Кіріспе

Невада штатының Лас-Вегас қаласы 1905 жылы Лос-Анджелес пен Солт-Лейк-Ситині байланыстыратын теміржол ашылғаннан кейін пайда болды. Бұл аялдамаға, әсіресе Ютадан келген, бірқатар фермерлер қызығушылық танытып, елді мекенге таза су құбырлар арқылы жеткізілді. 1911 жылы қала жаңа құрылған Кларк округінің құрамына енді. 1931 жылы Боулдер бөгетінің (қазіргі Гувер бөгеті) құрылысы басталғанда қаланың дамуы қарқын алды, бұл жас ер адамдардың көптеп келуіне әкелді, олар үшін театрлар мен казинолар салынды, осы құрылыстарды көбінесе мафия жүзеге асырды. Бөгеттен алынған электр энергиясы тас жол бойында көптеген жаңа қонақүйлер салуға мүмкіндік берді. Говард Хьюздің 1966 жылы келгені мафияның ықпалын азайтуға көмектесті және Лас-Вегасты отбасылық туризм орталығына айналдыруға септігін тигізді, қазір ол Мега курорт ретінде танылады. Лас-Вегас деген атты 1829 жылы испандық саяхатшы Антонио Армихоның сауда тобының мүшесі Рафаэль Ривера берген, ол Лос-Анджелеске жол тартқанда, Нью-Мексикодан келген Ескі испан жолында су алу үшін тоқтаған. Сол кезде аңғардың бірнеше бөлігінде кең жасыл алқаптармен оралған артезиандық құдықтар болған. Осы құдықтардан шыққан су Лас-Вегас өзеніне құйылып, Колорадо өзеніне дейін ағып жатады.

Тарихқа дейінгі дәуір

Лас-Вегас аңғарының және Оңтүстік Неваданың көп бөлігі бұрын су мен өсімдіктерге толы батпақ болған. Бұл батпақты құраған өзендер ақырында жер астына кетіп, батпақ тартылып қалды. Содан кейін аңғар шөлейтті, құрғақ ландшафтқа айналды, онда тек ең төзімді жануарлар мен өсімдіктер ғана тіршілік ете алды. Аңғардың геологиялық тарихының ерте кезеңдерінде су қайта жер бетіне шығып, қазіргі Колорадо өзеніне құйып кірді. Бұл Мохаве шөліндегі ылғалды оазис құратын, жасыл-көк өсімдіктердің өсуіне жағдай жасады. Лас-Вегас аңғарындағы тарихқа дейінгі өмірдің іздері Туле Спрингс қазбалар ұлттық ескерткішінде табылды. Бұл жерден Плейстоценнің соңғы кезеңіне жататын көптеген қазбалар, оның ішінде Колумбия мамонттары мен Камелопс гестернус табылды.

Американың түпкүллі (пайут) тарихы

Лас-Вегас аңғарында 10 000 жылдан астам бұрын американдықтар тұрған. Археологтар түрлі жерлерде, оның ішінде Гипсовая пещерасы мен Туле-Спрингс аймақтарында себеттер, петроглифтер, пиктограммалар және басқа да археологиялық жәдірелерді тапты. Пайюттар біздің заманымыздың 700 жылынан бастап бұл аймаққа қоныс аударды, жазда жақын маңдағы таулар арасында көшіп, қыста Биг-Спрингс жанындағы аңғарда өткізді.

