Кіріспе

Блаффтон – АҚШ, Индиана штатының Уэллс округінің орталығы саналатын қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 10 308 адамды құрайды, 2010 жылғы санауда 9 897 адам болған. Блаффтон қаласы Индианада газ өндірісі қарқын алған кезеңде аймақтағы алғашқы таза төселген көшелерінің бірін салғандықтан "Сәулехана қаласы" деп аталды.

Ерте қоныстану және құрылу

1835 жылы қазіргі Блафтонға алғашқы американдық емес қоныс аударушылар келді. Олардың келуіне Қара шоқпар соғысының аяқталуы және Эри каналының құрылысы себеп болды. Олардың барлығы Жаңа Англиядан келген қоныс аударушылар еді. Бұл «янки» қоныс аударушылар, яғни олар колониялық дәуірде Жаңа Англияға қоныстанған ағылшын пуритандарының ұрпақтары. Олар негізінен Конгрегациялық шіркеудің мүшелері болған, бірақ Екінші Ұлы ояну кезеңінде олардың көпшілігі методизмге көшкен, ал кейбіреулері Блафтонға келгенге дейін баптист болып кеткен. Кейіннен Конгрегациялық шіркеу көптеген бөліністерге ұшырады, ал кейбір топтары қазір Мәсіх шіркеуі және Құдай шіркеуі деп аталады. Жаңа Англиядан келген қоныс аударушылар қазіргі Блафтонға келгенде, мұнда тек қалың, тың орман мен жабайы дала болды. Блафтон 1838 жылы жоспарланып салынды және атауы алғашқы қала орнына жақын жердегі өзен жартастарынан алынған. Блафтон пошта бөлімі 1839 жылдан бері жұмыс істеп келеді. Алғашқы жылдары ол Уабаш өзенінің жиі тасқындауына және безгек ауруының таралуына ұшыраған, қарапайым, шеткерлі ауыл болды. Уэллс округі 1837 жылы құрылды, одан кейін округ орталығын таңдау үшін төрт комиссар тағайындалды. Округ орталығына үміткерлер Блафтон, Вера Круз және Мюррей болды, бірақ кейін тізім екіге дейін қысқартылды – Блафтон және Мюррей. Төрт комиссар округ орталығының орнын анықтау үшін көп күресті, бірақ 1838 жылдың 5 наурызында олардың соңғы дауысымен Блафтон округ орталығы болып тағайындалды. Блафтон жер иелері Абрахам Студабеккер мен Роберт С. Беннет округ сотының құрылысы үшін жер бөліп берді және 270 АҚШ доллары мөлшерінде қаржы жұмсады (1838 жылғы 270 АҚШ доллары бүгінгі күнгі шамамен <есептелген сомаға> тең). 1838 жылдың 9 наурызында комиссарлар Абрам Студабеккер мен Роберт К. Беннет сыйлаған жерде округ сотының құрылысын салуға арналған орынды таңдады. Бірінші округ соты 1840 жылы Дэвид Уитман салған. Бұл ғимарат Базар және Уабаш көшелерінің арасында, Майн-стриттің батыс жағында орналасқан екі қабатты құрылыс еді. Блафтон 1851 жылы 850 адамнан тұратын қала ретінде құрылды.

Өнеркәсіптік өсім

1848 жылы Блафтоннан Форт-Уэйнге дейінгі 10 мильдік тақталы жол идеясы қала бойынша кеңінен танымал болды. 1849 жылы қала тұрғындары осы тақталы жолдың он мильдік бөлігін салды. 1852 жылдан 1856 жылға дейін жол тақтамен жабылып, кейін пайдаланылмай қалды – оның орнына қиыршық тас жол салынды. 1840 және 1850 жылдары теміржол салу жоспарлары жасалды, бірақ ешқайсысы жүзеге аспады. 1852 жылы Форт-Уэйн, Цинциннати және Луисвилл теміржолы деп аталған алғашқы теміржол жобасы зерттелді, алайда Азамат соғысы салдарынан құрылысы кейінге шегерілді. 1867-1868 жылдары теміржол Блафтон арқылы салына бастады және 1869 жылы аяқталды. Теміржолдың салынуы Блафтон қаласына зор өркендеу әкелді, сондай-ақ безгек және су тасқыны сияқты қауіптер тудырған көптеген батпақтарды құрғатуға көмектесті. 1890 жылдары сәндік Ричардсон роман стиліндегі 5 қабатты құмтастан жасалған сот үйінің құрылысы аяқталып, Блафтон мен Уэллс округі үшін жаңа дәуір ашылды. Блафтон 1903 жылы құрылған, бірақ көп ұзамай таратылған Цинциннати, Блафтон және Чикаго теміржолының атауына енді. 1913 жылдың 22 мамырында теміржолдың Блафтон көпірі құлап, сол кезде қиындыққа тап болған компания жақында жұмысын тоқтатты.

Африкалық америкалықтар тарихы

Блаффтон – Индиана штатындағы және бүкіл Америкадағы тарихында "күн батқан қала" ретінде белгілі болған өзінің қанағаттандырмас өткенін ашық мойындаған және өзін ашық қала ретінде таныстырған алғашқы қалалардың бірі. 2006 жылы Блаффтон қаласы USA Today газетінде барлық жергілікті мектептер мен үш мемлекеттік тас жолдың кіреберісінде құттықтап, ашық шақыратын белгілер орнатып жатқан ашық қала ретінде жарияланды. Мақалада қала әкімі Тед Эллис қаланың Ұлттық қалалар лигасының ашық қоғам құруға бағытталған серіктестігіне қосылуына көмектескені айтылды.

