Кіріспе

Фрипорт – АҚШ-тың Иллинойс штатындағы Стивенсон округінің орталығы және ең ірі қаласы. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қала халқы 23 973 адамды құрайды. Жаңа муниципалитет Пекатоника өзенінде "еркін портты" ұстаған Тути Бейкердің жомарттығының құрметіне аталды. Кейіннен "Winneshiek" атауы қабылданды және Фрипорт қауымдық театр тобы оны бүгінге дейін сақтап келеді. 1837 жылы Стивенсон округі құрылып, 1838 жылы Фрипорт оның әкімшілік орталығы болды. Чикагомен дилижанс байланысы арқасында қауым қарқынды дамыды. 1840 жылы сот үйі салынды және алғашқы мектеп ашылды. Екі жылдың ішінде Фрипортта екі газет шықты, ал 1853 жылы үшінші газет неміс тілінде жарық көрді. Сол кезде қала халқы 2000 адамды құрады. 1858 жылдың 27 тамызында Фрипортта Авраам Линкольн мен Стивен А. Дуглас арасындағы екінші дебат өтті, ол келесі жылдары елдің бағытын анықтады. Стивен Дуглас сайлауда жеңіске жетіп, АҚШ Сенатындағы өкілдігін сақтап қалғанымен, құлдыққа қатысты сұраққа берген жауабы Оңтүстікті наразылыққа толы қылды. Оны "Фрипорт ересі" деп атап, Демократиялық партияны екіге бөлді. Бұл 1860 жылы Авраам Линкольннің президенттік сайлауда жеңіске жете алуына мүмкіндік берді. Дебатқа арналған ескерткіш 1903 жылы президент Теодор Рузвельт тарапынан ашылды және сол жерде орналасқан. 1992 жылы оқиғаны қайта жаңғыртумен бірге толық мөлшердегі мүсін орнатылды. Қаланың Тейлор паркіндегі танымал мүсін – Леонард Крунеллдің "Дебаттас Линкольн" туындысы. Көп жылдар бойы дебаттың қайталануы C-SPAN телеарнасында көрсетілді. Фрипорт "Претцель қаласы" деп белгілі, ал қалалық мемлекеттік орта мектебінің командасы "Претцельдер" деп аталады. Бұл лақап ат Фрипорттың этникалық тарихын еске салады. 1850 жылдардың соңында көптеген немістер, Пенсильваниядан да, Еуропадан да Стивенсон округіне қоныс аударды және олармен бірге претцельдерді ұнататынын әкелді. 1869 жылы Джон Биллербек есімді неміс иммигранты Биллербек нан пісірушілігін ашты, ол тұрғындарға көптеген претцельдер таратты, содан кейін жергілікті газет Фрипортты "Претцель қаласы" деп атады. Кейін қала 2003 жылы осы лақап атын пайдаланып, Фрипорттың алғашқы Претцель фестивалін өткізді. 1893 жылдың ақпан айына дейін Шығыс Фрипорттағы бұрынғы Келлер Виттбеккер фермасынан үлкен жер учаскесі сатып алынды. Arcade Manufacturing Company компаниясы 1885 жылдан бері жұмыс істеп келді, ал бұрынғы Novelty Iron Works Чикаго және Джексон көшелерінің бұрышында жұмысын тоқтатқан. Бұл компания 1868 жылы құрылған. 1892 жылғы өрттен кейін Arcade Manufacturing Company компаниясы Шығыс Фрипорттың Arcade Addition ауданында жаңа зауыт салып, кофе диірмендері және басқа металл өнімдерін өндірді. Фрипортта Иллинойстағы ең көне Карнеги кітапханасы және Чикаго архитектуралық фирмасы Паттон мен Миллер жобалаған алғашқы Карнеги кітапханаларының бірі орналасқан. Ол Фрипорттың қалалық әкімдігі болып қайта жаңартылды және қалалық кеңселер 2017 жылдың ақпан айында Карнеги қалалық әкімдігіне көшірілді. Фрипорт қаласы 2017 жылдың мамыр айында қала басқарушысы басқаратын үкімет формасына көшті.

География

Фрипорт Висконсин штатының шекарасынан оңтүстікке қарай шамамен 20 миль (32 км) қашықтықта, ал Чикагодан солтүстік-батысқа қарай шамамен 114 миль (183 км) және Рокфордтан батысқа қарай 25 миль (40 км) жерде, ірі ауыл шаруашылығы аймағының орталығында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 11,89 шаршы миль (31 км²), оның ішінде 11,88 шаршы миль (31 км²) құрлық және 0,01 шаршы миль (0 км²) су алабын құрайды. АҚШ 20-шы тас жолы – қаланың солтүстік жиегін айналатын төрт жолақты бөлінген магистраль. Рокфордта ол 90-шы және 39-шы тас жолдарымен қосылып, Фрипорт тұрғындарына бүкіл тас жолдар жүйесіне қол жеткізуге мүмкіндік береді. Фрипорттан АҚШ 20-шы тас жолы батысқа қарай Галенаға және Айова штатының Дубук қаласының қалалық аймағына дейін жалғасады. Фрипорттың телефон коды 815, ал 2007 жылдың 17 наурызынан бастап қосымша телефон коды 779.

Климат және су тасқыны

2017 жылдың мамыр айынан бері Пекатоника өзені Фрипорт қаласын жеті рет су басып кеткен. Су тасқынынан кейінгі тазалау жұмыстары қалаға 1,5 миллион доллардан астам шығын келтірді. Қаушатыра температура мен ауа райының күрт өзгеру жиілігі артып бара жатқан сияқты. Штаттық климатологтың айтуынша, "1949 жылдан бері Фрипортта қатты жаңбыр жауған күндердің саны әр он жыл сайын тұрақты түрде артып келеді".

