Кіріспе

Ақпараттық қауіпсіздік саласындағы ресейлік маман Евгений Валентинович Касперский (Russian: Евгений Валентинович Касперский; 1965 жылдың 4 қазанында туған) – ресейлік киберқауіпсіздік сарапшысы және 4000 қызметкері бар Kaspersky Lab ІТ-қауіпсіздік компаниясының бас директоры. Ол 1997 жылы Kaspersky Lab-тің негізін қалады және зерттеулер басшысы ретінде мемлекеттік қолдаумен жүзеге асырылған киберсоғыс жағдайларын анықтауға көмектесті. Ол киберсоғысты тыйым салатын халықаралық шарт жасауды қолдады. Касперский 1987 жылы КГБ Жоғары мектебінің Техникалық факультетін математикалық инженерия және компьютерлік технологиялар мамандығы бойынша бітірген. Оның ІТ қауіпсіздігіне деген қызығушылығы 1989 жылы жұмыс компьютері Cascade вирусымен зарарланғаннан кейін оянды, ол оны жоюға арналған бағдарлама жасады. Касперский қауіпсіздік зерттеулері мен сату арқылы Kaspersky Lab-тің дамуына үлкен үлес қосты. Ол 2007 жылы бас директор болып тағайындалды және 2024 жылға дейін осы лауазымда қалды.

Ерте өмір

Касперский 1965 жылғы 4 қазанда дүниеге келген. Бала кезінде математика мен технологияға ерте қызығушылық танытқан. Бос уақытын математика кітаптарын оқып өткізді және 14 жасында математика сайысында екінші орынды жеңіп алды. Ол сондай-ақ Кеңес Одағы Коммунистік партиясының жастар ұйымының мүшесі болды. 16 жасында Касперский КГБ жоғары мектебінің техникалық факультетіне бес жылдық оқуға түсті, ол Ресей армиясы мен КГБ үшін барлаушы офицерлерді дайындады. Ол вирустың қалай жұмыс істейтінін зерттеді. Kaspersky Lab компаниясы үш жылдан кейін Касперский, оның әйелі және Касперскийдің досы Алексей Де Мондерик құрды. Наталья, Евгенийті компания ашуға ынталандырған, бас директор болды, ал Евгений ғылыми-зерттеу жұмыстарының жетекшісі болды.

Қауіп-қатерлер анықталды

Зерттеу бөлімінің басшысы ретінде ол Stuxnet құртын анықтаған зерттеушіні жұмысқа алды, бұл мемлекеттік қолдаумен жасалған кибер қарудың алғашқы мысалы деп есептеледі. Кейін компания Халықаралық телекоммуникация одағының сұрауы бойынша Flame вирусын жариялады. Вирус Таяу Шығыс елдерінде кибер-жасақ үшін пайдаланылған деп саналады. 2015 жылы Касперский мен Касперский Лабораториясы Carbanak деп аталатын хакерлер тобын анықтады, олар банктерден ақша ұрлап жүрген. Сонымен қатар, олар компьютер пайдалануды бақылауға арналған озық тыңшылық бағдарламаларын жасаған Equation Group-ты ашты, және оның АҚШ-тың Ұлттық қауіпсіздік агенттігімен байланысты болғаны күдіктелді. 2009 жылдың басында CRN оның жеке басының компанияның «сәл ғана танымал болғаннан бастап, қазір ірі, жақсы белгілі бәсекелестеріне тізімдеп, жақын қуып жететіндей» өсуіне үлкен үлес қосқанын айтты. Ол кезде Kaspersky Lab төртінші ірі қорғау компаниясы болды. Ол корпоративтік нарыққа жаңа өнімдерді енгізіп, өз тарату арналарын кеңейтті. Kaspersky Lab көптеген IT компанияларына қарағанда патенттік талаптарға қарсы белсендірек қорғаныс жасады. 2012 жылы патенттік тролль Information Protection and Authentication (IPAC) компаниясының сотқа берген 35 компанияның ішінде тек Kaspersky ғана төлем жасаудың орнына сотқа жүгінді. Сот ісі Kaspersky-дің пайдасына шешілді. 2012 жылы тағы бір компания, Lodsys, Kaspersky және тағы 54 компанияны патенттік құқық бұзушылық үшін сотқа берді, бірақ бұл жағдайда да талапкер Kaspersky-ге қарсы істі тоқтатты. TechWorld журналында жарияланған мақалаға сәйкес, компанияның осы талаптарды реттеуден бас тартуының себебі Евгенийнің патенттік тролльдерді «жақтырмауы» болуы мүмкін. Ол өзінің блогында оларды «паразиттер» және «IT-рекетшілер» деп атады. Касперскийдің өзі бірнеше патенттің авторы, соның ішінде бағдарламалық компоненттердің өзара әрекеттесуін бақылауға арналған шектеулер мен атрибуттарға негізделген қауіпсіздік жүйесінің авторы. 2015 жылға қарай Kaspersky Lab-та 2800-ден астам адам жұмыс істеді. Ол маңызды инфрақұрылымға бағытталған киберсоғыс қаупі туралы ескертті. Ол халықаралық киберсоғыс туралы шарт жасауды қолдайтын конференцияларда сөз сөйлейді. Касперскийдің аргументтерінің нәтижесінде көптеген ұйымдар қауіпсіздікті арттыру үшін жеке құпияны төмендетуді қарастырып жатыр.

