Кіріспе

16-17 ғасырдағы ағылшын мемлекет қайраткері сэр Уильям Уэйд (немесе Уэдд, немесе Вадд; 1546 жылдың 21 қазаны – 1623 жыл) – ағылшын мемлекет қайраткері және дипломат, Лондон мұнарасының лейтенанты.

Ерте өмір және білім

Уэйд 1536 жылы Солтүстік Америкаға саяхатшылар тобымен бірге теңіз сапарға шыққан саяхатшы Армагил Уэйдтің үлкен ұлы болды. Кейіннен ол Лондондағы құпия кеңестің хатшысының бірі және парламент депутаты болды. Оның бірінші әйелі леди Элис Паттен еді. Ата-анасы екеуі де 1568 жылы қайтыс болды, содан кейін Уэйд отбасылық мүлікті мұраға алды, өйткені оның әкесінің бірінші әйелінен туған ұлдары бұрын қайтыс болған еді. 1571 жылы ол Грей Инн колледжіне студент болып қабылданды, ал бірнеше жылдан кейін, әлдеқайда үкіметтік қызметке өту үшін, континентте саяхаттауын бастады.

Мансап

1576 жылдың шілдесінде Уэйд Парижде тұрып, Уильям Сесилге, 1-ші Барон Берглиге саяси ақпаратты жиі жеткізіп тұрды. Ол атақты француз публицисі Жан Боденмен «таныс екенін» айтты, және Бурглиге жіберген жаңалықтарының бір бөлігін одан алған сияқты. 1576 жылдың күзінде Амиас Паулет Уэйдті Блуаға алып барды. 1578–79 жылдардың қысында ол Италияда болды, онда Бурглиге елдің саяси жағдайы туралы хабарламалар жіберді. 1579 жылдың сәуір айында Венециядан Бурглиге Италиядағы ең сирек тұқымдардың елуін жіберді. Мамыр айында Флоренцияда, ал 1579–80 жылдардың ақпанында Страсбургте тұрды. Келесі сәуірде сэр Генри Кобхам оны Парижге қиын міндетпен жіберді. Лондонға тағайындалған кезде Уэйд 1580 жылы Португалияға бірнеше елшілік сапарлар жасады; содан кейін 1581 жылы сэр Фрэнсис Уолсингхемнің хатшысы болды, ал 1583 жылы Құпия кеңестің хатшыларының бірі болып тағайындалды. Сол жылдың сәуір айында ол Ханза лигасы мен ағылшын саудагерлері арасындағы дауды талқылау үшін Венаға жіберілді, ал шілдеде лорд Виллоубиді Данияға елшілікке сүйемелдеді, корольді Гартер орденімен марапаттау және сауда мәселелері бойынша келісімге келу үшін. 1583 жылдың қаңтарында оны Мадридке испан елшісі Мендосаның Англиядан қуылғанын түсіндіру үшін жіберді. Ол наурыз айында келді, бірақ Филипп II оның қабылдау туралы барлық өтініштерін қабылдамады және оны Испаниядан шығарып жіберді, сонымен қатар ол азаттыққа қашып құтылуға бақытты болғанын жеткізді. Ол 12 сәуірде Англияға оралды, және оның оралуымен Англия мен Испания арасындағы дипломатиялық қатынас тоқтатылды. Сол айда Уэйд Шотландия королевасы Мэри Стюартқа Елизаветамен келісімге келуге шақыру үшін жіберілді. 1584 жылдың ақпанында ол Джеймс VI патшаның сарайына Науды сүйемелдеу үшін тағайындалды, бірақ оның тағайындалуы соңғы сәтте күштен шығарылды. 1585 жылдың наурыз айында Уэйдті Парижге Томас Морганның тапсырылуын талап ету үшін жіберді. Генрих III бұл өтінішті қарастыруға дайын болды, бірақ Католик лигасы мен Гиздер оған қарсы күшті шықты және тіпті Дюк д'Омалеге Уэйдті тоқтатып, Морганды жағалауға бара жатқанда құтқаруды бұйырды. Алайда Уэйд Морганды қамтамасыз ете алмайтынына көз жеткізді, сондықтан Морган Францияда түрмеде ұсталатынына уәде алумен шешілді, бірақ Омале бәрібір Амиенге жақын жерде елшіге шабуыл жасап, Франциядан католиктерді экстрадициялау туралы талабына жауап ретінде оған ауыр соққы берді. Тамыз айында Уэйд Уильям Дэвисонмен бірге Нидерланд штаттарымен одақ құру үшін Төмен елдерге барды. Бір жылдан кейін ол Мэри Стюарттың құжаттарын тәркілеуге қатысты, олар оны Бэбингтон қастандығына қатыстырды. Ол өзі 1586 жылдың тамызында Чартлиге барды, және Мэриді аң ауына шақырып алғанда, оның хатшылары Нау мен Керлді тұтқындады, оның кабинетін қарап, Лондонға құнды құжаттар жинағын алып келді. Осы маңызды қызметі үшін оған отыз фунт төленді. 1587 жылы Уэйд қайтадан Францияда болды. Англия королевасы Елизавета I билік еткен қалған жылдары ол иезуиттерді іздеумен және патшайымның өміріне қастандық жасау жоспарларын анықтаумен айналысты. Джеймс I оны 1603 жылы рыцарь атағына ие етті және оны осыған ұқсас жұмыстармен жұмысқа алды, сондай-ақ ол сол жылы Байе қастандығы мен Басты қастандықты ашумен айналысты. Уэйд Оқ-дәрі қастандығы кезінде Лондон мұнарасының лейтенанты болды және Гай Фокстан жауап алды. Біраз уақыт бойы Уэйд Англия Парламентінің депутаты болды, Олдборо (1584), Тетфорд (1589), Престон (1601) және Вест-Лоу (1604) округтерінен сайланды. Уэйд Салисбери графына мұнарадағы арыстан балаларының мінез-құлқы туралы бақылауларын жіберді. 1607 жылдың қыркүйегінде Генри мен Анна жұптығынан бала дүниеге келді, яғни «арыстанның баласы». 1608 жылдың қыркүйегінде Лондонда оба болды және Уэйд мұнарадағы өмір қақпа мен барбиканға салынған үйлер мен тұрғын үйлердің салдарынан қиын болғанын атап өтті. Бұл үйлер жұқтырғандықтан, ол құрлық жағынан кіруге бақытсыздық сезінді және тек Темзаны ғана пайдалана алды.

