Кіріспе

Ақуыздағы тирозин тобына сульфат тобының қосылуы

Биохимияда тирозин сульфациясы – ақуыз молекуласының тирозин қалдығына сульфат тобының (SO3) қосылуы арқылы жүзеге асырылатын посттрансляциялық модификация. Гольджи аппараты арқылы өтетін секрецияланатын ақуыздар мен мембраналық ақуыздардың жасушадан тыс бөліктері сульфатталануы мүмкін. Сульфацияны Беттелгейм 1954 жылы сиырдың В фибринопептидінде алғаш рет анықтады, кейіннен ол жануарлар мен өсімдіктерде кездесетіні, бірақ прокариоттарда немесе ашытқыда жоқ екені анықталды.

Функция

Сульфация ақуыз-ақуыз өзара әрекеттесуін күшейтуге қатысады. Тирозин сульфациясына ұшырайтын адам ақуыздарының түрлеріне адгезия молекулалары, G-белокқа байланысқан рецепторлар, қан ұю факторлары, серин протеаза ингибиторлары, жасушадан тыс матрица ақуыздары және гормондар жатады. Тирозин O-сульфаты тұрақты молекула болып табылады және жануарлардың зәрiмен шығарылады. Тирозин сульфатын күкіртсіздендірудің ферменттік механизмі белгілі емес. Тышқандарда TPST гендерін жою арқылы тирозин сульфациясы тышқанның өсуіне, мысалы, дене салмағына, көбелекке жарамдылығына және туғаннан кейінгі тіршілікке әсер ететіні байқалуы мүмкін.

Механизм

Сульфация Голги аппаратында тирозилбелок сульфотрансфераза (ТПСТ) арқылы катализдейді. ТПСТ катализдейтін реакция – сульфаттың 3' фосфоаденозин 5' фосфосульфаты (PAPS) – әмбебап сульфат донорынан тирозин қалдығының тізбектегі гидроксил тобына ауысуы. Сульфацияланатын орындар – әдетте қышқыл қалдықтармен қоршалған, ақуыз бетінде орналасқан тирозин қалдықтары; сульфация орындарының ерекшеліктері туралы толық сипаттама PROSITE дерекқорынан алынуы мүмкін және Sulfinator деп аталатын онлайн құралмен болжалады. Тирозилбелок сульфотрансферазаларының екі түрі анықталды (TPST 1 және TPST2).

Реттеу

ТПСТ гендері транскрипциялық реттеуге түсетініне қатысты өте аз дерек бар, ал тирозин O сульфаты өте тұрақты және сүтқоректілердің сульфатазаларымен оңай ыдырамайды. Тирозин O сульфациясы тірі организмде қайтымсыз процесс болып табылады.

Клиникалық мәні

VIII фактордағы Tyr1680 сульфациялануы vWF-қа тиімді байланысу үшін қажетті екені көрсетілді. Осылайша, бұл мутацияланған жағдайда, пациенттер айналымның жоғарылауына байланысты жеңіл гемофилия симптомдарына шалдығуы мүмкін. Адамның PSGL-1 құрамындағы үш тирозиннің сульфациялануы оның P-селектинге байланысын күшейтіп қана қоймай, сонымен қатар иммундық бақылау нүктесінің VISTA ақуызына pH-қа селективті байланысын қамтамасыз етеді.

Тирозин сульфатты эпитоптарды анықтау үшін антидене

2006 жылы «Journal of Biological Chemistry» журналында PSG2 деп аталатын антидененің өндірісі мен сипаттамасы туралы мақала жарияланды. Бұл антидене аминқышқылдық тізбекке қарамастан, сульфотирозин қамтитын эпитоптарға өте жоғары сезімталдық және спецификалық қасиеттерді көрсетеді.