18291905: Шығармашылық

Испаниялық саудагер Антонио Армихо басқарған 60 адамнан тұратын сауда керуеніне Лос-Анджелеске сауда жолын құру жұмысы тапсырылды. Колорадо өзенінің саласы арқылы Пайк және Смит жолдарымен жүріп, олар Лас-Вегас аңғарына жетті, Смит оны Калифорнияға бет алмас бұрын жабдықтау үшін ең қолайлы орын деп сипаттады. Саяхатшылар осы аймақты Лас-Вегас деп атады, бұл испан тілінде «жасыл шалғындар» немесе «өнімді жазықтар» деген мағынаны білдіреді. Джон С. Фремонт 1844 жылдың 3 мамырында, ол кезде Лас-Вегас аңғары Мексиканың бір бөлігі болғанда, осы жерге келді. Президент Джон Тайлер оны Мексикамен болуы мүмкін соғысқа дайындалып жатқан АҚШ Армиясының инженерлік корпусы үшін ғалымдар, барлаушылар және тыңшылар тобын басқаруға тағайындады. Аңғарға келген соң, олар Лас-Вегас бұлақтарында лагерь құрып, онда құпия бекініс салды. Мексикамен соғыс шынымен де болды, нәтижесінде аймақ АҚШ-тың иелігіне көшті. Кейінірек, саяхатшылар, таушылар, аңшылар мен саудагерлер бекіністі паналау үшін пайдаланды, бірақ олар мұнда тұрақты қоныс тепкен жоқ. 1855 жылы Уильям Брингерст Ютадан Лас-Вегас аңғарына 29 мормон миссионерін бастап келді. Миссионерлер өзен жағасында 150 футтық (46 метрлік) құмнан жасалған бекініс салып, егістіктерін суару үшін тасқын суын пайдаланды. Алайда, кішкентай мормон қауымының басшылары арасындағы шиеленіс, жазғы ыстық және егін өсірудің қиындығына байланысты миссионерлер 1857 жылы бекіністі тастап, Ютаға қайтып оралды. (Бекіністің қалдықтары Ескі Лас-Вегас Мормон бекінісі Мемлекеттік тарихи паркінде сақталған.) Келесі бірнеше жыл бойы аймақта саяхатшылар мен саудагерлерден басқа американдықтар болған жоқ. Содан кейін 1864 жылы АҚШ армиясы Оңтүстік Калифорнияда белсенді Конфедерация тыңшыларын жаңылыстыру мақсатымен, бекіністі қайтарып алғанын және оны Форт Бейкер деп атағанын жалған түрде жариялады, бұл аймақты қысқа мерзімге ұлттық назарға іліктірді. Соғыс аяқталғаннан кейін, 1865 жылы Октавиус Гасс федералды үкіметтен алған тапсырмамен бекініске қайтадан иелік етті. Пайют тайпасының саны азайды және АҚШ-пен жаңа келісімшарт жасасты, ол бекіністің маңындағы аумақты АҚШ-қа беруге келісті, ал орнына оларға көшіруге және азық-түлік пен шаруашылық құралдарымен қамтамасыз етуге уәде берді. Нәтижесінде Гасс ескі егістіктерді суаруды бастады және аймақты Лас-Вегас Ранчо деп атады. Гасс ранчосында шарап жасады, ал Лас-Вегас Ескі испан жолындағы ең қолайлы аялдама ретінде танылды. 1881 жылы нашар басқару және мормон синдикатымен болған интригалар салдарынан Гасс өзінің ранчосын Арчибальд Стюартқа жоғалтып, Стюарттың мүлікке талап ету құқығын төледі. 1884 жылы Арчибальдтың әйелі Хелен Стюарт Лас-Вегас пошта басқармасының бастығы болды. Мүлік (көлемі ұлғайтылды) Стюарт отбасының қолында қалды (Арчибальд Стюарт 1884 жылдың шілдесінде өлтірілгеніне қарамастан), ол 1902 жылы оңтүстік Невада арқылы салынып жатқан Сан-Педро, Лос-Анджелес және Солт-Лейк темір жолына сатылды. Бұл темір жол Монтана штатының сенаторы Уильям Эндрюс Кларктың жобасы болды. Кларк Юта штатының АҚШ сенаторы және тау-кен магнаты Томас Кернстің көмегімен желінің Юта арқылы Лас-Вегасқа дейін аяқталуын қамтамасыз етті. 1885 жылғы Мемлекеттік жер туралы заң бір акр жерді 1,25 долларға (3,09 доллар/гектар) ұсынды. Кларк пен Кернс аймақты американдық фермерлерге жарнамалады, олар осы аймақтың егістік жерлерін тез кеңейтті. 1895 жылға дейін ғана мормондардың алғашқы ірі көші-қоны аймаққа басталды, соның арқасында Бригам Янгтың ертедегі арманы орындалды. Құдықтар мен құрғақ суару арқасында ауыл шаруашылығы келесі 20 жыл бойы басты салаға айналды, ал фермерлер оның дамуына орай аймақты темір жол магнаты және сенатордың құрметіне Кларк округі деп атады.

