Кіріспе

Cruise 1323 (шақыру белгісі: 5DN) – Аделаида қаласының ең ұзақ уақыттан бері жұмыс істеп келе жатқан радиостанцияларының бірі. 80 жылдан астам тарихында ол көп өзгерген. Оңтүстік Австралияда коммерциялық хабар таратуды бастаған тұңғыш станция осы.

Тарих

5DN радиосы 1924 жылы "шамамен 200 метр" (1500 кГц) толқын ұзындығында эксперименталды станция ретінде жұмысын бастады, ал ресми эфир 1925 жылдың 24 ақпанында басталды. Ол бизнесмен және өнеркәсіпші Эрнест Джеймс Хьюмнің хоббиі ретінде басталып, оның ағасы Уолтер Реджинальд Хьюмнің қатысуымен, бірте-бірте Хьюм отбасының уақытын және күш-жігерін жұтып алды. Хьюм трансляциялық жабдығын және басқа да құрал-жабдықтарды радионың алғашқы пионері Лэнс С. Джонстан, ол Вестборн Парктегі 5BQ станциясын басқарды, сатып алды. Сатып алуға "5Don N" бастапқы шақыру белгісі де кірді, ол 1923 жылы Джонсқа берілген. Бұл шақыру белгісінің шығу тегі уақыттың тынысымен жоғалып кеткен, бірақ ол ертедегі әріптер тізімінен туындауы мүмкін (А – Артур, С – Чарли, D – Дон және т.б.). Трансляциялық жабдықтар мен студиялар Хьюм отбасының Парксайд маңындағы Парк Террасасында (қазіргі Гринхилл Роуд) орналасқан Пелтонга сарайында құрылды. Хьюм Эльдер консерваториясы мен Аделаида университетінен тікелей концерттер мен лекцияларды эфирге беруге мүмкіндік беретін стационарлық телефон желісін орнатты. 5DN-нің алғашқы дауысы Э. Дж. Хьюмнің әйелі Стелла болды. Ол жаңалықтарды оқумен қатар, бағдарламаларды ұйымдастырушы, студия директоры, техникалық оператор, пианист және продюсер болып та жұмыс істеді. Олардың үлкен ұлы Эрнест Джереми Хьюм Джонстан техникалық операторлық міндеттерді қабылдады. Бастапқыда 5DN аптасына үш күн күніне бірнеше сағат хабар таратса, тыңдаушылар саны артып, станция тәулік бойы жұмыс істейтін радиостанцияға айналды. 1928 жылға қарай 5DN трансляцияларына әлемнің барлық елдерінен қол жеткізуге болады. 5DN Macquarie Broadcasting Network-тің негізгі мүшелерінің бірі болды, ол станцияларына бағдарламалық және жарнамалық қызметтер ұсынды. 5DN эфиріндегі алғашқы жылдардағы Macquarie жұлдыздарының арасында Австралияның алғашқы радио "жұлдызы" Джек Дэви, Рой Рене және оның "Мо" кейіпкері болды, оның есімімен Австралияның ойын-сауық саласындағы марапат – Мо сыйлығы аталды. 40 және 50-жылдардағы 5DN-нің танымал жергілікті тұлғаларына ұзақ жылдар бойы таңғы эфирді жүргізген Мел Камерон, Вик Брахам, Рон Салливан, Филис Пуллман, Алан Сандерс және Барри Холл кірді. Камерон 35 жылдан астам уақыт бойы 5DN эфирінде болды, ол Оңтүстік Австралияның ең танымал радио дауыстарының біріне айналды. 1940-шы жылдардың соңы мен 50-ші жылдардың басында станцияның ең танымал жергілікті бағдарламаларының бірі 5DN-нің бас сценарисі Мерв Хиллдің 20 жыл бойы жазған "Жұлдыздар астында" бағдарламасы болды. Ол сонымен қатар "Радио-кафе" сценарийін жеке өзі жазды. Бұл шоу 13 жыл бойы өткізіліп, Оңтүстік Австралияның барлық жетекші әртістері қатысты. 