Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиялық әртіс және әнші
Irish entertainer and singer
Джозеф Фрэнсис Роберт Долан (16 қазан 1939 – 26 желтоқсан 2007) – ирландиялық әртіс, жазбалар жасаушы және поп әншісі. Ең көп танымал болғаны Ирландияда шоу-топтармен байланысы, инновациялық стилі және жоғары тембрлі ән даусы болды, ол көптеген халықаралық жанкүйерлердің кең қамтуына ие болды. Оның күшті және тартымды сахналық өнері ұзақ жылдар бойы қалыптасқан жарнамалық слоганына әсер етті: "Джо шоу сияқты шоу жоқ”. 1960-шы, 1970-шы, 1980-шы және 1990-шы жылдарда бірінші орынға жеткен жалғыз ирланд әншісі Долан Ирландия мен шетелдегі музыка тізімдерінде тұрақты түрде болды.
Joseph Francis Robert Dolan (16 October 1939 – 26 December 2007) was an Irish entertainer, recording artist, and pop singer. Chiefly known in Ireland for his association with showbands and for his innovative style and high pitched singing voice, he had a wide appeal with many international fans. His energetic and charismatic stage performances influenced his long standing advertising slogan: "There's no show like the Joe show”. The only Irish singer to reach number one in the 1960s, 1970s, 1980s, and 1990s, Dolan was a persistent presence in the music charts in Ireland and overseas.
Жас шағы мен отбасы
Долан 1939 жылғы 16 қазанда Уэстмит округінің Муллингар қаласындағы, қазір Мидленд аймақтық ауруханасы деп аталатын округтік ауруханада дүниеге келді. Ол тоғыз баланың ең кішісі болып, католик отбасында өсті. Ол ерте жасында жетім қалды – оның әкесі, велосипед дүкенінің иесі, Джо он жасқа толғанда қайтыс болды, анасы – он тоғыз жасқа келгенде. Ол мектепте ән айтты, ал анасы оны фортепиано үйренуге ынталандырды. Ол алғаш рет сахнада туған қаласы Муллингардағы Fair Green-дегі шатырда өткен таланттар көрсетілімінде өнер көрсетті.
Dolan was born at the County Hospital, now known as the Midland Regional Hospital, Mullingar, County Westmeath on 16 October 1939, the youngest of nine children in a Roman Catholic family. He was orphaned at a young age – his father, a bicycle shop proprietor, died when Joe was ten; his mother when he was nineteen. He sang in school, and his mother had encouraged him to take up the piano. He made his first stage appearance at a talent show held in a marquee on the Fair Green in his native Mullingar.
Дауыс
Доланның дауысы фальцет қолданбай-ақ, кең диапазонды және ол мелизма деп аталатын әдісті жиі пайдаланды. Мұндай вокалдық мүмкіндіктер 1960 және 1970 жылдары жиі кездеспесе, кейін Мэрайя Кэри, Стиви Уондер және Уитни Хьюстон сияқты әртістердің танымалдылығына ие болды. 1960 жылдары Ирландия музыкалық кеңістігін шоу-топтар басып алды. Оның алғашқы синглы "The Answer to Everything" (бұрын Del Shannon-ның B-жағы ретінде шығарылған) 1964 жылдың қыркүйегінде жарық көрді және Ирландия чарттарында 4-орынға жетті. Долан мен оның тобын Сеймус Кейси басқарды. Алайда, 1968 жылдың жазында топтың бір бөлігі кетіп қалды, Долан мен Кейси себебін "музыкалық келіспеушіліктер" деп атады, бірақ Сеймус Кейсидің ұлы Ронан Кейсидің ресми өмірбаянында қаржылық мәселелерге байланысты наразылықтар туралы қосымша мәліметтер келтірілген.