1905-1929: Туу, өсу және дағдарыс

ХХ ғасырдың басында қалаға құдықтар арқылы су жеткізіліп, таза судың сенімді көзі және одан әрі даму мүмкіндігі болды. Ауданда судың көбеюі Лас-Вегастың вагондық керуендерге, кейін теміржолға, Лос-Анджелес пен Альбукерки (Нью-Мексико) сияқты шығыс нүктелері арасындағы тоқтау орнына айналуына жағдай жасады. Сан-Педро, Лос-Анджелес және Солтүстік көл темір жолы 1905 жылы салынып, Солтүстік көл қаласын Оңтүстік Калифорниямен байланыстырды. АҚШ сенаторы Уильям Эндрюс Кларк Юта штатында тіркелген бұл теміржолдың басты иесі болды. Оның алғашқы құрылтайшыларының қатарында Юта штатының АҚШ сенаторы Томас Кернс және оның серіктесі Дэвид Кит болды. Кернс – Ютадағы ең бай және ықпалды адамдардың бірі болды, ал Кит Ютаның «Күміс король» коалициялық кенішінің, Невададағы бірнеше кеніштердің және «Солтүстік көл трибунасының» иесі еді. Кернс пен Кит Кларкқа Юта арқылы Невададан Калифорнияға дейінгі жаңа теміржолдың сәтті аяқталуына көмектесті. Қызығы, бір кезде Лас-Вегас деп аталатын екі қала болды. Лас-Вегастың шығыс бөлігі (қазіргі Мейн-стрит және Лас-Вегас бульвары) Кларкқа тиесілі болса, батыс бөлігі (қазіргі Бонанза жолының солтүстігіндегі аймақ) Стюарт отбасы Лас-Вегас ранчосын сатқан кезде жалдаған Дж.Т. МакУильямсқа тиесілі еді, ол ранчоның батысындағы жерді сатып алды. Лас-Вегас осы жерлерде қалыптасты. Кларк Лас-Вегастан Бульфрог қаласына дейін салынған «Лас-Вегас және Тонопа» теміржолын да құрды. Осы екі теміржолдың қиылысқан жерінен түскен табыс Лас-Вегас ауданының тез өсуіне ықпал етті. 1905 жылдың 15 мамырында Лас-Вегас ресми түрде қала болып құрылды, ал болашақта қаланың орталық бөлігі болған жерде аукцион өтіп, сатып алушылар жерді иеленді. Лас-Вегас 1909 жылы Невада штатының Кларк округінің құрылуына демеушілік етті, ал 1911 жылы округ құрамына қала ретінде енді. Лас-Вегастың алғашқы мэрі Питер Буол болды, ол 1911 жылдан 1913 жылға дейін қызмет етті. Қала құрылғаннан кейін көп ұзамай, Невада штаты батыстың соңғы штаты болып, құмар ойындарды заңсыз деп жариялады. Бұл 1910 жылдың 1 қазанында түнгі жарты сағатта болды, сол кезде Невадада құмар ойындарға қарсы қатаң заң күшіне енді. Ол тіпті батыстың дәстүрлі әдетін – сусын бағасы үшін тиындарды лақтыруды да тыйым салды. Дегенмен, Лас-Вегастың әртараптандырылған экономикасы және тұрақты, өркендеген бизнес ортасы болды, сондықтан ол 1917 жылға дейін өсуін жалғастырды. Сол жылы экономикалық жағдайлардың күрделенуі және федералды үкіметтің соғысқа қатысу үшін ресурстарды қайта бағыттауы «Лас-Вегас және Тонопа» теміржолын банкротқа ұшыратуға мәжбүр етті. Уильям Кларк компанияның қалдықтарын «Юнион Пасифик» теміржолына сатса да, 1922 жылы өткен жалпыұлттық ереуіл Лас-Вегасты қиын жағдайға түсірді.

