Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Borne Sulinowo (Groß Born) – Польшаның солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан қала, Батыс Померания воеводствосының құрамында. Ол жеке гминаның (әкімшілік бірлік) орталығы болып табылады. 2021 жылғы маусым айының мәліметтері бойынша, қаланың халқы 5 008 адамды құрайды, ал айналасындағы коммунада тағы 4 772 адам тұрады.
Borne Sulinowo (Groß Born; ) is a town in north western Poland, within the West Pomeranian Voivodeship. It is a capital of a separate gmina (municipality). As of June 2021, the town has a population of 5,008; the surrounding commune is inhabited by an additional 4,772 people.
Тарих
Аумақ 967 жыл шамасында алғашқы билеушісі Миешко I басқарған жаңадан құрылып келе жатқан Польша мемлекетінің бір бөлігі болды. Польшаның ұсақ герцогтықтарға бөлінуінен кейін, ол Померания герцогтығының құрамына кірді, содан кейін Бранденбург және Швецияның билігіне қарады.
The territory became part of the emerging Polish state under its first ruler Mieszko I around 967. Following the fragmentation of Poland into smaller duchies, it formed part of the Duchy of Pomerania, and later it also passed under Brandenburgian and Swedish rule.
Бірінші дүниежүзілік соғыс және соғыс аралығы
Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Грос Борн қаласында Шнайдмюль (Пиля) неміс тұтқындары лагерінің шеткі лагері орналасты. 1933 жылы жаңа неміс билігі аймақтың барлық бөлігін сатып алып, онда ірі әскери база, оқу-жаттығу алаңы және түрлі сынақ полигондарын салуға кірісті. Халық қоныс аударылды. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы кезеңдерінде Эрвин Роммельдің Африка корпусы бөлімдері үшін жасанды шөл құрылды (басқа бір оқу алаңы Олкус маңындағы Блендов шөлінде салынды). Сонымен қатар, аймақ соғысқа дейінгі Польша-Германия шекарасын және Берлинге шығыс бағыттарын қорғайтын 1000-ға жуық бетон бункерлерден тұратын Померания қабырғасының бір бөлігіне айналды. 1939 жылдың қыркүйегінде әскери казармаларда поляк әскерлері үшін неміс тұтқындары лагері құрылды, кейіннен ресейлік, француз және югослав тұтқындары да Stalag 302 лагеріне қамалды. Кейін ол Oflag II D болып өзгерді. Польша қарсыласу ұйымы «Одра» қалада белсенді қызмет етіп, неміс әскери қызметіне тыңшылық жасады. 1945 жылдың 22 қаңтарынан кейін Грос Борн маңындағы Померания қорғаныс желілері жергілікті артиллерия мектебінің кіші офицерлерімен нығайтылды және аймақ үшін шайқастар басталды. Польша армиясы мен Қызыл Армиямен тікелей қақтығыстар ақпан айының басында басталып, бір айдан астам жалғасты. Алайда, қала жау шебінен тыс орналасқандықтан, соғыстан дерлік зардапсыз аман қалды.
During World War I, there was an outcamp of the Schneidemühl (Piła) German prisoner of war camp at Gross Born. In 1933 the new German authorities bought all of the area and started the construction of a large military base, a training ground and various testing grounds there. The inhabitants were resettled During the later stages of World War II an artificial desert was built there for the units of Erwin Rommel's Afrika Korps (the other such training ground was established in the Błędów Desert near Olkusz). At the same time the area became part of the so called Pomeranian Wall, a line of almost 1000 concrete bunkers guarding the pre war Polish German border and eastern approaches to Berlin. In September 1939 in the military barracks a German POW camp was established for Polish soldiers, and later also for Russian, French and Yugoslav POWs Stalag 302. Later it became an Oflag II D. The Polish resistance organization Odra was active in the town and conducted espionage of German military activity. After January 22, 1945, the Pomeranian Rampart lines of defences around Gross Born were manned by local artillery school NCOs and local fighting for the area started. Actual engagements with the Polish Army and the Red Army started in early February and lasted for more than a month. The town however was located behind the lines and survived the war almost undamaged.