Dolan's voice was high with a comprehensive range without the use of falsetto and he made comprehensive use of a technique known as melisma. Vocal ranges such as this were not common in the 1960s and 1970s but were later made popular by artists such as Mariah Carey, Stevie Wonder and Whitney Houston, among others. The Irish musical landscape in the 1960s was dominated by the showbands. The first single "The Answer to Everything", (previously released as a B side by Del Shannon) was released in September 1964, reaching number 4 in the Irish charts. Dolan and his band were managed by Seamus Casey. In the summer of 1968, however, some of the band left, with Dolan and Casey citing "musical differences" as the reason, although in the official biography by Ronan Casey (Seamus Casey's son) further elaboration includes references to unhappiness about financial issues.
Саяхаттау
Доланның алғашқы АҚШ гастролі 1965 жылы өтті, ол Лас-Вегаста ойнау туралы ұсыныстан бас тартты. Оның орнына, ол Чикаго, Нью-Йорк және Бостон сияқты қалалардағы ирланд-американдық мәдени орталықтарында шағын концерттер берді. Бұл гастроль кезінде Ұлыбритания мен Ирландияда әлі таныс емес американдық музыканы тыңдау мүмкіндігі туды. Осылайша алғаш рет Джим Ривздің "(That's When I see the Blue in Your) Pretty Brown Eyes" әні естілді, Долан оны 1966 жылы Pye лейблінде жариялады. 1967 жылы өткен екінші АҚШ гастролінен кейін Лас-Вегаста өнер көрсету туралы ұсыныс келіп түсті, бірақ ол одан да бас тартты. 1980 жылы ол қыркүйек және қазан айларында Лас-Вегастағы Silverbird казиносының Continental Lounge залында алты апта бойы өнер көрсету үшін аптасына 10 000 доллар, сондай-ақ тамақ пен тұру тегін ұсынылды. Барлығы 64 концерт өткізіп, көпшілігі сатылып кеткеннен кейін, ол және оның тобы Ирландияға оралды, ал 1981 жылдың қаңтарында Вегасқа қайта шақырылды. Долан Вегасқа оралу туралы келесі ұсыныстарды қабылдамаса да, басқа да мәдени орындар оған жақсырақ шарттармен ұсыныс жасады, ол тек ең тиімді келісімді іздеп жүр деп ойлады, бірақ Долан олардың барлығынан бас тартты. Оны қайтаруға жылдар бойы әрекеттер жасалды, бірақ ол ешқашан қайтып оралмады – демалыс сапарларын есептемегенде. 1978 жылы ол алғашқы ирландтық әртіс және алғашқы батыстық орындаушылардың бірі болып коммунистік Ресейде гастрольде болды.
Dolan's first US tour was in 1965 and followed an offer, which he refused, to play in Las Vegas. Instead, he decided to play a whistle stop tour of Irish American venues in places such as Chicago, New York and Boston. An added benefit to this string of engagements was the opportunity to hear American music which hadn't yet been played in the UK and Ireland. The first song gleaned in this fashion was the Jim Reeves song, (That's When I see the Blue in Your) Pretty Brown Eyes which Dolan released on the Pye label in 1966. A second US tour in 1967 led an offer to appear in Las Vegas, but he turned it down. Eventually in 1980 he accepted $10,000 a week plus board and lodgings to perform for six weeks over September and October at the Continental Lounge of the Silverbird Casino on the Strip in Las Vegas. Eventually playing 64 shows and selling out most of them, he and his band returned to Ireland to be immediately rebooked for Vegas in January 1981. Although he turned down subsequent offers to return to Vegas, other venues approached him with increased offers, thinking he was merely hunting around for the best deal, but Dolan refused them all. Several other attempts were made through the years to entice him back but he never returned – except on holiday. In 1978, he became the first Irish artist and one of the first Western acts to tour communist Russia.