1930 1941: Гувер бөгеті және алғашқы казинолар

1930 жылдың 3 шілдесінде президент Герберт Гувер Боулдер бөгетіне арналған қаражатты бекіту туралы заңға қол қойды. Бөгет Труман әкімшілігі кезінде Гувер бөгеті деп атауға ие болды. Бөгет құрылысы 1931 жылы басталды, ал Лас-Вегас халқы шамамен 5000-нан 25000-ға дейін өсті, көптеген жаңа келгендер бөгет салу жұмысына орналасуға тырысты. Дегенмен, жұмыс күшінің құрамында бүкіл елден келген, аймаққа байланысы жоқ ер адамдар басымдық танытқандықтан, ірі ойын-сауық индустриясы қалыптасты. Лас-Вегастағы жергілікті кәсіпкерлер мен мафиялық қылмыскерлер казинолар мен шоу-театрларды дамытуға көмектесті, олар негізінен бөгет салушыларды көңіл көтеруге арналған болды. Белгілі қылмыскерлердің көптігіне қарамастан, жергілікті бизнес қауымдастығы 1929 жылы Ішкі істер министрі Рей Лайман Уилбур бөгет құрылысын тексеруге келген кезде Лас-Вегасты жақсы жағынан көрсетуге тырысты. Бірақ Лас-Вегастағы 16-шы блоктан келген жұмысшының аузынан спирт иісі сезілді (ол уақытта тыйым салынған еді). Соңында үкімет бөгет салушылары үшін федералдық бақылаудағы Боулдер-Сити қаласын салуға шешім қабылдады. Невада штатының заң шығарушы органы ойын бизнесі жергілікті кәсіпкерлер үшін тиімді екенін түсінген соң, 1931 жылы ойынды жергілікті деңгейде заңдастырды. Лас-Вегас, шағын, бірақ қалыптасқан заңсыз ойын индустриясымен, әлемнің ойын астанасы ретінде өркендеуге дайын тұрды. Округ 1931 жылы Солтүстік клубқа алғашқы құмар ойындарға лицензия берді, ал Фримонт көшесінде Лас-Вегас клубы және Апачи қонақ үйі сияқты басқа казинолар да лицензия алды. Фримонт көшесі Лас-Вегастағы алғашқы асфальтталған көшеге айналды және 1931 жылы қаланың алғашқы светофоры орнатылды. Жауап ретінде федералдық үкімет бөгет салушыларының Лас-Вегасқа келуін шектеді. Содан кейін контрабандалық және айналма жолдар пайда болды. 1934 жылы осы әрекеттерді және ойын индустриясындағы қылмыстық тұлғалардың өсуін тоқтату үшін қаланың жетекші тұлғалары ойын ошақтарын тазартып, бөгеттен жұмысшылардың келуін азайтуға күш салды. Бұл бөгет салушыларының Лас-Вегасқа баруға тырысқандарын одан әрі күшейтті. Бұл дәуірдің мерекесі "Хелдарадо күндері" деп аталады. Басу шаралары құмар ойын орындарындағы төмендеуге және бизнес құлдырауына әкелгенімен, 1935 жылы бөгеттің салынысы аяқталғанда қала қайтадан жаңарып, әлсіреген күйінен шықты. 1937 жылы Southern Nevada Power бөгеттен электр қуатын жеткізуге бірінші компания айналды, ал Лас-Вегас оның алғашқы тұтынушысы болды. Электр қуаты Лас-Вегасқа ағылып, Фримонт көшесі Гувер бөгетінен келген электр қуатымен жарықтанған көптеген шамдарының арқасында "Жарқыраған шатқал" деп аталды. Бөгет салушыларының саны азайғанмен, Гувер бөгеті мен Мид көлі туристік орындарға айналды және жоғары санаттағы қосымша қонақ үйлердің қажеттілігі анық болды. 1940 жылы 95-ші АҚШ тас жолы Лас-Вегасқа дейін созылып, қалаға екі маңызды кіру жолын берді. Сондай-ақ 1940 жылы Лас-Вегастың алғашқы тұрақты радиостанциясы KENO хабар таратуды бастады, бұрынғы уақытша хабар таратушылардың орнын басты.

1941-1945: Соғыс жылдары

1941 жылғы 25 қаңтарда АҚШ армиясы Лас-Вегаста АҚШ әуе күштері үшін икемді артиллериялық мектеп құрды. Қала әкімі Джон Л. Расселл осы құрылыс үшін жерді АҚШ армиясының жабдықтау корпусына берді. Бұл оқу орталығы кейіннен Неллис әуе базасына айналды. АҚШ армиясы Лас-Вегастағы заңдастырылған проституцияға наразылық білдірді және 1942 жылы Лас-Вегасты осы практиканы тыйым салуға мәжбүр етті, соның салдарынан 16-шы блок, жергілікті «қызыл шамдар» ауданы, толығымен жабылды. 1941 жылғы 3 сәуірде қонақ үй иесі Томас Халл «Эль-Ранчо Вегас» қонақ үйін ашты. Бұл болашақта Лас-Вегас Стрипі болып белгілі болатын алғашқы демалыс орны болды. Қонақ үй өзінің әйгілілігін ұсынған баймұраты буфетінен алды. 1942 жылғы 30 қазанда Техас киномагнаты Р. Э. Гриффит 1930 жылы есігін ашқан «Pair O Dice» түнгі клубының орнында жаңадан салған ғимаратты «Hotel Last Frontier» деп атады. Фримонт көшесінде және оның төңірегінде тағы бірнеше демалыс орындары салынды, бірақ Лас-Вегаста ұйымдасқан қылмыстың ықпалын ашық көрсеткен келесі қонақ үй Стрипте салынды. Этностық ұйымдасқан қылмыстың өкілдері қонақ үйлердегі кейбір операцияларға қатысқанмен, мафия басшылары ешқашан қонақ үйлер мен клубтарға иелік еткен немесе оларды бақылаған емес, олар Лас-Вегастың жергілікті отбасыларының монополиясында болды. Олар қылмыстың басшыларына өздерінің билігін беруге дайын болмады және оларға қарсы тұруға жеткілікті күшті болды. Бұл соғыстан кейінгі Лас-Вегаста өзгерді, өйткені бандит Багси Сигел, достасы және мафиози басшысы Мейер Ланскидің көмегімен, жергілікті банктер арқылы ақшаны заңдылық сылтауымен өткізіп, 1946 жылы «Фламинго» салды. Сигел өзінің кәсіпорындарын Техас штатының Галвестон қаласындағы ұзақ жылдар бойы жұмыс істеген құмар ойындар империясының үлгісінде құрды, ол Стрипте кең таралған жоғары деңгейдегі казино концепциясын қалыптастырды.

