрметіне аталды. Форкердің кіші жартылай інісі Томас Форд штат губернаторы болды.

XIX ғасырдағы неміс қонысы

Қала 1840 жылдан кейін халықтың айтарлықтай өсуін бастан өткерді, және осы кезде неміс халқының дамуына серпін берілді, алғашқы неміс қоныс аударушылары 1830-шы жылдары немесе одан да ертерек келген. Олардың кейбіреулері бұрынғы колониялардағы халықтан келді, бірақ көпшілігі тікелей Германиядан келді, Шығыс жағалау порлары арқылы құрлықпен немесе Нью-Орлеаннан өзен жолымен. Олар өздеріне жер табу және сол кездегі Германиядағы кең таралған саяси алабалықтан қашу үшін келді. Қаланың көптеген ғимараттары, тұрғындары және әсіресе жергілікті ерекшелігі әлі күнге дейін сол неміс қоныс аударушыларының қалдырған мұрасын көрсетеді. Пенсильвания голланд тіліндегідей көптеген тіке аудармалар мен идиомалар сақталып қалған, сондай-ақ күнделікті сөйлесуде жиі кездесетін неміс сөздері де бар.

Бельфонтейн Ватерлоо деп қайта аталды

Ватерлоо 1849 жылдың 12 ақпанында қала болып құрылған, ал жарғысы 1855 және 1859 жылдары өзгертілді. 1888 жылдың 29 тамызында қала мәртебесі ресми түрде бекітілді.

20 ғасыр

1978 жылдың 1 желтоқсанында Ватерлоо тарихи ауданы тарихи ескерткіштердің ұлттық тізіліміне енгізіліп, мойындалды. Ватерлоо қаласы Халықаралық бауырлас қалалар ұйымы арқылы атқарған жұмысы үшін де танылды. 1980 жылдың 2 қазанында Ватерлоо (кейін) Батыс Германиядағы Порта Вестфаликамен бауырлас қалалар серіктестігін (1981 жылдың сәуірінде ресми түрде мойындалды) жариялады. Бұл серіктестік Вера Кольмайердің (Ватерлоо) және Гельмут Маккедің (Порта Вестфалика) күш-жігерінің нәтижесінде, генеалогиялық зерттеулерге сүйене отырып туды. Зерттеулер Монро округының неміс халқының үштен екі бөлігінің тегі осы Солтүстік Германия аймағына жететінін көрсетті. Порта Вестфалика 1973 жылы 15 ауылдың бірігуінен құрылып, 40 мыңнан астам халқы бар қалаға айналды. Германияның солтүстігіндегі Везер өзенінің жағасында, екі үлкен төбенің арасындағы аңғарда орналасқан Порта Вестфалика. Үлкен топтар әдетте екі жылда бір рет сапарға шығады, оның ішінде Ватерлоо неміс музыкалық тобы мен Портаның 70 мүшелі жасөспірімдер оркестрі Bläserkreis-тің келуі де бар. Сондай-ақ, Шығыс Германиядан келген босқындарға және 1993 жылғы су тасқынының құрбандарына қайырымдылық көмек көрсетілді. "Порталу" деп аталатын бұл серіктестік одан бері аймақтағы басқа да қауымдастарға, соның ішінде Колумбия/Гедерн, Беллвилл/Падерборн және Милльштадт/Гросс Биберау сияқты бауырлас қалалар бағдарламаларын құруға көмектесті. "Portaloo" бауырлас қалалар бағдарламасы үшін жеті рет Reader's Digest жүлдесіне ие болды. Әр жазда бұл қала бауырлас қаласын құрметтеп, жыл сайынғы "Порта Вестфалика Фест" немесе "ПортаФест" мерекесін өткізеді. 2017 жылы Safewise.com Ватерлоо қаласын Америкадағы ең қауіпсіз 12-ші қала деп атады (10 000-нан астам халқы бар қалалардың ішінде).

Демография

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 7 614 адам (2003 жылғы арнайы халық санауы бойынша 8 945 адам), 2 912 шаруашылық және 2 076 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 3,015 тұрғын үй бірлігі, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала халқының этникалық құрамы: 98,78% ақ нәсілді, 0,01% афроамерикалық, 0,29% американдық үндістер, 0,33% азиялық, 0,17% басқа нәсілдерден, 0,42% екі немесе одан көп нәсілді, ал 0,68% халқы испан немесе латиноамерикандық. 2912 шаруашылықтың 37,2% -ында 18 жасқа дейінгі балалар бар, 58,3% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 9,9% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 28,7% -ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 25,5% жеке тұлғалардан тұрады, ал 12,2% -ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Шаруашылықтың орташа мүше саны 2,53, ал отбасының орташа мүше саны 3,05 адамды құрайды. Қала халқының жас ерекшеліктері: 18 жасқа дейінгілер – 26,1%, 18-24 жас аралығындағылар – 8,1%, 25-44 жас аралығындағылар – 30,4%, 45-64 жас аралығындағылар – 19,3%, ал 65 жастан асқандар – 16,0%. Орташа жас – 36 жас. Әр 100 әйелге 88,7 еркек шақтандырылған. 18 жастан асқан 100 әйелге 84,9 еркек тиесілі. Қала бойынша шаруашылықтың орташа табысы 46 938 доллар, ал отбасының орташа табысы 57 894 долларды құрайды. Ер адамдардың орташа табысы 40 892 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 24 685 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 21 081 доллар. Халықтың 3,8%-ы және отбасылардың 2,1%-ы кедейлік шегінен төмен өмір сүреді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 2,8%-ы және 65 жастан асқандардың 9,0%-ы.

Білім

Ватерлоода бірнеше мемлекеттік және діни мектептер бар. Барлық мемлекеттік мектептер Ватерлоо қауымдық біріктірілген округі #5-ке қарасты.

Климат

Бұл аймақтың климаты ыстық, ылғалды жаздармен және көбінесе салқын қыстармен сипатталады. Кёппен климаттық жіктеу жүйесі бойынша Ватерлоо ылғалды субтропиктік климатқа ие, климат карталарында Cfa деп белгіленеді.