Жазбалар
Топ құрамын жаңартқаннан кейін Долан Альберт Хаммонд пен Майк Хейзлвуд есімді авторлар дуеті жазған "Make Me an Island" әнін Pye Records лейблы және Shaftesbury Publishing компаниясымен бірлесіп жазды. Ән Ұлыбританияда хитке айналып, Доланның BBC-нің Top of the Pops бағдарламасында алғаш рет пайда болуына себеп болды, бұл оны "сол кездегі әлемдегі ең ірі ирландиялық жұлдыз" атандыруға көмектесті. Ән ақырында 14 елде бірінші орынға ие болды, сондай-ақ Ұлыбританияда 3-орынға жетті, Джо Доланның Ұлыбританиядағы жалғыз Топ-10 хитіне және Доланның Ұлыбританиядағы төрт хит-синглінің біріне айналды (барлық осы хиттер Ирландия чарттарында жақсы көрсеткіштерді көрсетті). Ирландияда ән 1969 жылдың тамызында 2-орынға көтерілді, сол аптада Ұлыбританияда 3-орынға ие болды. "Make Me an Island" әні жазылғаннан кейін Доланға MAM агенттігі ұсыныс жасап, онымен келісімшартқа отырды. "Teresa" және "You're Such a Good Looking Woman" синглдері де өз әсерін тигізді. "It Makes No Difference" және "You and the Looking Glass" синглдері Ирландияда немесе Ұлыбританияда үлкен хитке айналмады, бірақ олар халықаралық деңгейде сәттілікке жетті. 1970-ші жылдардың ортасында Роберто Данова және Питер Йеллоустоунмен бірлескен жұмыс британдық нарықта үлкен әсер етпеген, бірақ халықаралық аренада жақсы нәтижелер көрсеткен бірнеше сингл тудырды. "Sweet Little Rock 'n' Roller" (1974) осы команданың бірқатар сәттіліктерінің алғашқысы болды, бірақ 1979 жылы әнмен Топ-20 хитке ие болған Showaddywaddy орындағанға дейін Ұлыбританияда үлкен хитке айналмады. Оның келесі синглі "Lady in Blue" оның ең үлкен хиті болды, ол бес алтын пластинка жеңіп, бір миллион дана сатылды. 2007 жылдың 25 желтоқсанында ол ауырып қалғанда ол оның қасында болды. 1970 жылдың қыркүйегінде Долан және оның тобы Ливерпульдегі Wookie Hollow клубында өнер көрсетті. Долан мен оның команда мүшесі жанкүйерлерімен әңгімелесу үшін клубта қалды. Жақын маңдағы үстелде отырған адамдар (қазір жабық) бардан шампан сұрап, қысым көрсетуге тырысты. Долан оларға бірнеше сағаттан кейін "шампанмен таңғы ас" үшін қайтып келулері керектігін әзілдеп айтты. Олар бұған наразылық білдіріп, агрессивті мінез танытты. Долан мен оның серігі кетуге тырысты, бірақ оларға жол берілмеді. Келесі жанжал кезінде Доланға баспен соққы беріліп, (мұрынды сындырып), тепкіленіп, ұрылып, оны дәретхана жабдықтарына және қабырғаға қағып, полиция сиренасы естілгенге дейін жалғасты. Әншінің жұмысқа қайта оралуы үшін алты апта уақыт кетті. Клубқа сот процесі ашылды, бірақ ол банкротқа ұшырады. Полиция қылмыскерлерді анықтауға тырысты және Долан қатысқан жеке парадтар өткізді, бірақ ешкімге айып тағылмады. 1976 жылдың қазан айында Долан және оның достары гольф ойнау үшін Aer Lingus рейсімен Корфуға ұшып кетті. Ұшу кезінде Долан бірнеше рет оны танитын жолаушылармен сөйлесіп, олардың арасында жүрді. Бір жолаушы олардың "қатты қуанғанын" есіне алады. Әншіге бірнеше рет кабина экипажы өз орнына оралуын сұрады, ақырында, "тұтқындалса" деп қорқытқаннан кейін ол осыны істеді. Әуежайға қонғаннан кейін ол багажы мен паспортысыз әуежайдан кетуге тырысты, бірақ қауіпсіздік қызметкерлері оған жол бермеді, олардың бірі тапаншасын шығарып, Доланға бағыттады.
