Кіріспе

Лихай – АҚШ-тың Айова штатындағы Вебстер округіне қарасты қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қала халқы 395 адамды құрады. Арада орналасқан Лихай қаласын Де-Мойн өзені екіге бөліп өтеді, бұл сияқты шағын қала үшін ерекше жағдай. Алғашқыда Лихайдың екі жартысы екі жеке қала болған. Өзеннің батыс жағындағы қала әрқашан Лихай деп аталса, шығыс жағы Слэбтаун деп аталды. Шығыс жақтың тарихының бір бөлігі – ойын алаңының үстіне ілінген "Слэбтаун саудагерлері" деген жазуы бар белгі, ол Лехай өзені күндері жазда өткізілетін тегін сауда алаңына сілтеме болуы мүмкін. "Слэбтаун саудагерлері" деген жазу 2010 жылдың жазында соққан желдің әсерінен құлап кеткен. Бұл белгі Ривер-стритте орналасқандықтан бірнеше су тасқынынан зардап көрмеді. Лихай 20-ғасырдың басына дейін көмір шахталарымен қоршалған және 1980-жылдарға дейін ірі саз құбыр зауытының орналасқан жері болды. Долливер мемлекеттік паркі, Бруши-Крик мемлекеттік демалыс аймағы және Вудман-Холлоу мемлекеттік қорығы қаладан бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан.

Тарих

Лихайдың алғашқы қоныстанушылары, Рид және Райт мырзалар, 1855 жылы осы жерде бумен жұмыс істейтін пилорама салды. Бастапқыда қалаға "Слабтаун" деген ат қойылған, себебі құрылыста пилораманың қалдықтары қолданылған. 1870 жылға қарай қалада мефодист шіркеуі мен мектеп болды, ал Оливер Тайсон пилораманы сатып алып, кеңейтіп, оған ұн диірменін қосты. Ұзақ өтпей Тайсон дүкен ашты. Кейін қала жергілікті көмір кендерін Пенсильвания штатының Лихай аймағындағы кендермен салыстыра отырып, Лихай деп аталды. 1871 жылы У. К. Уилсон Вебстер-Ситиде Лихай қаласында көмір шахтасын ашып, "Крук Крик темір жолы және көмір компаниясын" құрды. Компания Иллинойс орталық темір жолынан 8,5 миль оңтүстікке қарай, шахталарға дейін Джуддтан 3 футтік темір жол желісін салды, соның ішінде Дес-Мойн өзені арқылы 370 футтық ағаш фермалы көпір салынды. Кейіннен желі Вебстер-Ситиге дейін созылды. 1894 жылға қарай компания 5 шахта ашты, барлығы да қабырғалық қазу әдісін қолданды. "Вебстер көмір және жер компаниясы" 1899 жылдан 1902 жылға дейін Лихай маңындағы шахтада жұмыс істеді. 1878 жылы Лихай 5640 тонна көмір жіберді. 1883 жылы 6887 тонна, ал 1884 жылы 9000 тонна тасымалданды. "Біріккен шахта жұмысшылары" кәсіби одағына мүшелік – тау-кен өндірісінің маңыздылығын бағалаудың пайдалы көрсеткіші. 1912 жылы Лихайда UMW Local 855 64 мүшесімен (1910 жылғы халықтың шамамен 6,9%) болды. "Крук Крик" темір жолы 1880 жылы стандартты телімге дейін кеңейтілді, ал 1886 жылы Вебстер-Ситиге желі салынды. 1916 жылы желі Айова штатының ең ұзын қалааралық темір жолы – "Форт-Додж, Дес-Мойн және Оңтүстік темір жолына" қосылды. 1950 жылдары дизельдік локомотивтер электр желілерін ығыстырды, ал 1962 жылы жол тоқтатылды. 1901 жылға қарай Лихай жаңа "Бірінші Ұлттық банк" ашуға жеткілікті дамыды, оның бастапқы капиталы 25 000 доллар болды. Банк шағын болғанға ұқсайды, себебі 1910 жылы О. Дж. Вудвард қалаға келіп, банк кассирі, менеджері және директоры болды. Көмір шахталарынан басқа, Лихайда бірнеше басқа да өнеркәсіп орындары болды. Ең ірілері – көмір қабаттарының сазын кірпіш және дренаждық плитка жасау үшін пайдаланған кірпіш зауыттары, олар пештерін жергілікті көмірмен қыздырды. Олардың бірі – "Lehigh Brick and Tile" компаниясы, 1896 жылы Айова штатының Дубук қаласы үшін төсеу кірпіштерін жеткізу келісімшартын жеңіп алды, бірақ 1897 жылдың соңында ауыр өртке ұшырады. 1901 жылы Лихайда 2 ірі кірпіш зауыты болды: "Corey Pressed Brick Company" және 1900 жылы жұмыс істей бастаған "Lehigh Clay Works". Сонымен қатар, өрттен кейін бұрынғы "Lehigh Brick and Tile" зауыты қайта құрылып жатты. "Corey" компаниясы көмір қабатының үстінен де, астынан да саз қазып алды. 1903 жылға қарай "Lehigh Brick and Tile" қайтадан өндіріске кірісті, сондай-ақ "Lehigh" және "Webster city Brick and Tile" компаниясының "Campbell" кірпіш зауыты да жұмыс істеді. "Corey" зауыты негізінен кірпіш өндірсе, қалғандары негізінен дренаждық плитка өндірді.