5DN эфирінде сол кезде естілген басқа бағдарламалар "Quiz Kids", "Cashmere Bouquet Show", "Doctor Mac" және "Music While You Work" сияқты, олардың көпшілігі Сиднейдегі Macquarie Network өндіріс студияларынан шыққан. 30-шы жылдардың соңында 5DN тыңдаушыларын үнемі жаңалықтармен қамтамасыз етіп, 1938 жылы Оңтүстік Австралияның алғашқы тәуелсіз радио жаңалықтар қызметін құрды. Ол соғыс жылдарында жаңалықтарды таратуды жалғастырды, ал 1950-ші жылдары Macquarie National News қолдауымен өзінің жергілікті жаңалықтар қызметін жалғастырды, ол Австралиядағы ең ірі радио жаңалықтар желісіне айналды. 5DN бағдарламасында спорт та маңызды рөл атқарды. 1930 жылы станция Оңтүстік Австралияда бірінші болып крикеттен "доптан допқа" түсініктемелерді енгізді. 1930 жылдары Lobethal Circuit-тен тікелей эфир арқылы автокөлік жарыстарын да қамтыды. Кейінгі жылдары футболдан түсініктемелер, жылқы және шұбар иттер жарыстары 5DN спорт жаңалықтарының маңызды бөлігі болды. 1969 жылы 5DN Аделаиданың алғашқы Open Line ток-шоу бағдарламасын енгізді, бұл 1970 және 80-жылдары рейтингтерде көш бастаған жаңалықтар/ток-шоу форматына көшуді бастады. 5DN-дегі форматтың негізін қалаушы – күндізгі ток-шоудағы пастор Нейл Адкок. Джереми Кордоа 1976 жылы күндізгі бағдарламаны жүргізу үшін станцияға қосылды, ал Нил Адкок жексенбі кешкі эфирге көшті. Бірақ 5DN-нің рейтингісі ұзақ уақыт бойы кешкі "Ашық желі" жүргізушісі Роджер Мактың қолында болды. Оның рейтингісі басқа радиостанциялардың ең жақсы уақыттағы бағдарламаларына қарағанда көбінесе жоғары болды. 1983/84 жылдары 5DN жарыстарды тоқтатты және трансляциялар TAB осы мақсат үшін сатып алған FIVEaa Beautiful Music станциясына көшірілді. Пол Линксон бас менеджер ретінде, 1980 жылдан бастап 5DN 972 эфирінде Ли Хатчер, Винсент Смит, Мюррей Николл, Гэри Риветт, Кевин Крис, Кен Дикин, Джудит Барр, Кен Каннингэм, Гэри Бау, Дэвид Хукс, Тревор Форд, Боб Бёрн, Ноэль Йейтс, Джефф Джей, Алекс Застера, Джерард Стоун, Дейв Уотерман, Джоан Хангер, Рей Фьюингс, Эндрю Пирс, Крис Гленн, Дом Ринальдо, Мюррей "Buzzard" Олдс, Терри Кларк, Нэн Уиткомб және Джефф Медвелл сияқты хабар таратушылар жұмыс істеді. "Australia Overnight" 2GB (Сидней) станциясынан таратылды және оны Оуэн Делейни (жұмыс күні) және Лес Соломон (демалыс күндері) жүргізді. Macquarie Radio Network-тің Уорвик Фэрфаксқа сатылуына және станцияның 2UE станциясымен байланысына дейін Macquarie National News – 2GB, 3AW, 4BH, 5DN және 6PR – Колин Тирус (Жаңалықтар директоры), Мюррей Олдс (Жаңалықтар директоры және кейінірек таңғы эфирдегі тұлға), Марк Смит (Жаңалықтар директоры), Кевин Доннеллан, Верити Вебб, Саймон Фрэнсис, Грэм Уорбертон, Нил Визе, Тим Сауэр, Джим Снедден, Эрик Визгард, Крейг Миддлтон, Шон Фьюингс, Шейн Соди, Грэм Кэрнс, Энн Фулвуд, Аманда Бахманн, Мишель Вейденхофер, Алан Муррелл, Хейди Кох және Нарелле Хилл қамтамасыз етті. Спорт жаңалықтарын Ким Андерсон және Джонатан Риветт дайындады. Бүгінде 5DN-нің 972AM жиілігі ABC NewsRadio тарапынан қолданылады.