Казиноларды қолдаушылар қаржыландырылады

"Фламинго" бастапқыда ақша жоғалтып, Сигел 1947 жылдың жазында Беверли-Хиллсте оқ жаңбырында қаза тапты. Сонымен қатар, жергілікті полиция және Кларк округі шерифінің орынбасарлары "өз бигіне сыймай қалған" мафиозилерге қатысты қатаң тактикаларымен танымал болды. Дегенмен, көптеген мафиозилер Лас-Вегастағы құмар ойындардың әлеуетін көрді. Ойын заңдастырылғаннан кейін, Э. Пэрри Томас басқарған Лас-Вегас банкі Лас-Вегастағы ең маңызды бизнес деп есептелетін казиноларға ақша қарыз берген алғашқы банк болды. Сонымен қатар, Teamsters Union президенті Джимми Хоффаның жақын серіктесі және Чикаго Outfit-тің белгілі бір байланысы бар Аллен Дорфман Teamsters Central States зейнетақы қорын басқарды, ол Лас-Вегас казино иелері мен құрылысшыларына ақша беруді бастады. Олар Сахара, Сэндс, Ривьера, Фримонт және, соңында, Тропикана құрылысын қаржыландыруды қамтамасыз етті. Кейбір казино иелерінің өткені күмәнді болғанына қарамастан, 1954 жылға қарай Лас-Вегасты жылына 8 миллионнан астам адам барып, казиноларға 200 миллион доллар құйды. Құмар ойындар енді жалғыз тартымдылық емес еді; Франк Синатра, Дин Мартин, Энди Уильямс, Либерас, Бинг Кросби, Кэрол Ченнинг және тағы басқалар сияқты кино және музыка жұлдыздары жақын ортада өнер көрсетті. Бұл жұлдыздарды көруге келген туристер ойынға оралып, содан кейін казино индустриясының айрықша бөлігіне айналған деликатестік буфеттерде тамақтанды. 1950 жылдың 15 қарашасында АҚШ Сенатының штаттар аралық саудадағы қылмысты тергеу жөніндегі арнайы комитеті (Кефовер тыңдауларымен танымал) Лас-Вегаста өтті. Бұл комиссия өткізген 14 тыңдаудың жетіншісі болды. "Фламинго" қонақ үйінің менеджері және мафиози Багси Сигелдің досы Мо Седуэй, "Дезерт Инн" қонақ үйіндегі өкіл Уилбур Кларк және Неваданың вице-губернаторы Клиффорд Джонс куәлік беруге шақырылды. Тыңдаулар Лас-Вегас мүдделерінің Сигелге ат және иттің жарыстарының нәтижелерін, бокс нәтижелерін және басқа да спорттық жаңалықтарды казиноларына жеткізу үшін төлеуге міндетті екенін анықтады. Тыңдаулар ұйымдасқан қылмыстың ақшасы Лас-Вегас казиноларымен байланысты екенін және қаладағы бақылау мүддесіне айналып, ұйымдасқан қылмыстық топтарға үлкен табыс әкеліп, елдегі олардың ықпалын күшейтіп жатқанын көрсетті. Бұл Сенаттың федералдық құмар ойындарды бақылауды енгізу туралы ұсынысына әкелді. Невада штатының сенаторы Пэт МакКарран комитетте бұл шараны жеңуде маңызды рөл атқарды. Голливуд пен Нью-Йорктегі байланыстарымен қатар, Лас-Вегастағы осы мүдделер осы БАҚ орталықтары ұсынған жарнаманы пайдаланып, туризмнің жылдам өсуін басқарып, Техастағы Галвестон, Арканзастағы Хот-Спрингс және елдегі басқа да заңсыз ойын орталықтарының құлауына себеп болды. Неваданың заңды ойын бизнесі, сондай-ақ 1950 жылдары осы басқа жерлердегі жергілікті және федералдық құқық қорғау органдарының күшейген тексеруі олардың жойылуына әкелді.