After reforming the band Dolan recorded a song called "Make Me an Island", written by the songwriting duo Albert Hammond and Mike Hazlewood, for Pye Records in conjunction with Shaftesbury Publishing. The track was a hit in the UK and led to Dolan's first appearance on the BBC's Top of the Pops which helped to make him "the biggest Irish star in the world at that time". The song eventually became a number one hit in 14 countries as well as reaching Number 3 in the UK, becoming Joe Dolan's only British Top 10 hit and one of only four hit singles Dolan ever had in the UK (all of these hits performed better in the Irish Charts). In Ireland, the song peaked at number 2 in August 1969, the same week it was Number 3 in the UK. After the recording of Make Me An Island Dolan was approached and signed by the MAM Agency whose major star was Tom Jones. Follow up singles "Teresa" and "You're Such a Good Looking Woman" also made an impact. Other single releases such as "It Makes No Difference" and "You and the Looking Glass" were not big hits at home in Ireland or in the UK, but they were international successes. A collaboration with writers Roberto Danova and Peter Yellowstone in the mid 1970s produced more singles which made little impact on the British domestic market but did well internationally. "Sweet Little Rock 'n' Roller" (1974) was the first of a number of reasonable successes for this team but wasn't a major hit in the UK until later recorded by Showaddywaddy, who had a Top 20 hit with the song in 1979. His next single, "Lady in Blue" was his biggest ever hit, winning five gold records and selling one million copies. She was with him when he became ill on 25 December 2007. In September 1970, Dolan and his band were performing at the Wookie Hollow Club in Liverpool. Dolan and a member of his road crew stayed in the venue for drinks and to chat to their fans. Some people at a nearby table were attempting to bully the (by now closed) bar into providing them with champagne. Dolan joked that they should come back in a few hours for a "champagne breakfast". The men took exception to this and became abusive. Dolan and his companion tried to leave but were prevented from doing so. During the following fracas Dolan was headbutted, (breaking his nose) kicked, punched and slammed into lavatory fittings and a wall in a sustained attack which was only halted when the sound of police sirens could be heard. It took six weeks for the singer to recover well enough to return to work. The club was sued but went into liquidation. The police attempted to identify the perpetrators and held identity parades which Dolan attended but no one was ever prosecuted. In October 1976, Dolan and a group of friends were flying with Aer Lingus to Corfu for a golfing trip. On several occasions during the flight Dolan was moving around talking to other passengers who knew him. One of the party remembers they were "quite merry". The singer was asked several times by cabin staff to return to his seat and, finally, after being threatened with being "restrained" he did so. Upon landing, he attempted to leave the airport without his luggage and passport but was prevented from doing so by security staff, one of whom drew his pistol and pointed it at Dolan.
