Кіріспе

Компьютерлік күрделілік теориясында IP (интерактивті дәлелдеу) класы – интерактивті дәлелдеу жүйесімен шешілетін мәселелер класы. Ол PSPACE класына тең. Бұл нәтиже бірнеше мақалада көрсетілді: біріншісінде Лунд, Карлофф, Фортноу және Нисан ко NP-де көптеген интерактивті дәлелдемелер бар екенін дәлелдеді; ал екіншісінде Шамир осы әдісті пайдаланып IP=PSPACE екенін көрсетті. Бұл нәтиже дәлелдеме салыстырмалы емес, кең таралған мысал. Интерактивті дәлелдеу жүйесінің түсінігін алғаш рет 1985 жылы Шафи Голдвассер, Сильвио Микали және Чарльз Рэккофф енгізді. Интерактивті дәлелдеу жүйесі екі машинадан тұрады: P дәлелдеушісі, берілген n жолының белгілі бір тілге жататындығын дәлелдейді, және V тексерушісі, ұсынылған дәлелдеменің дұрыстығын тексереді. Дәлелдеушінің есептеу және жад көлемі шексіз деп есептеледі, ал тексеруші – кездейсоқ биттер тізбегіне қол жеткізе алатын, полиномиалдық уақытта жұмыс істейтін ықтималдық машинасы, оның тізбегінің ұзындығы n-нің өлшеміне полиномиалды. Бұл екі машина p(n) полиномиалдық санындағы хабарламаларды алмасады және өзара әрекеттесу аяқталғаннан кейін тексеруші n-нің тілге жататындығын 1/3 қателік мүмкіндігімен анықтауы керек. (Осылайша, BPP-дегі кез келген тіл IP-де болады, себебі тексеруші дәлелдеушіге мән бермей, өзі шешім қабылдай алады.)

IP = PSPACE дәлелденуі

Дәлелді екі бөлікке бөлуге болады, біз IP PSPACE-қа және PSPACE IP-ге кіретінін көрсетеміз.

PSPACE IP

PSPACE⊆IP екенін дәлелдеу үшін қолданылатын әдісті түсіндіру мақсатында, Лунд және авторлар дәлелдеген әлсіз теореманы бірінші кезекте дәлелдейміз: #SAT ∈ IP. Содан кейін, осы дәлелдемеден алынған ұғымдарды пайдаланып, TQBF ∈ IP екенін көрсетуге кеңейтеміз. TQBF PSPACE-ке толық болғандықтан, және TQBF ∈ IP болғандықтан, PSPACE ⊆ IP.

Нұсқалар

Интерактивті дәлелдеу жүйесінің анықтамасын аз ғана өзгертетін бірнеше ИП нұсқалары бар. Ең танымалдарының кейбірін төменде жинақтап келтіреміз.

dIP

IP-дің кіші жиыны – детерминистік интерактивті дәлелдеу класы, ол IP-ге ұқсас, бірақ детерминистік тексерушіге ие (яғни, кездейсоқтық қолданбайды). Бұл класс NP-ге тең.

ТМК

1988 жылы Голдвассер және авторлар IP-ге негізделген, екі тәуелсіз растаушысы бар, MIP деп аталатын одан да күшті интерактивті дәлелдеу жүйесін жасады. Тексеруші оларға хабар жіберуді бастағаннан кейін екі растаушы бір-бірімен байланыса алмайды. Егер қылмыскер мен оның серігі бөлек бөлмелерде сұраққа тартылса, оның өтірік айтып жатқанын анықтау оңай болғандай, егер басқа растаушымен тексеруге болады болса, тексерушіні алдауға тырысатын қаскөй растаушыны анықтау әлдеқайда оңай. Шындығында, бұл соншалықты пайдалы болғандықтан Бабай, Фортноу және Лунд MIP = NEXPTIME, яғни экспоненциалды уақытта нон-детерминистік машинамен шешілетін барлық мәселелер классы, өте үлкен класс екенін көрсетті. Сонымен қатар, NP класындағы барлық тілдер MIP жүйесінде қосымша болжамдарсыз нөлдік білімді дәлелдемеге ие; бұл IP үшін тек бір бағытты функциялардың бар екендігін болжайды.

IPP

IPP (шекарасыз IP) – IP-нің бір түрі, онда BPP тексерушісі PP тексерушісімен алмастырылады. Нақтырақ айтқанда, толықтығы және дұрыстығы шарттары келесідей өзгертіледі:

Толықтығы: Егер тізбе тілге кірсе, адал растаушы адал тексерушіні осы фактіге кем дегенде 1/2 ықтималдығымен көндіреді. Дұрыстығы: Егер тізбе тілге кірмесе, ешқандай растаушы адал тексерушіні оның тілге кіргеніне сендіре алмайды, тек 1/2-ден кем ықтималдықпен. IPP сонымен қатар PSPACE-ке тең болғанымен, IPP протоколдары оракулдарға қатысты IP-ден өте өзгеше әрекет етеді: IPP барлық оракулдарға қатысты PSPACE-ке тең, ал IP дерлік барлық оракулдарға қатысты PSPACE-ке тең емес.

QIP

QIP – IP нұсқасы, онда BPP тексерушісі BQP тексерушісімен алмастырылады, ал BQP – кванттық компьютерлердің полиномиалдық уақытта шеше алатын мәселелер класы. Хабарлар кубиттерден құралған. 2009 жылы Jain, Ji, Upadhyay және Watrous QIP-тің PSPACE-ге де тең екенін дәлелдеді, бұл өзгеріс протоколға қосымша мүмкіндік бермейтінін көрсетеді. Бұл Кітаев пен Уотрустың бұрынғы нәтижесін қамтиды, яғни QIP = QIP[3], сондықтан үш раундтан көп қажет емес.