2020 жылғы халық санағы

2020 жылғы санақ бойынша халық саны 23 973 адамды құрады. Халық тығыздығы көрсетілмеген. 11 888 тұрғын үй бар, орташа тығыздығы көрсетілмеген. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 68,9% ақ, 17,9% қара немесе афроамерикалық, 1,0% азиялық, 0,4% американдық үндістер, 2,9% басқа нәсілдер және 8,8% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Этникалық құрамы бойынша халықтың 7,1% испаниялық немесе латын америкалықтарды құрайды.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 26 443 адам, 11 222 үй шаруашылығы және 6 845 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 12 471 тұрғын үйден құралды. Қаланың нәсілдік құрамы: 81,77% ақ нәсілді, 13,81% афроамерикалық, 0,19% американдық үндістер, 0,97% азиялық, 0,04% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,00% басқа нәсілдер және 2,22% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Халықтың 2,12% -ы испания немесе латын американдықтарын құрады. 11 222 үй шаруашылығының ішінде 28,4% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 45,1% -ы бірге тұратын жұбайлар, 12,6% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 39,0% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 33,7% жеке адамдардан тұрды, ал 15,1% -ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз тұратын азаматтардан құралды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,29 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,93 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 24,5% -ы 18 жасқа дейінгілер, 8,5% -ы 18-24 жас аралығындағылар, 27,8% -ы 25-44 жас аралығындағылар, 21,2% -ы 45-64 жас аралығындағылар және 18,1% -ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен азаматтар. Орташа жас 38 жасқа тең. Әр 100 әйелге 87,1 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 83,8 еркек шақ келді. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 35 399 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 43 787 долларды құрады. Ер адамдардың орташа жылдық табысы 35 870 доллар, ал әйелдердің 25 095 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа жылдық табысы 18 680 доллар болды. Отбасылардың 9,9% және халықтың 13,1% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 18,6% және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендердің 9,5% кедейлікте өмір сүрді.

Туризм

Аймақтағы туристік орындарға Дон Опель Арборетумы, 3000-нан астам түрлі жер жамылғылары, ағаштар және бұталар бар ботаникалық бақ кіреді. Стивенсон округі тарихи қоғамы мұражайында Оскар Тейлор үйі, бір бөлмелі мектеп, Индустриялық/Аркади ойыншық мұражайы, ирланд шаруасының бөрене үйі және арборетум бар. Фрипорт өнер мұражайы N. Харлем даңғылында орналасқан.

Саябақтар мен демалыс

Крап паркі Иллинойс парктер және демалыс қауымдастығының «Үздік көп функциялы нысан» сыйлығымен марапатталды. Жасыл желекке толы Крап паркінде биік әктас тіктелігінен құлап түсетін шарлауық бар. Келушілер катермен жүзе алады, мини-гольф, дисковый гольф ойнайды немесе үш ойын алаңшасының бірінде ойын ойнайды. Крап паркі – палиндром. Read Park-та Read Park отбасылық су орталығы мен скейт-парк орналасқан. Фрипорттағы ірі саябақтардың бірінде үлкен беседка, баскетбол алаңдары, балалар ойын алаңы, шаффлборд алаңдары, теннис корттары және софтбол алаңдары бар. Бұған қоса, ол Чикагодағы Вигли Филдтің дәл көшірмесі – Литтл Кабс Филдке үй иесі. Оукдейл табиғат қорығында орман, өзендер және қайта жаңартылған далалар бар, оның ішінде 6 шақырымнан астам жолдар, сондай-ақ 1/3 шақырымдық тегіс, қол жетімді жол бар. Мүліктің ішінде тарихи шатыр орналасқан, ол концерт залы ретінде де қолданылады. Қазіргі уақытта ол қайта жаңартылуда. 1911 жылы сатып алынған Тейлор паркінде үш шаммен жарықтандырылған софтбол алаңдары, сату орын, баскетбол алаңдары, демалыс орыны және Авраам Линкольнның мүсіні бар. Парктің оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан бұл мүсінді 1928–1929 жылдары Леонард Крунелл жасаған. 1929 жылғы 27 тамыздағы салтанатты ашылуына көптеген белгілі қонақтар қатысты, және ол елдің газеттерінде жарияланды. Бидуэлл паркі – Орландо Б. Бидуэллдің мұрагерлері сыйлаған парк, онда кішкентай демалыс орыны, әжетхана, софтбол алаңы және ойын алаңы бар. Ноултон паркі – Декстер А. Ноултонның ұрпақтары оның Фрипортқа келгенінің 100 жылдығын атап өту үшін сыйлаған парк, онда қола тақташа және көлеңке беру үшін биік қара шаған ағаштары бар. Уилбур паркі – жергілікті өнеркәсіпші В. Т. Роули сыйлаған және оның ұлының (Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза болған) құрметіне аталған парк, 1948 жылғы 13 шілдеде Фрипорт паркі ауданына тапсырылды. Паркте ландшафтық дизайнда жасалған жер бедері мен ойын алаңдары бар.

Колледждер

Хайленд қауымдастық колледжі 68 дипломдық және сертификаттық бағдарлама ұсынады. Колумбия колледжінің Фрипорт бөлімшесі Хайленд қауымдастық колледжінің кампусында орналасқан.

Медиа

Жергілікті Фрипорт ақпарат құралдарына WFRL (1570 AM), WFPS радиосы (92.1 FM) және «The Journal Standard» күнделікті газеті жатады.