Салондық қала

Блафтон қаласы Трентон мұнай өрбу кезінде аймақтағы алғашқы таза төселген көшелерінің біріне ие болғандықтан "Сәулехана қаласы" деп аталды. Сол кездегі көшелердің көп бөлігі топырақ еді. Бұл лақап аттың пайда болуына себеп – сол кездегі үйлердегі қонақ бөлмесі үйдің ең таза бөлмесі болып саналған, себебі қонақтар үйге кіргенде көретін бірінші орын осы болатын. Бүгін қаланың орталық бөлігіне кіргенде, жаңа ашылған "Сәулехана қаласы" алаңы мен тарихи сот ғимараты ең бірінші көрінеді, бұл "Сәулехана қаласы" деген атқа толық негіз береді.

География

2010 жылғы халық санауы бойынша, Блаффтонның жалпы ауданы 8,359 шаршы миль (22 км²), оның ішінде 8,23 шаршы миль (21 км²) (немесе 98,46%) құрлық және 0,129 шаршы миль (0 км²) (немесе 1,54%) су алабын құрайды.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 9 897 адам, 4 112 шаруашылық және 2 585 отбасы тұрды. Халық тығыздығы көрсетілген жоқ. 4 532 тұрғын үй болды, олардың орташа тығыздығы көрсетілген жоқ. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 96,0% ақ нәсілді, 0,7% афроамерикалық, 0,4% американдық үндістер, 0,5% азиялық, 1,3% басқа нәсілдерден және 1,1% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 3,3% құрады. 4 112 шаруашылықтың 31,3% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 46,9% -ы бірге тұратын жұбайлар, 11,3% -ы күйеуі жоқ әйелдер, 4,7% -ы әйелі жоқ ерлер, ал 37,1% -ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 32,4% жеке адамдардан тұрды, ал 13,4% -ы 65 жасқа толған жалғыз адамдар тұрады. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,34 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,93 адам. Қаладағы орташа жас 38,3 жас. Тұрғындардың 24,6% 18 жасқа дейін, 8,8% 18 мен 24 жас аралығында, 24,3% 25 пен 44 жас аралығында, 25,3% 45 пен 64 жас аралығында және 16,9% 65 жастан асқандарды құрады. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 48,0% ер адам және 52,0% әйел адам.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 9 536 адам, 3 922 үй шаруашылығы және 2 517 отбасы тұрды. Халық тығыздығы көрсетілмеген. 4 197 тұрғын үй болды, олардың орташа тығыздығы көрсетілмеген. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 97,65% ақ нәсілді, 0,34% афроамерикандық, 0,22% американдық үндістер, 0,24% азиялық, 0,07% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,79% басқа нәсілдерден және 0,69% екі немесе одан көп нәсілдерден. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 2,35% құрады. 3 922 үй шаруашылығының 30,4%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 50,2%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 10,7%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 35,8%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 31,4%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 13,4%-ында 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,35 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,96 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 18 жасқа дейінгілер – 25,0%, 18-24 жас аралығындағылар – 9,6%, 25-44 жас аралығындағылар – 27,7%, 45-64 жас аралығындағылар – 20,6%, 65 жасқа толған және одан асып кеткендер – 17,2%. Орташа жас 37 жас болды. Әр 100 әйелге 90,1 еркек шақ келді. 18 жасқа және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 86,4 еркек шақ келді. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 37 416 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 45 294 долларды құрады. Ер адамдардың орташа жылдық табысы 33 088 доллар, ал әйелдердің орташа жылдық табысы 22 018 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа жылдық табысы 19 118 долларды құрады. Халықтың 6,4%-ы және отбасылардың 9,0%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 12,8%-ы және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендердің 10,3%-ы.

Өнер және мәдениет

Блафтон қаласында Индиана штатындағы ең ірі және ең көне ақысыз көше жәрмеңкесі – Блафтон ақысыз көше жәрмеңкесі орналасқан. 1898 жылдан бастап Блафтон ақысыз көше жәрмеңкесі бастапқыда «Блафтон көше жәрмеңкесі және Уэллс округі ауыл шаруашылығы көрмесі» деп аталған.

Стюарт Студебеккер үйі, Вилла Норт тарихи ауданы және Уэллс округі соты ғимараты Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген. Джон А. Гроув үйі бұрын тізімде болған.

Білім

Мемлекеттік мектеп округтеріне Блуффтон Харрисон Метрополитендік мектеп округі және Солтүстік Уэллс қауымдық мектептер округі кіреді. Блуффтонда қоғамдық кітапхана бар, ол Уэллс окруғының қоғамдық кітапханасының бөлімшесі.

Медиа

Блаффтон қаласын бір газет – The Bluffton News Banner (жексенбі күнін қоспағанда, аптаның барлық күндері шығарылады) жабдықтайды. Ол Уэллс округінің барлық аймақтарында таралады. Газет 1892 жылы негісталған.

Денсаулық сақтау

Блафтон қаласында Лутерандық денсаулық сақтау желісінің тоғыз орнының бірі – Блафтон аймақтық медициналық орталығы бар.