FM-ге ауысу

1990 жылы 5DN FM-ге көшіп, эфирдегі атауын Radio 102 FM деп өзгертті. Жоғары рейтингілі News/Talk/Sport форматы тоқтатылды, қызметкерлер жұмысынан босатылды және станса 5DN-ді басқарған және бағдарламалаған адамдар басқаратын Классикалық хиттер музыка форматына ауысты. «Radio 102FM – Sounds Like Adelaide to Me» Аделаидада сәттілікке жете алмады. Төмен рейтингілер стансаны сол кездегі нарықтағы көшбасшы SAFM станциясымен бәсекелесу үшін өз позициясын өзгертуге мәжбүр етті. 1992 жылдың басында станса ересектерге арналған рок форматына ауысып, X102 эфирлік идентификаторын қабылдады. X102 SAFM-ның үстемдігін бұзуға қол жеткізе алмады және қаржылық шығынмен жұмыс істей берді. Кейін 1323 5AD сатылымға шығарылып, Montclair Investments компаниясы сатып алды. Montclair иелері, оның ішінде бұрынғы 5DN тұлғасы және First Radio Limited инвесторы Джереми Кордокс, сондай-ақ бұрынғы 5DN станциясының менеджері Сью Фрейзер, енді жеңіліске ұшыраған 102.3 FM жиілігінің иелеріне ұсыныс жасады. Келісім шарттары орындалып, 5AD 1992 жылдың желтоқсанынан бастап FM жиілігінде бірдей эфирде таратыла бастады. Рейтинг пен жарнамалық көрсеткіштер бойынша станса бірден табысқа жетті және AM жиілігінде де бірдей эфирде таратуын жалғастырды. Бірдей эфирде тарату кезеңінде 5AD рейтингтерде көшбасшы болды, бірақ реттеуші органдар бірдей эфирді тоқтатуды бұйырды. Бұл иелеріне AM жолағында «бос» коммерциялық лицензия қалды, бірақ 5AD бренді FM-ге көшкендіктен, AM станциясының өзіндік бейнесі болмады. Сөйтіп, 1993 жылдың шілдесінде Radio 1323 станциясы іске қосылды, ол 5DN-нің бұрынғы тұлғаларын және әңгімелер мен Easy Listening музыкасының қосындысын ұсынды. Кейін Radio 1323 станциясы 5DN болып қайта аталды және көбінесе әңгімелер форматына оралды, бірақ атау өзгеруіне қарамастан, Оңтүстік Австралияда жаңалықтар, әңгімелер және спорт бойынша бірінші таңдау ретіндегі бұрынғы көшбасшылық позициясын қайтадан иелене алмады. Көрінерінде, станса бұрынғыдай мақтан тұтатын күйінде болмады, 5DN-де тек шағын топ адамдар техникалық жұмыспен айналысты, ал қалғандары (басқару, жаңалықтар, техникалық қызмет, сату) 5ADFM-де жұмыс істеді. 5DN 1990 жылы FM-ге ауысқаннан кейін FIVEaa және 891 ABC Adelaide Аделаидадағы басты жаңалықтар/әңгімелер станцияларына айналды және 5AD-нің бұрынғы жиілігіне оралуға тыңдаушылардың көп бөлігі көндірілмеді.

SEN эксперименті

Кейіннен екі станцияның холдинг компаниясын ARN сатып алды. Алайда, жаңадан құрылған станция 1970-ші және 1980-ші жылдардағы сәнін қайтаруға қол жеткізе алмады және ARN 2004 жылдың желтоқсанында оны жабып, лицензияны Мельбурн қаласындағы SEN радиостанциясына, Спорт және ойын-сауық желісіне жалға берді. 1323 AM радио тыңдаушыларының үлесі 2004 жылдың желтоқсанындағы 6,7%-дан 2005 жылдың мамырындағы дерлік 0%-ға дейін төмендеді. SEN қаржылық қиындықтарға тап болды және лицензияны басқару құқығынан бас тартып, ARN-ге қайтарып берді. Басқаруды қайта алғаннан кейін ARN FM станциясының бір уақыттағы хабар таратуын бастады, ол қазір Mix 102.3 деп аталды.

Круиз басталады

2005 жылы 15 қарашада сағат 6:00-де AM жиілігі FM бағдарламасынан тағы да бөлініп, Cruise 1323 деп қайта аталды және оңай тыңдалатын музыка ойната бастады. 2006 жылғы Аделаида қаласы бойынша алғашқы рейтингтік сауалнамада Cruise 1323 8-орынды алып, жалпы аудиторияның 5,2%-ын қамтыды. 2007 жылғы алғашқы сауалнамада Cruise 6-орынға көтеріліп, Ұлттық жастар станциясы Triple J және коммерциялық FM Rock станциясы Triple M Adelaide-ді озып, жалпы аудиторияның 7,8%-ын құрады. 2012 жылдың наурыз айында станса 101.7 WSFM (Сидней), Gold 104.3 (Мельбурн) және 4KQ (Брисбен) стансаларымен бірге Classic Hits Network-ке қосылды.