«HMS Фиби»: британдық фрегат тарихы — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

Корольдік теңіз күшінің фрегаты

HMS Фиби – Корольдік теңіз күшінің 36 зеңбілік 5-ші рангілі фрегаты болды. Ол шамамен жиырма жыл қызмет етті және Француз революциялық соғыстары, Наполеон соғыстары мен 1812 жылғы соғысқа қатысты. Барлығында, оның экипаждары Әскери-теңіз қызметі медальдарына алты құрметті белгі алды, оның екеуі Француз революциялық соғыстарында, үшеуі Наполеон соғыстарында және алтыншысы 1812 жылғы соғыста болды. Үш құрметті белгінің үстінде «Фиби» деген жазу болды. Өмірінің барысында Фиби Жерорта және Балтық теңіздеріне, Үнді мұхитына, Оңтүстік-Шығыс Азияға, Солтүстік және Оңтүстік Америкаға сапарлады. Біржола бейбітшілік орнағаннан кейін Фиби 1820 жылдары бірнеше жылды құлазып жатқан кемелерде өткізді, бірақ оны тік тұрғызып қойды. Содан кейін ол «Hulk» статусына ие болды. Адмиралтейство оны 1841 жылы бөлшектеу үшін сатты.

Құрылыс

Ол 1794 жылдың 24 мамырында Әскери-теңіз министрлігінің тапсырысымен салынған төрт фрегаттың бірі болды. Фрегаттардың дизайнын Әскери-теңіз суретшісі сэр Джон Хенслоу жасады, олар 1781 жылғы үлгінің жылдам нұсқасы болуы керек еді. Бірінші кемеге жасалған келісім-шарт Джон Дудманның Темза жағасындағы кеме құрылыс алаңына берілді, онда 1794 жылдың маусымында келінің іргесі салынды. Ол 1795 жылдың 26 ақпанында «Фиби» деп аталды және 1795 жылдың 24 қыркүйегінде Темзадағы Депфорд-Уорфтан суға жіберілді. Содан кейін ол Депфорд кемежайына көшірілді, онда 23 желтоқсанда құрылысы аяқталды.

Француз революциялық соғыстары

Фиби алғаш рет 1795 жылдың қазан айында капитан Роберт Барлоу басқаруымен, Ирландия жағалауы мен Эдвард Пеллоу эскадрильясы үшін қолданысқа берілді. 1797 жылдың 10 қаңтарында, сегіз сағаттық қуып жететіннен кейін, ол Сцилли аралдарының жанында лейтенант Дорделиннің басқаруымен 16 зеңбірекке ие болды. «Аталанта» экипажы 112 адамнан тұрды. Ол мыс қапталған корпусы және 80 фут (24 метр) келі бар үш жылдық бриг болды. Корольдік теңіз флоты оны бұрынғы атауымен қызметке қабылдады. 1797 жылы Фиби сэр Эдвард Пеллоу басқаруымен фрегаттардың жағалау эскадрильясының құрамында Брест маңында болды. Эскадрилья құрамында , және «Герцог Йорк» атты жалдамалы қарулы лугер болды. 1797 жылдың 22 желтоқсанында Фиби капитан Антуан Канон басқаруымен француздың 36 зеңбірекке ие фрегаты «Нереиданы» басып алды. Фиби «Нереиданы» сағат 10-да байқады; қуып жететін сағат 11:30-да басталды және «Нереиданың» капитуляциясымен сағат 22:45-те аяқталды. Қуып жететін кезінде «Нереида» Фибиге қарай кормалық зеңбіректерінен оқ атты және екі кеме «Нереида» капитуляциялау алдында бір-біріне кең жақтан оқ атысты. Фиби үш адамды қаза қылды және 10 адам жараланды; «Нереида» 20 адамды қаза қылды және 55 адам жараланды. Зардаптар арасындағы айырмашылықтың бір себебі – кең жақтан оқ атылғандағы салмақтардың қатынасы болды. 1847 жылы Адмиралтейство «Фиби 21 желтоқсан 1797 ж.» тұтқасы бар «Теңіз қызмет медалін» осы шайқасқа қатысқан экипаж мүшелерінің барлығына табыс етті. 1799 жылдың 11 қазанында Фиби француз капері «Гранд Феррайлерді» басып алды. «Гранд Феррайлер» 16 мыс 6 фунттық зеңбірекпен қаруланған және 121 адамнан тұратын экипажға ие болды. Ол Бордодан 16 күн бұрын келген, бірақ ешқандай олжа алмаған. 1800 жылдың 21 ақпанында Фиби Сент-Малодан шыққан француз капері «Беллегардты» (немесе «Бель-Гардты») басып алды. «Беллегард» 14 зеңбірекке және 114 адамнан тұратын экипажға ие болды. Ол 16 күннен бері теңізде болды және Лондоннан келген «Чансты», Мартиникадан және Дартмуттан келген «Френдс» бригін басып алған. Кейін, 24 ақпанда, «Чансты» қайтадан қолға түсірді.