Атомдық сынақтар

Стрип гүлденген кезде бомбалар да көбейді. 1951 жылғы 27 қаңтарда АҚШ Атом энергиясы комиссиясы Невада сынақ алаңында жүзден астам атмосфералық жарылыстың біріншісін жасады. Сол кездегі радиациялық ластанудың қауіптері мен тәуекелдері, оның әсері зор азайтылған болатын, Лас-Вегас жарылыстарды тағы бір туристік орын ретінде жарнамалады және Desert Inn мейрамханасының Sky Room-ында саңырауқұлақ бұлттарын ең жақсы көрініспен ұсынатын Atomic Cocktails ішімдігін сатты. Осы кезеңде Лас-Вегас сауда палатасы қаланың «Атом қаласы» деп аталуына қол жеткізді. Қаланың қазіргі заманға сай екенін көрсету және туристерге жақын жердегі сынақтар туралы ақпарат тарату үшін бірнеше «Мисс Атом» сайыстары өткізілді. Атом энергиясы комиссиясының қызметкерлері мен Е. Пэрри Томас басқарған мормондық Лас-Вегас банкінің келуі казино бизнесінің өсуіне қаржылық қолдау көрсетті. Бірақ Лас-Вегас тек казиноларды дамытумен ғана айналыспады. 1948 жылы McCarran Field әуежайы коммерциялық рейстер үшін ашылды. 1957 жылы Невада университетінің Лас-Вегас филиалы құрылды, ол бастапқыда Невада университетінің Рино филиалы болды және 1969 жылы тәуелсіз мекемеге айналды. 1959 жылы Кларк округі комиссиясы Лас-Вегас конгресс орталығын салды, ол аймақтың экономикасының маңызды бөлігіне айналды. 1954 жылы Southwest Gas Лас-Вегасқа кеңейді. Бұл атмосфералық сынақтар 1963 жылы жартылай сынақтарды тыйым салу шарты күшіне енгенге дейін жалғасты, содан кейін сынақтар жер астына көшірілді. Соңғы сынақ жарылысы 1992 жылы болды.

Хауард Хьюз

1966 жылы американдық авиация саласының ерекше тұлғасы, елдегі беделді және көп жылдар бойы қалыптасқан байланыстарға ие америкалық кәсіпкер-қаржыгер Говард Хьюз Лас-Вегасқа көшіп келді. Алғашқыда Desert Inn қонақүйінде тұрған ол, бөлмесін босатудан бас тартып, керісінше, қонақүйдің барлығын сатып алуға бекінді. Хьюз өзінің қаржылық империясын Лас-Вегастағы жылжымайтын мүлік, қонақүйлер және бұқаралық ақпарат құралдарына кеңейтті, шамамен 300 миллион доллар жұмсады. Ол өзінің зор ықпалын көптеген танымал қонақүйлерді, әсіресе ұйымдасқан қылмыспен байланысты мекемелерді бақылауға алуға пайдаланды және Лас-Вегастағы ең беделді адамдардың біріне айналды. Ол Лас-Вегастың «батыс жұлдызынан» әлемдік қалаға айналуына зор үлес қосты.

Ханк Гринспан

Жергілікті Las Vegas Sun газеті мен оның редакторы Хэнк Гринспун сол кезде Лас-Вегастағы қылмыстық байланыстарды, қызметтерді және мемлекеттік жемқорлықты әшкерелеу үшін күрес жүргізді. Оның зерттеушілік репортаждары мен редакциялық мақалалары Кларк округі шерифі Глен Джонстың жезөкшеханаға ие екенін және вице-губернатор Клиффорд А. Джонстың Демократиялық партияның ұлттық комитеті төрағасы лауазымынан кетуіне себеп болды. 1989 жылы қайтыс болғанға дейін Хэнк Гринспун отбасының активтерін басқару үшін The Greenspun Corporation компаниясын құрды, және ол Лас-Вегастағы медиа активтерімен (баспа, теледидар және интернет), маңызды жылжымайтын мүліктерімен және бірнеше казинодағы үлестерімен әсерлі күштің иесі болып қала береді.