География

Лихай (42.357332, -94.051283) Де-Мойн өзенінің батыс жағасында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 2,15 шаршы миль (6 км²), оның ішінде 2,09 шаршы миль (5 км²) құрлық және 0,06 шаршы миль (0 км²) су алабын құрайды.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 497 адам, 223 шаруашылық және 130 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 247 тұрғын үй бірлігі, орташа тығыздық көрсеткіші. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 98,19% ақ нәсілді, 0,40% афроамерикалық, 0,20% басқа нәсілдерден және 1,21% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын америкалықтары халықтың 0,20% құрады. 223 шаруашылықтың 23,3%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 45,3%-ы бірге тұратын жұбайлар, 4,9%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 41,7%-ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 35,0%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 15,7%-ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрды. Шаруашылықтың орташа мүше саны 2,23, ал отбасының орташа мүше саны 2,86 болды. Қала тұрғындарының жас бойынша бөлінуі: 18 жасқа дейінгілер – 24,5%, 18-24 жас аралығындағылар – 6,0%, 25-44 жас аралығындағылар – 24,1%, 45-64 жас аралығындағылар – 25,2%, 65 жастан асқандар – 20,1%. Орташа жас – 42 жас. Әр 100 әйелге 110,6 еркек шақ келді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 110,7 еркек шақ келді. Шаруашылықтың орташа табысы 25 227 доллар, ал отбасының орташа табысы 31 458 доллар құрады. Ер адамдардың орташа табысы 26 484 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 24 250 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 13 816 долларға тең. Отбасылардың 10,5%-ы және халықтың 14,9%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 27,4%-ы және 65 жастан асқандардың 3,9%-ы.

Білім

Ол Оңтүстік-Шығыс аңғарының қоғамдық мектептер округінде орналасқан. Гоуридегі Оңтүстік-Шығыс аңғарының жоғары мектебі – бұл округтің толыққанды жоғары мектебі. Лихай 2005 жылдың 1 шілдесінде құрылған Оңтүстік-Шығыс Вебстердің Үлкен қоғамдық мектеп округінің бір бөлігі болды, ол Оңтүстік-Шығыс Вебстер қоғамдық мектеп округі мен Гранд қоғамдық мектеп округінің бірігуі нәтижесінде құрылды. 2023 жылы Оңтүстік-Шығыс Вебстер Гранд округі Оңтүстік-Шығыс аңғары округіне біріктірілді. Бұрын оған Оңтүстік-Шығыс Вебстер қоғамдық мектеп округі қызмет көрсетті, ол 1991 жылдың 1 шілдесінде Орталық Вебстер қоғамдық мектеп округі мен Дейтон қоғамдық мектеп округінің бірігуімен құрылды.

Белгілі тұлғалар

Хью Лестер, «Ливерпуль» футбол клубының кәсіби футболшысы. Джон Дональдсон (питчер) 30 жылдан астам кәсіби бейсбол карьерасын Лихайда аяқтады (1949).