Кеңес әскери базасы
Соғыстан кейін екі әскери базаның аумағы мен қаланың өзі Қызыл Армияның бақылауына өтті. Сол жерде Кеңес әскері Солтүстік әскерлер тобының ең ірі әскери лагерьлерінің бірін орнатысты. Қала Польша Халық Республикасының ресми бөлігі болғанымен, Польша заңнамасынан шығарылып, барлық карталардан жойылды. Айналасындағы коммуналардың ресми құжаттарында Борне Сулиново ауданы және оның төңірегіндегі 180 км² орманды аймақтар деп көрсетілді және шамамен 50 жыл бойы құпия сақталды.
After the war, the area of two military bases and the town itself was taken over by the Red Army. There the Soviet military established one of the biggest military camps of the Northern Group of Forces. The town was excluded from Polish jurisdiction and erased from all maps, even though officially part of the People's Republic of Poland. In official documents of the surrounding communes, the area of Borne Sulinowo and the surrounding 180 km² were called forest areas and remained a secret for almost 50 years.
Кеңестер әскерін шығару
1989 жылы Польшада коммунизмнің бейбіт түрде құлауынан кейін, Польшадан Кеңес әскерін шығару туралы келісімге қол жеткізілді. Ірі бөлімдердің соңғысы, 15 мың сарбаздық 6-шы гвардиялық мотоатқыштар дивизиясы «Витебск-Новгород» (кейіннен Ресей Федерациясының 166-шы гвардиялық мотоатқыштар бригадасы болып қайта аталды) 1992 жылдың қазан айында Борне-Сулиноводан шығарылды. Польша қаланың толық бақылауын қайта алды. Қала қысқа мерзімге Польша армиясының бақылауында болды, сондай-ақ шетелден келген поляктар да қоныстанды, атап айтқанда, Қазақстан мен Украинадан оралғандар, оларға КСРО-да 50 жылдан астам мәжбүрлі түрде қоныстанғаннан кейін Польшаға оралуға рұқсат берілді, және Батыс Еуропадан оралған поляк антикоммунистік диссиденттері.
Following the peaceful collapse of communism in Poland in 1989, an agreement was finally reached to withdraw the Soviet Army from Poland. The last of the large units, the 15,000 men strong 6th Guards Motor Rifle Division Vitebsk Novgorod (later renamed the 166th Guards Motor Rifle Brigade of the Russian Federation) was withdrawn from Borne Sulinowo in October 1992. Poland regained full control of the town. It was briefly controlled by the Polish Army, Poles from abroad also settled in the town, namely repatriates from Kazakhstan and Ukraine, who were finally allowed to return to Poland after more than 50 years of forcible resettlement in the Soviet Union, and Polish anti communist dissidents returning from Western Europe.
Әскери көліктердің халықаралық жиналысы
2004 жылдан бері Борне Сулиновода Халықаралық әскери көліктер жиыны (Międzynarodowy Zlot Pojazdów Militarnych) өтіп келеді. Іс-шара тамыз айының соңғы демалыс күндері ұйымдастырылады және әскери жанкүйерлер мен тарихты зейін қоятын адамдардың кең ауқымды жиынына айналды, көңіл көтеру үшін тікелей концерттер мен атты әскерлердің көрсетулері ұйымдастырылады. Шараға қатысушылар танктерді қоса алғанда, түрлі көліктерде тегіс жүру мүмкіндігіне ие болады. Базарда әскери жабдықтар мен тарихи заттар сатылады. Көптеген адамдар шара барысында аумақта тікелей кемпинг жасауды жөн көреді, сондай-ақ көптеген адамдар әртүрлі елдер мен дәуірлердің әскери формаларын киеді, ең танымал – Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінің формалары.
Since 2004, Borne Sulinowo has hosted the International Gathering of Military Vehicles (Międzynarodowy Zlot Pojazdów Militarnych). The event takes place over one weekend in August and has slowly grown into a general gathering of military enthusiasts and history buffs, with live concerts and cavalry shows for entertainment. The event offers attendees a chance to ride in a variety of vehicles, including tanks. Military surplus and historical items are sold in the bazaar. Many individuals choose to camp on premises for the duration, and a large number wear military uniforms from different countries and time periods, World War II being the most popular.