Кейінгі өмірі

Ол 1613 жылы Эссекс графинясы Фрэнсис Ховардтың ықпалымен қоғамдық өмірден шеттеді. Ол Роберт Каррмен болған қарым-қатынасына қарсы шыққан тұтқын Томас Овербериді өлтіру жоспарының бөлігі ретінде Уэйдтің орнын кем әділ Тауэр лейтенанты сэр Герваз Хелвиспен алмастыруды қалады. Уэйд леди Арбелла Стюартқа Тауэрдегі жатын бөлмесінің кілтін бергендігі Хелвиздің оны алмастыруына себеп болды. Кейін Ллойд Уэйдті мақтап, "біз оның басшылығымен Ридер сөздігін, оның қолдауымен Хукердің саясатын және оның қамқорлығымен Грутердің жазбаларын алдық" деді. Эссекс окрусындағы Манудендегі Әулие Мария Бақытты шіркеуінің қабырғасындағы тақташа Уэйдті (тақташада Уэйд деп жазылған) еске алады. Ол зейнетке шыққаннан кейін ауылдағы Батлс-холлде тұрды. Уэйд 1623 жылғы 21 қазанда қайтыс болды және шіркеуге жерленді. Ол Вирджиния компаниясының акционері болған, ал Вирджиниядағы Уэйдтер оның әкесінен таратынын айтады.