Жергілікті билік

Лас-Вегас қаласының бір мәселесі Стрип Лас-Вегастың құрамына кірмегендігі болатын. Осы себепті қала салық түсімдерінен айырылды. Лас-Вегас қаласы Стрипті қоса annexation жасауға тырысты, бірақ Синдикат Кларк округі комиссарларын пайдаланып, Лас-Вегас Стрипінің мүліктерін Парадайз деп аталатын корпорацияланбаған ауылдық округке біріктіру арқылы заңдық амал жасады. Невада заңына сәйкес, құрылған қала Лас-Вегас, корпорацияланбаған ауылдық округті қоса annexation жасай алмайды. Күні бүгінге дейін Стриптің басым бөлігі Лас-Вегас қаласының шегінен тыс жерде қалып отыр.

Сегрегацияны жою

Америка Құрама Штаттарының басқа елді мекендері мен қалаларындағыдай, ойын-сауық орындары да қара және ақ иелігіндегі кәсіпорындарға бөлінетін. Көбінесе ақтарға тиесілі және басқарылатын бизнеспен, қара американдықтарға мұндай орындарға кіруге тыйым салынды. Олардың заңдылығына немесе қылмыстылығына қарамастан, бұл орындар тек ақ клиенттерді көңілдіруге бағытталған. Мүлік актілерінің салдарынан, ақ емес адамдарға тиесілі немесе оларға қызмет көрсететін кәсіпорындар теміржолдың "батыс жағындағы" клубтармен шектелді. Бұл жағдай көптеген жұмыс орындарында да сақталды. Сөйтіп, африкалық американдықтар (төмен жалақы алатын жұмыстарды немесе ойын-сауық саласындағы қызметтерді қоспағанда) және испандар ақтарға тиесілі клубтарда жұмыс істеу мүмкіндігінен айырылды. Бірақ, қара жұмысшылар тобымен жасалған келісімдердің арқасында көптеген клубтар қара жұмысшыларды жақсы көретін, нәтижесінде 1950 жылдардың ортасына қарай испан халқының саны 2275-тен 236-ға дейін 90% төмендеді. Ұйымдасқан қылмыс бизнесі клиенттерді нәсілдік белгі бойынша бөлудің қажеттілігін сезбеді және мүлік актілері мен қалалық және округтік кодекстерге қарамастан, ақ емес иеліктегі клубтарды жабылуға мәжбүр ету және өз нарықтық үлесін кеңейту мақсатымен бизнесін біріктіруге бірнеше рет тырысты. 1920-1930 жылдардағы Нью-Йорк қаласының Харлем клубтары сияқты, неміс еврей бандиті Датч Шульцке тиесілі барлық интеграцияланған түнгі клубты құруға әрекет жасалды. 1955 жылдың 24 мамырында еврей қылмыстық әлемінің басшысы Уилл Макс Шварц және басқа инвесторлар Мулен Ружды ашты. Бұл өте сәнді және нәсілдік интеграцияланған казино, ол Стриптегі курорттармен, әсіресе батыс жағындағы ақ емес иеліктегі орындармен бәсекелестікке түсті. Жыл соңына қарай казино Шварц пен оның серіктестерінің арасындағы келіспеушіліктерге байланысты жабылды, бірақ нәсілдік интеграцияның негізі қаланды. Көптеген дереккөздер Франк Синатра мен Rat Pack-ті казинолардағы сегрегацияны жоюға ықпал еткен маңызды күш деп санайды. Бір әйгілі оқиғада Синтра Сэмми Дэвис кішіге бөлме бермесе, Сэндс қонақүйінде өнер көрсетуден бас тартқаны айтылады. Бұл танымал топ басқа орындарда да осындай талаптар қойып, иелерін өз саясатын өзгертуге мәжбүр етті. Дегенмен, нәсілдік жіктелуді жою үшін саяси шаралар қажет болды. 1960 жылы NAACP қаланың казиноларына олардың саясатына наразылық білдіретінін ескертті. NAACP, қала әкімі және жергілікті бизнесмендер арасындағы кездесу нәтижесінде бүкіл қала бойынша казинолар бөлінбейтін болды, бастапқыда қызметкерлерге қатысты. Көптеген ақтар лауазымдарынан босатылып, олардың жұмыс орындары қара жұмысшылар кәсіподақтарына берілді. Елдің қалған бөлігіндегідей, Лас-Вегас та азаматтық құқықтар үшін күресті бастан кешірді. Джеймс Б. Макмиллан, Грант Сойер, Боб Бейли және Чарльз Келлер сияқты белсенділер Лас-Вегасты нәсілдік интеграцияға итермеледі. Ақ емес клиенттерді казинолар мен клубтардан шеттетудің ешқандай бизнестік артықшылығын көре алмаған ұйымдасқан қылмыс топтары WASP Америкасынан кемсітуге ұшыраған этникалық топтардан (еврейлер мен итальяндардан) құралғандықтан, қаралардың қиын жағдайын түсіне алды. Бұл Синатра мен Мартин сияқты этникалық артистер ұсынған интеграцияның да қозғаушы күші болды. Теңдікті қорғауға үлкен үлес қосқан тағы бір тұлға – мэр Оран Грагсон. Өзінің техникалық дүкеніне қайталап-қайтала бұзып кірген күзетшілер тобының әрекетіне наразы болған ол Лас-Вегастағы аз ұлтты мекендейтін аудандарда инфрақұрылымды жақсартты, NAACP-тің іс-қимылдарын қолдады және қара жұмысшыларды жұмысқа орналастыруға көмектесті. Сондай-ақ ол Лас-Вегастың кішкентай бөлігіне ие болған Пайют тайпасының мүддесін де қорғады. Грагсон АҚШ үкіметінің тайпаны жерінен қууын тоқтатты және олар үшін инфрақұрылымды жақсартты. Оның жұмысы Лас-Вегастағы аз ұлтты халықтың азаюын кері қайтаруға көмектесті. Жергілікті заңнама ұлттық заңнамамен үйлесімді болды және интеграция ақыры орнатылды. Бір ғана зорлық-зомбылық мектептерді интеграциялау кезінде болды, Кларк орта мектебінде қара топтары мен жастары ақтарға шабуыл жасағанда зорлық-зомбылық пен төбелес орын алды. Интеграция 1965-1971 жылдар аралығында мектеп ауданынан ақтардың қашуына әкеп соқты.