Ауру және өлім
Доланның денсаулығы 2005 жылы жамбас сүйегін алмастырудан кейін нашарлай бастады, бұл оны 12 айға жолдан шығарды және 2-ші типті қант диабетінің анықталуына әкелді, ол оның ұзақ уақыт бойы сезініп келген шаршау себебін түсіндірді. Boyzone тобының мүшесі Кит Даффимен кеңескеннен кейін, алмастырылған жамбас сүйегі 650 евроға аукционда сатылды, түскен қаражат Ирландиялық Аутизм Қорына берілді. Долан 2006 жылы жұмысқа қайта оралды, бірақ ол энергия деңгейінің төмендеуіне қатысты жаңа белгілерді байқады. Дәрігерлер оның қандағы тромбоциттердің саны төмен екенін анықтады және Долан бірнеше рет қан құюды бастады. Әр құюдан кейін ол қысқа мерзімге жақсы сезінетін, бірақ кейін қайтадан әлсіздікке шалдығатын. Осы кезде Долан түсіндіріле алмайтын мұрын қан кетуден де зардап шекті. 2007 жылдың күзінде, дәрігерлерінің кеңесі бойынша, Долан "шаршау" салдарынан Викар-стриттегі концерттерін жоққа шығарды. 2007 жылдың 16 желтоқсанында "Sunday Independent" газетінің алдыңғы бетінде Доланның "ауыр вирустан" зардап шегіп, Рождестволық турнесін тоқтатуға мәжбүр болғаны жарияланды. Бұл жаңалықтан кейін Доланның сайтына көптеген тілектер келіп түсті, ал мақала келесі күні бірнеше газетте қайта жарияланды. Қан құю және басқа да медициналық шараларға қарамастан, Доланның денсаулығы нашарлай берді және ол 2007 жылдың 23 желтоқсанында Дублиндегі Mater Private Hospital ауруханасынан мүгедектер коляскасында шығарылды. Ол 68 жаста болды. Оның қоштасу рәсімі 2007 жылдың 29 желтоқсанында Муллингардағы Мәсіх Патша соборында өтті. Доланның қоштасу рәсіміне The Dubliners тобынан әнші Ронни Дрю, комик Фрэнк Карсон, снукерші Деннис Тейлор және бұрынғы премьер-министр Альберт Рейнольдс қатысты. Долан Уолшстаун зиратында, Уолшстаун Солтүстік, Вестмит округінде жерленген.
Dolan's health began to decline after he underwent a hip replacement in 2005, which put him off the road for 12 months and led to the discovery of Type 2 Diabetes which appeared to account for the low energy levels he had been experiencing. Following a discussion with Keith Duffy of the boyband Boyzone, the hip bone which was replaced was signed and auctioned for €650, the proceeds being given to Irish Autism Action. Dolan returned to his schedule in 2006, but he began to report further signs of low energy. Doctors diagnosed a low blood platelet count and Dolan began a series of blood transfusions, after each, he felt better for a period, but would begin to feel weaker after a period. At this same time, Dolan was also suffering from unexplained nosebleeds. In Autumn 2007, on advice from his doctors, Dolan cancelled his Vicar Street concerts due to "exhaustion". On 16 December 2007, the front page of the Sunday Independent reported that Dolan was suffering from a "bad virus" and had been forced to cancel his entire Christmas tour. Dolan's website received messages from well wishers in the wake of the article, which was reproduced in several newspapers the following day. Despite the blood transfusions and other medical interventions, Dolan became weaker and he was finally discharged from the Mater Private Hospital in Dublin on 23 December 2007 in a wheelchair. He was 68 years old. His funeral mass was held at the Cathedral of Christ the King, Mullingar, on 29 December 2007. Attendees of Dolan's funeral included singer Ronnie Drew from The Dubliners, comedian Frank Carson, snooker player Dennis Taylor and former Taoiseach Albert Reynolds. Dolan is interred in Walshestown Cemetery, Walshestown North, County Westmeath.
Мұра
Оның есімімен туған қаласы Муллингардағы Клонмор өнеркәсіптік аймағында көпір аталған. Ол 2010 жылдың 6 қыркүйегінде ресми түрде ашылды. Бұл Ирландия Республикасындағы екінші ең ұзын көпір. Муллингардың базар алаңында Доланның мүсіні орнатылған. Доланның жамбас сүйегі – eBay арқылы сатылған жалғыз дене мүшесі. Әнші өмірінде қайырымдылық аукционында сүйегін сатқан, кейін ол eBay-де қайта сатылды.
A bridge was named after him in the Clonmore Industrial Estate in his hometown of Mullingar, it opened officially on 6 September 2010. It is the second longest bridge in the Republic of Ireland. There is a statue of Dolan in Mullingar's Market Square. Dolan's hip bone is the only body part to ever be sold on eBay. The singer had initially sold his bone at a charity auction before his death and it was later sold on eBay.