Кіріспе

Монон – АҚШ-тың Индиана штатындағы Уайт округіндегі қала. 2010 жылғы халық санауы бойынша халқы 1777 адамды құрады.

Тарих

Монон қаласын 1853 жылы Джеймс Брукс «Жаңа Брэдфорд» деп атады. Бұл әрекет Нью-Олбани және Салем темір жолының президенті (Монон темір жолының ізашары) қала тарихын болжады. Қала теміржол компаниясының өркендеуімен бірге өседі, бірақ «Монон» төмендеген кезде қаланың экономикасы да құлдырайды. Қаланың аты жақын жердегі екі өзеннің – Үлкен Монон мен Кішкентай Мононның аттарынан шыққан. Бұрын өзендердің аты Мононг деп жазылған, бір дереккөз бойынша бұл потаватоми тілінде «шапшаң ағыс» деген мағынаны білдіреді. 1840 жылдары қаланың аты теміржол компаниясының лақап аты ретінде қолданылды, ал 1856 жылы компания оны ресми корпоративтік аты ретінде қабылдады. Алғашқы пошта бөлімі 1838 жылы Монон деген атпен ашылды, ал қала 1879 жылы құрылғанда пошта бөлімінің атын заңды түрде қаланың аты ретінде бекітті. Монон қаласы Монон желілерінің маңызды торабында орналасқан. Солтүстік бөлім Мононға келіп, 90 градусқа бұрылып, оңтүстікке қарай Лафайетке және Луисвиллге (Кентукки штаты) бағытталды. Тағы бір желі Индианаполистен шығысқа қарай жүреді. Ал басқа бір желі солтүстікке қарай Мичиган қаласына қарай созылған. Өркендеген кезінде Монон темір жолында Монон қаласында екі пойыз паркі болды. Басты паркі 11 жолдан тұрып, 270 вагондарды қабылдай алатын. Оңтүстік паркі тар, 5 жолдан ғибарат, бірақ ұзын, 278 вагондарға сыйымды. Indianapolis және Мичиган қаласына бағытталған желілердің көп бөлігі жабылып, жолаушылар пойыздары тоқтатылды. Қазір Монон арқылы тек CSX Transportation желісі ғана өтеді, ол Индиана штатының Мейнардтан Лафайетке дейін, сондай-ақ Мичиган қаласының ескі желісінің бір бөлігімен жүреді. Монон пошта бөлімі 1849 жылдан бері жұмыс істеп келеді. North White High School Vikings футбол командасының жаттықтырушысы Джим Дэвис 1994 жылы Индианаполистегі RCA Dome-да Шеридан орта мектебін 34:7 есебімен жеңіп, «Викингтерді» 14–0 есебімен маусымдық жеңіске және 1A классындағы футболдан штаттағы чемпиондыққа жеткізді. Дэвис басшылығымен «Викингтер» 1998 жылы 1A классындағы футболдан күміс жүлдегер атанды. Қала жаңадан құрылатын орталық ауданға қатысты жоспарларды қабылдауға тырысуда, оның тұрғындар мен туристердің санын арттырады деп күтілуде. Монон азаматтық мұрасын сақтау қоғамының күш-жігері арқасында 2000 жылы Мононның тарихи-коммерциялық ауданы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Қоғам тарихи Азаматтық орталықты (бұрынғы Арлингтон қонақ үйі), Монон театрын және Монон темір жолының кабиналық мемориалдық паркін күтіп ұстайды.

География

Монон АҚШ 421 тас жолында, Лафайеттен шамамен 48 шақырым солтүстікке қарай орналасқан. 2010 жылғы халық санауы бойынша Мононның жалпы ауданы 0,56 шаршы миль (1 км2) құрайды, бұл жердің барлығы.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 1777 адам, 600 шаңырақ және 420 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 682 тұрғынжай бірлігін құрады. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 77,2% ақ нәсілді, 0,6% афроамерикалық, 0,4% американдық үнді, 0,2% азиялық, 18,9% басқа нәсілдерден және 2,9% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испандықтар мен латиноамерикандықтар халықтың 28,4% құрады (оның ішінде 14,0% сальвадорлықтар, 11,4% мексикалықтар, 0,4% гондурас тұрғындары). 600 шаңырақтың 43,8%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 49,5%-ы некеде тұрған жұбайлар, 12,0%-ы күйеуі жоқ әйелдер, 8,5%-ы әйелі жоқ ерлер, ал 30,0%-ы отбасы емес. Шаңырақтың 25,3%-ы жеке адамдардан, ал 12,8%-ы 65 жасқа толған жалғыз тұратын адамдардан тұрады. Шаңырақтың орташа мүше саны 2,96, ал отбасының орташа мүше саны 3,47 адамды құрады. Қала тұрғындарының орташа жасы 31,8 жас. Тұрғындардың 32,9%-ы 18 жасқа дейін, 9,2%-ы 18-ден 24 жасқа дейін, 25,1%-ы 25-тен 44 жасқа дейін, 20,6%-ы 45-тен 64 жасқа дейін, ал 12,3%-ы 65 жастан асқан. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 49,5% ер адам және 50,5% әйел адам.

Білім

Солтүстік Ақ мектеп корпорациясы (Бффало және Рейнольдс қалаларына да қызмет көрсетеді) Монондағы үш мемлекеттік мектепті басқарады: Солтүстік Ақ бастауыш мектебі, Солтүстік Ақ орта мектебі және Солтүстік Ақ кіші-орта мектебі. North White High School Indiana Academic Super Bowl командалары 2009 жылы штатта рекорд орнатып, тарихта алты командасымен де штатық чемпионатқа іліккен үшінші мектеп және бір жылда бес штатық чемпиондық пен бір күміс жүлде алған алғашқы мектеп болды. Келесі жылы North White тағы үш финалистпен сәтті өнер көрсетті. Олардың екеуі чемпион атанды, ал біреуі күміс жүлде иегері болды. Қаланың Монон қалалық және аудандық кітапханасы бар.

Көлік

Монон бір кездері Индиана штатында жүк пен жолаушыларды тасымалдайтын бірнеше теміржол желілерінің тоғысқан жері болған, дамып келе жатқан теміржол қаласы еді. Ескі 11 жолдан тұратын депоның орны қазір өсімдіктерге көмілген. Қала 421 АҚШ федералдық тас жолы мен 16 штаттық тас жолының қиылысында орналасқан. 421 АҚШ тас жолы солтүстікке Мичиган-Ситиге, ал оңтүстікке Индианаполиске дейін созылады.