Бақытты

5 наурызда Фиби Бордо маңындағы Англия арнасында "Хёре" атты қарақшы кемені тұтқынға алды. "Хёре" Батыс Индияға баруды жоспарлаған еді. Бірақ, 25 наурызда Плимут портына келді. 22 ұзын мыс 12 фунттық зеңбіректермен және 220 адамнан тұратын "Хёре" Фибиді Шығыс Индия компаниясының кемесі деп жаңылыстырып, жақындады. "Хёре" өте жақын араға келгенде ғана қатесін байқады. Ол Фибиге "өкінішті әрекет" деп аталатын оқ атып, Фибидің мачталарын, такелажын және желкендерін бұзуға тырысты, соның арқасында қашуға үміттенді. Фиби де жауап берді, нәтижесінде "Хёре" өзінің туын түсіруге мәжбүр болды. Фибиде үш теңізші қаза тапты немесе ауыр жарақат алды, ал тағы үш теңізші жеңіл жарақаттанды. "Хёре" кемесінде 18 адам қаза тапты және 25 адам жарақат алды, олардың көпшілігі аяқ-қолдарын жоғалтты. Британдықтар оны қызметке қабылдады.

Африкалық

1801 жылдың 19 ақпанында Гибралтардан шамамен 10 шақырым (10 км) шығысқа қарай, «Фиби» кемесі Сеутадан шығысқа қарай бет алған француз кемесін байқады. Барлоу екі жарым сағат бойы француз кемесін қуағаннан кейін ғана оны жақын араға жеткізе алды. Шамамен екі сағаттан соң француз кемесі туын түсірді; кемесінің түбіне 2 метрдей су жиналған және жартылай қираған еді. «Фибидің» атысы француз кемесінің қаруларын істен шығарып, палубасында жүздеген жарақат алғандарды қалдырды. Ол – «Африкайн» деген француз фрегаты, он алты 18 фунттық және он сегіз 9 фунттық зеңбіректерден тұрған, ол 13-і күні Рошфордан жол тартып кеткен. Оған капитан Маженди басшылық етіп, дивизия командирі Сауньенің кең байрағы аспапталған. Экипажы 315 адамнан тұрған, сонымен қатар генерал Дефорно басқаруындағы 400 сарбазды Мысырдағы француз әскерін күшейту үшін тасымалдап әкелген. «Фиби» бір адамды жоғалтты, 12 адам жарақат алды. 1 тамызда «Фиби» екі «сетте» кемесін басып алды, бірақ оларды француз эскадрильясы қайтадан тартып алды. «Сеттелерді» қайта басып алу кезінде француз эскадрильясы «Фибиді» басып алу мүмкіндігінен айырылды, бірақ олар бір шхуна мен көлікті қолға түсірді. Алайда, Лион шығанағындағы дауыл салдарынан екі кеме бір-бірінен бөлініп кетті. Біраз уақыттан соң «Хиндостан» өртеніп, толығымен қирады. 13 маусымда «Фиби» мен «Амазонка» Тулон қаласының солтүстік бекінісінің оқ астында тұрған екі француз фрегатына қарсы шабуылға дайындық жасады. Бекініс «Фибиге» оқ атты, бірақ ол қашықтықта болды. Француз флоты теңізге шыққанда, британдық кемелер өз эскадрильяларына қосылды, алайда француз флоты қарсылық көрсетпей портқа қайтып келді. 1804 жылдың 24 тамызында «Фиби» және оның серіктері «Венскаб» кемесін басып алды. 10 қарашада «Фиби» «Каччаторе» кемесін басып алды. Содан кейін «Фиби» мен «Гидра» 9 мен 15 қараша аралығында басып алынған «Паулина» және «Сезострис» кемелерінен түскен табысты бөлісті. 1805 жылдың 4 сәуірінде «Фиби» Торо аралынан (Майоркадан) өтіп бара жатқанда, адмирал Пьер Шарль Вильнёвтің француз флоты Тулоннан қашқандығы туралы хабар жеткізді. Нельсон француздардың Мысырға бет алған-алмағанын білу үшін Сицилияға аттанғанда, Вильнёв испан флотымен күш біріктіру үшін Кадиске кірді. Нельсон француз флотын Тулоннан Батыс Үндістанға қуып жеткенде, «Фибидегі» Капель бес фрегаттан және екі бомба тасушы кемеден тұратын шағын эскадрильяға басшылық етіп, Сицилия, Сардиния және Мысырға дейінгі маршрутты қорғау міндетін алды. «Фиби» жаздың соңында Кадис блокадасына қосылды.