Ресейлік барлау қызметімен байланысы

Касперскийдің бұрын Ресей әскері үшін жұмыс істегені және КГБ қолдауымен техникалық колледжді бітіргені оның қызметтік орнын Ресей үкіметінің мүдделері мен барлау жұмысына пайдалану мүмкіндігі туралы дау тудырды. Wired басылымы хабарлағандай, Касперскийді сынағандар оны компанияны Ресейдің барлау қызметі үшін пайдаланушылар туралы ақпарат жинауға пайдаланғаны үшін айыптайды. Мысалы, Ресейдің телекоммуникациялық компаниялары Ресей Федерациясы заңына сәйкес, қажет болған жағдайда үкіметтің әскери және барлау операцияларымен ынтымақтасуға міндетті. Касперский компаниясына ешқашан бағдарламалық жасақтамасын тыңшылыққа пайдалануды сұрамағанын мәлімдеді. Wired басылымының хабарлауынша, Касперский қызметкерлері пайдаланушыларға тыңшылық жасау бизнесіне зиян келтіретінін "сенімді түрде" дәлелдеді, ал оның КГБ-ның мұрагері – Ресейдің ФСБ-мен байланысы шектеулі. NPR журналистері де Касперскийдің бағдарламалық жасақтамасын тыңшылық үшін пайдалануының ықтимал еместігін айтты, себебі бұл компанияның бизнесі үшін қауіпті, бірақ Касперский Ресейдегі киберқылмыстарға бейжай қарағанын көрсетті. 2015 жылғы тамызда Bloomberg басылымы Касперский Лаб компаниясының 2012 жылы бағытын өзгерткенін хабарлады. Басылымның мәліметінше, "жоғары лауазымды басшылар жұмыстан кетті немесе жұмыстан босатылды, олардың орнын көбінесе Ресейдің әскери немесе барлау қызметтерімен жақын байланысы бар адамдар иеленді. Олардың кейбіреулері ФСБ-ның қылмыстық тергеулеріне 400 миллионнан астам клиенттің деректерін пайдаланып белсенді көмек көрсетіп келеді". Bloomberg және The New York Times басылымдарына сәйкес, News & Observer Касперскийтің "Bloomberg-тің айыптауларын жоққа шығарып, оларды Ресейге қарсы сенсациялық материалдар үшін фактілерді теріске шығарды деп айыптап, ауқымды жауап бергенін" хабарлады. Бәсекелес FireEye компаниясы АҚШ-тың көптеген IT компанияларында бұрын үкіметтік әскери және барлау органдарында жұмыс істеген басшылар бар екенін мәлімдеді. NPR хабарлағандай, Касперский Ресейдің киберқауіпсіздік агенттіктерімен киберқылмыскерлерді ұстау үшін бизнес айналымын кеңейтуде. Касперский Ресей агенттіктерінің өзінің мемлекеттік клиенттерінің бірі екенін растады. ABC телеарнасы Ақпараттық қауіпсіздік департаментінің ақпан айында Касперский Лаб пен Ресейдің барлау қызметі арасындағы ықтимал байланыстар туралы құпия есеп жариялағанын және ФБР қазір бұл мәселені тергеп жатқанын хабарлады. Қорғаныс барлау агенттігінің (DIA) директоры Винсент Стюарт агенттігінің "Касперский мен олардың бағдарламалық жасақтамасын қадағалап отырғанын" мәлімдеді. Баспасөз хабарламасында Евгений Касперский өзінің бағдарламалық жасақтамасының қазіргі уақытта немесе болашақта осындай мақсаттар үшін пайдаланылуы мүмкін еместігін жоққа шығарды, "Касперский Лаб" жеке компания ретінде ешқандай үкіметпен байланысы жоқ екенін және компания әлемдегі ешбір үкіметке кибер тыңшылық әрекеттерінде көмектеспегенін және көмектеспейтінін" айтты. Ол сондай-ақ АҚШ саяси себептермен өзінің компаниясының бағдарламалық жасақтамасын пайдалануға ниеттенбейтінін мәлімдеді. Касперский – 2017 жылы президент Дональд Трамп қол қойған Санкциялар арқылы Американың қарсыластарына қарсы тұру туралы заңда аталған көптеген ресейлік "олигархтардың" бірі.

Жеке өмір

Касперский әйелі мен бес баласымен Мәскеуде, Ресейде тұрады. 1998 жылы бірінші әйелінен ажырасты. Касперский ФСБ-дағы досымен және Ресей полициясымен бірге кешірім төлеушінің телефон қоңырауын анықтауға жұмыс істеді. Олар кешірім талап етушілерге тұзақ қойып, оның ұлын құтқарып, көптеген ұрлаушыларды қамауға алды. Осы оқиға Касперскийдің жеке қауіпсіздігіне әсер етті. Қазір ол жеке күзетші және күзет тобымен саяхаттайды. Оның күйі шамамен 1 миллиард долларға бағаланады. Ол Акротиридегі (тарихи алдындағы қала) түрлі "ерекше немесе ғылыми жобаларға" немесе археологиялық қазбаларға демеушілік етеді. Касперскийдің BMW M3 машинасы бар. Ол IT қауіпсіздігі саласындағы университеттердің жобаларын және жарыстарын қолдайды.