1970-1988 жылдар: Жарылыспен өскен өсім

Проценттік есепте алғанда, Лас-Вегас пен Кларк округі 1930 жылдары басталып, 2000 жылдардың соңындағы рецессияға дейін жалғасқан өте жоғары өсім қарқынын бастан өткерді. Осы кезеңде қала халқының саны көптеген онжылдықтарда екі еседен асты. 1970 жылдары ақ нәсілділердің тууы төмендегенімен өсім баяулады, бірақ 60%-дан төмен түспеді (1980–1990), тіпті 1990 жылдан кейін иммиграцияның арқасында қарқынын арттырды. 2000 жылға қарай Лас-Вегас 20-ғасырда салынған ең ірі қалаға айналды, ал 2006 жылы АҚШ-тағы 28-ші ірі қала болды, онда қала халқы 552 000 адамды, ал Кларк округінде 1,8 миллионға жуық адамды құрады. Шарықтап өскен өсім Лас-Вегас аңғарындағы коммерциялық және тұрғын үйлердің жылдам дамуына әкелді. Курорттық бизнестің күрт өркендеуі Стрип пен қала орталығында көптеген жаңа кондоминиумдардың салынуына себеп болды. Сонымен қатар, жеке үйлердің қалалық кеңістікке таралуы аңғарда бойынша жалғасты, Хендерсон, Солтүстік Лас-Вегас, Сентенниал Хиллс және Саммерлин аудандары құрылды. Жылдам даму мен халық санының өсуі 2000 жылдардың соңындағы рецессия кезінде күрт тоқтады. Осы кезеңде американдық жазушы және журналист Хантер С. Томпсон қалаға жасаған 1971 жылғы сапары туралы "Қорқыныш пен жек көру Лас-Вегаста" атты әйгілі романын жазып, жариялады. 1980 жылдың 21 қарашасында MGM Grand Hotel and Casino-да қорқынышты өрт болды. Невада тарихындағы ең ірі апат саналатын бұл оқиғада 85 адам қаза тауып, 785 адам жарақат алды. Мүлік кейін сатылып, Bally's Las Vegas болып қайта ашылды, ал MGM Tropicana даңғылына көшті.