On 19 February 1801, about 6 mile (10 km) east of Gibraltar, Phoebe sighted a French ship off Ceuta, also sailing eastwards. Barlow chased the French vessel for two and a half hours before he could bring her to a close action. After about two hours the French vessel struck her colours; she had 5 feet (2 m) of water in her hold and was almost a wreck. Phoebes fire had dismounted her guns and left her decks strewn with hundreds of casualties. She proved to be French frigate Africaine, of twenty six 18 pounders and eighteen 9 pounders; she had sailed from Rochefort on the 13th. She was under the command of Capitaine Majendie and she flew the broad pennant of Commandant de Division Saunier. She had a crew of 315 men, but also was ferrying 400 troops under General Desfourneaux to reinforce the French invasion force in Egypt. Phoebe lost one man killed, and 12 men wounded. On 1 August, Phoebe captured two settées, which a French squadron recaptured. In recapturing the settees, the French squadron involved lost an opportunity to capture Phoebe, though they did capture the schooner and a transport. but the vessels became separated during a gale in the Gulf of Lyons. Shortly thereafter Hindostan caught fire and was totally destroyed. On 13 June Phoebe and Amazon made ready to engage two French frigates anchored under the guns of the north most fort at Toulon. The fort fired at Phoebe, but she was out of range. When the French fleet sortied, the British vessels rejoined their squadron, however the French fleet returned to port without engaging. On 24 August 1804 Phoebe and captured Venscab. On 10 November Phoebe captured Cacciatore. Then Phoebe and Hydra shared the proceeds from the capture between 9 and 15 November of the vessels Paulina and Sesostris. was passing the island of Toro (off Mallorca; ) on 4 April 1805 when Phoebe brought the news that the French fleet under Admiral Pierre Charles Villeneuve had escaped from Toulon. While Nelson made for Sicily to see if the French were heading for Egypt, Villeneuve entered Cadiz to link up with the Spanish fleet. Then, while Nelson was pursuing the French fleet from Toulon to the West Indies, Capel, in Phoebe, was in charge of a small squadron of five frigates and two bomb vessels with the mission of covering Sicily, Sardinia and the route to Egypt. Phoebe joined the blockade of Cadiz later in the summer.

Трафалгар

Қосымша фрегаттардың – Фиби, , , және – Кадиске келгені Нельсонға оларды Кадистегі франко-испан біріккен флотына азық-түлік жеткізіп тұратын жергілікті кемелерді тоқтатуға мүмкіндік берді. Қазан айында фрегат эскадрильясы британдық флоттың бақылаушысы ретінде жұмыс істеді. 19 қазанда біріккен флот теңізге шыққанда, Фиби алдыңғы қатарда болды, одан кейін Наяд және үшінші дәрежелі Капель біріккен флоттың шығуын байқап, Нельсонға хабарлады. Келесі бірнеше күнде біріккен флот британдық флотқа жақындағанда, фрегаттар олардың қозғалысын бақылап, туралы мәліметтер жіберді. Трафальгар шайқасы кезінде Фиби Нельсонның сигналдарын флоттың қалған бөлігіне жеткізді және ол жаумен тікелей қақтығысқа түспегенімен, шайқас ошағына жақын болды. Бірнеше күннен кейін болған дауылда Фиби екі жүлделі кемеге – және Багамға – көмектесіп, оларды құтқаруға себеп болды.

