Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ол үшін 5000 вакуумдық түтікше және 1500 кристалл диод қолданылды. Оның салмағы 10 тоннаны құрады. Магниттік барабан жадында 4350 сөз сақталды. Қосу уақыты 4400 микросекунд, ал көбейту уақыты 13200 микросекунд болды (уақыт жадқа қол жеткізу уақытын қамтиды). Айкен Mark III әлемдегі ең жылдам электрондық компьютер екендігімен мақтанды. Mark III тоғыз магниттік барабанды пайдаланды (мұндай мүмкіндік алғашқы компьютерлердің бірінде болды). Бір барабанда 4000 нұсқаулық сақталуы мүмкін, ал оған қол жеткізу уақыты 4400 микросекунд болды; осылайша, ол сақталған бағдарламалық компьютер еді. Арифметикалық бөлім басқа екі барабанға қол жеткізе алатын – біреуі 150 сөздік тұрақты шамаларды, ал екіншісі 200 сөздік айнымалы шамаларды қамтитын. Бұл екі барабанның да кіру уақыты 4400 микросекундқа тең еді. Мұндай деректер мен нұсқауларды бөлу тәсілі кейде Гарвард архитектурасы деп аталады, бірақ бұл термин 1970 жылдарға дейін қолданылмады (микроконтроллерлер контекстінде). Тағы алты барабан болды, олардың жалпы сыйымдылығы 4000 сөзді құрады, бірақ арифметикалық бөлім бұл барабандарға тікелей қол жеткізе алмады. Деректерді бұл барабандар мен арифметикалық бөлімге қол жеткізе алатын барабан арасында электромеханикалық релелермен іске асырылған регистрлер арқылы беру қажет болды. Бұл компьютердің жұмысын қиындатты және осы барабандардағы деректерге қол жеткізу уақытын 80 000 микросекундқа дейін ұзартты. Бірақ бұл кемшілік әрбір қол жеткізу кезінде 20 сөздік бірлік көшіріле алатындығымен ішінара өтелді. Mark III 1949 жылдың қыркүйегінде аяқталды және 1950 жылдың наурыз айында Вирджиния штатындағы Дальгрендегі АҚШ Әскери-теңіз күштерінің базасына жеткізілді. Компьютерді жаңа орналасқан жеріне қайта орнатуға жылдың қалған уақыты жұмсалды. Ол 1951 жылы пайдалануға берілді және қазан айына дейін тәулігіне 24 сағат, аптасына 6 күн жұмыс істеді.
It used 5,000 vacuum tubes and 1,500 crystal diodes. It weighed 10 tons. It used magnetic drum memory of 4,350 words. Its addition time was 4,400 microseconds and the multiplication time was 13,200 microseconds (times include memory access time). Aiken boasted that the Mark III was the fastest electronic computer in the world. The Mark III used nine magnetic drums (one of the first computers to do so). One drum could contain 4,000 instructions and has an access time of 4,400 microseconds; thus it was a stored program computer. The arithmetic unit could access two other drums – one contained 150 words of constants and the other contained 200 words of variables. Both of these drums also had an access time of 4,400 microseconds. This separation of data and instructions is now sometimes referred to as the Harvard architecture although that term was not coined until the 1970s (in the context of microcontrollers). There were six other drums that held a total of 4,000 words of data, but the arithmetic unit couldn't access these drums directly. Data had to be transferred between these drums and the drum the arithmetic unit could access via registers implemented by electromechanical relays. This was a bottleneck in the computer and made the access time to data on these drums long – 80,000 microseconds. This was partially compensated for by the fact that twenty words could be transferred on each access. The Mark III was finished in September 1949 and delivered to the U. S. Naval Proving Ground at the U. S. Navy base at Dahlgren, Virginia in March 1950. Rebuilding the computer in its new location took the remainder of the year. It became operational in 1951, and was being operated 24 hours a day, 6 days a week by October.