Солтүстік теңіз және Балтық теңіз

1806 жылдың қаңтар айында капитан Джеймс Освальд басқаруды қолға алды. «Феби» кейін Солтүстік теңізде және Ла-Манш каналында қызмет етті. 9 шілдеде «Феби» мен Шетланд аралдарына, Арктикада британдық және орыс балық аулау және сауда кемелерін жоятын француз эскадрильясын іздеу үшін жіберілді. «Феби» сәттілікке жетпесе де, «Бланш» «Фебиді» кездестіріп, тұтқынға алды, содан кейін Батыс Үндістанға бағыт алды. 1808 жылдың 18 қаңтарында «Феби» Жерорта теңізіне жол тартты. Төртінші және соңғы төлем 1828 жылдың шілдесінде жасалды. Бірінші сынып акциясы 29 фунт 19 шиллинг 5 1/4 пенниге, алтыншы сынып акциясы 8 шиллинг 2 1/2 пенниге тең болды. 1811 жылдың наурыз айында «Феби» Үнді мұхитында екі күшті дауылдан аман қалды. «Феби» Таматаве шайқасына қатысты, онда капитан Жан Франсуа Лемарескье басқаратын тағы бір «Нерейд» кемесімен шайқасты. Қатал шайқаста британдықтар «Реноме» кемесін тұтқынға алды, ал «Нерейд» 25-і күні Таматаведе капитуляциялады. Британдықтар екі кемені де өздеріне қарасты қызметке алды, «Нерейдті» және «Реномені» «Феби» жеті қаза тапқан және 24 жараланған адамға шығын келді. «Нерейд» шамамен 130 адам қаза тапты немесе жараланды. 1847 жылы бұл шайқас үшін «Фебидің» аман қалған экипажына «Таматаве, 20 мамыр 1811» жазуы бар Әскери-теңіз қызметі медалі табысталды.

Жава

1811 жылғы 3 тамызда «Фиби» Яваға шабуылға қатысқан флотқа қосылды. Генерал-лейтенант Сэр Сэмюэл Аучмути әскери бас қолбасшы, ал 74-оқты үшінші разрядтағы коммодор Уильям Роберт Броутон теңіз күштерінің бас қолбасшысы болды. Кейіннен теңіз күштерін контр-адмирал Роберт Стопфорд басқарды. 31 тамызда Стопфорд «Президент» және «Фиби» фрегаттарын, сондай-ақ шлюпты Батавиядан шамамен шығысқа қарай орналасқан Шерибон портын басып алуға жіберді. Олар 3 қыркүйекте қараңғыда келді, ал форт ертесіне бір оқ атпастан берілді. 11 қыркүйекте эскадрильяның барлық кемелері жағаға шыққан теңізшілер мен теңіз жаяу әскерлерін, сондай-ақ 700-ге жуық тұтқынды, оның ішінде 237 еуропалықты қайтадан кемеге көтерді. Сағат 4-те «Нис» және «Фиби» якорь көтеріп, шығысқа қарай Таггал портына бағыт алды. Ертесі күні «Фиби» портқа жетті. Капитан Хилляр теңізшілер, теңіз жаяу әскерлері және бірнеше сепойлардан тұратын десант тобымен бірге фортты және қоймаларды тыныш түрде басып алды. Бірнеше күннен кейін «Фиби» Азор аралдарынан 74-оқты үшінші разрядтағы кемемен бірге шықты, оған танымал романист Джейн Остиннің інісі Фрэнсис Остин басшылық етті. 27 желтоқсанда олар Глостерден келген «Swordfish» американдық жекеменшік шхунасын, капитаны Джон Эвансты ұстады. «Swordfish» Бостоннан 16 күн бұрын шыққан, экипажы 82 адамнан тұрған, ал бастапқыда он екі 6 фунттық зеңбірекпен жабдықталған. Алайда, 11 сағатқа созылған және 100 шақырымнан астам қашықтықты қамтыған қуғын кезінде ол 10 зеңбірегін тастап кеткен. 1813 жылғы 18 наурызда «Фиби» Портсмуттен Бразилия және Шығыс Үндістанға конвоймен бірге шықты. 6 шілдеде «Фиби» соғыс шлюпы және басқа кемелер Рио-де-Жанейродан Кейп-Горн айналып Хуан-Фернандес аралдарына бет алды. Сол жерде «Ракун» Астория фортындағы тері сауда бекетіне жол тартты. «Фиби» мен «Шеруб» 36 зеңбірекке ие «Эссекс» кемесін іздеу үшін қалды. Хиллярға «Эссекс» кемесін «барлық құралдармен» басып алуға бұйрық берілген.

USS Эссекс

1814 жылдың 8 ақпанында Фиби мен Керуб нейтралды порт Вальпараисоға келді, онда Эссекс және оның жүлделері тоқтаған еді. Эссексті портта тұтқындап алып, Хилляр оның шығуын алты апта күтті және оның капитаны Дэвид Портердің қашу әрекеттерін тойтарды. Ақырында, 28 наурызда Портер порттан шығуға тырысты. Соққы желдің салдарынан оның басты мачтасы жыртылып кетті, ол портқа қайтуға тырысты, бірақ Фиби мен Керуб Эссексті жақын маңдағы шығанаққа қудырып, қысқаша шайқаста жеңіске жетті. Фиби мен Керуб сондай-ақ Эссекске қарасты тендер, Эссекс Жуниор, және бұрынғы британдық кит аулаушысы Атлантик кемелерін де жаулады. Эссекспен болған шайқаста Фибидің төрт теңізшісі, оның ішінде бірінші лейтенанты қаза тапты, жеті адам жараланды. Керубтың бірі қаза тауып, үш теңізшісі жарақат алды, оның ішінде капитаны да болды. Британдықтар Эссекс жағынан 24 адамның қаза тапқанын және 45 адамның жараланғанын хабарлады, алайда американдықтар шығынның көп екенін мәлімдеді. 1847 жылы Фиби мен Керуб экипажының тірі қалған мүшелеріне «Фиби 28 наурыз 1814» және «Керуб 28 наурыз 1814» жазулары бар «Теңіз күштеріне арналған қызмет медалі» табысталды. 31 мамырда Фиби мен Эссекс Англияға аттанды, Фибидің лейтенанты Пирсон Эссекстегі жүлде экипажына басшылық етті. Жолда олар Рио-де-Жанейро қаласында тоқтады. Екі кеме 13 қарашада Плимут бұғазына жетті. Адмиралтейство Пирсонды командир шеніне көтерді және Эссексті жөндеп, оны HMS Essex ретінде қайта пайдалануға берді. 19 маусымда Керуб Сэндвич аралдарының жанында сэр Эндрю Хаммонд кемесін қайта басып алды. Сэр Эндрю Хаммонд – Портердің тұтқындаған және Нука Хивада қалдырған кит аулаушы кемесі еді, ол Гринвич және бұрынғы британдық жеделхатты кит аулаушы USS Seringapatam сияқты басқа да тұтқынға алынған кемелермен бірге, лейтенант Джон М. Гэмблдің (USMC) басқаруында болды. Гэмбл аралдан кетуге дайындық жасағанда, оның көптеген серіктері көтеріліс жасады. Гэмбл мен жеті адам (оның төртеуі қызметке жарамсыз еді) қашып, Сер Эндрю Хаммондпен 2000 миль (3219 км) сапар шекті, содан кейін Керубпен кездесіп қалды.

Тағдыр

Фибиге 1814 жылы жалақы төленді және 1815 жылдың тамызында Плимутта тіреуге қойылды. 1823 жылдың қаңтарынан 1826 жылдың қазанына дейін ол қабылдау кемесі және киім-кешек кемесі болып қызмет етті. 1826 жылы Плимутта ол корпусы бұзылған кемеге айналды. Фиби 1841 жылдың 25 мамырында Джошуа Кристаллға 1,750 фунт стерлингке сатылды.