Кіріспе

Норвегиялық боксшы Пит Санстол (28 наурыз 1905 - 13 наурыз 1982) – норвегиялық кәсіпқой боксшы. 1931 жылы Монреальде Арчи Беллге қарсы жеңіс алып, әлемнің жеңіл салмағындағы (bantamweight) Канада чемпионатының титулын жеңіп алды. Ол екі рет НБА әлемдік жеңіл салмақ (bantamweight) титулы үшін күресті, бірақ жеңіледі, және 2000 жылы Дүниежүзілік бокс даңқы залына енгізілді. Лью Бурстон, Рауль Годбоут, Джордж Блейк және Бобби Даймонд оның менеджерлері болды. Оның жаттықтырушылары Джейк Кравиц және Мэнни Симан болды.

Ерте өмір және әуесқойлық мансабы

Педер Олай Санстёл - Норвегиядағы Рогаланд округінің Лунде муниципалитеті Мой қаласында Джонас Йонасен Санстёл (1864-1942) мен Елен Дортея Нильсдаттер Линдланд (1860-1946) отбасында туған бес баланың ең кішісі. Ол бала кезінде ата-анасымен Ставангерге көшіп келді. Санстол отбасымен Ослоға көшіп келгеннен кейін Kristiana AK клубында бокс үйренді. Әуесқой боксшы ретінде 1923 жылы жеңіл салмақта төртінші орынды алып, 1925 жылы бантам салмағында алтын медаль жеңіп алды.

Кәсіби бокс карьерасының алғашқы кезеңдері

Пит Санстол 1926 жылы кәсіби мансабын бастады. Ослода британдық боксшы Берт Галлардқа қарсы өткен тұңғыш кәсіби жекпе-жекте жеңіске жеткеннен кейін, Санстолды Макс Шмелингтің менеджері Берлинге жаттығуға шақырды. Санстол 1920 жылдардың ортасында Норвегиядан кеткен соң, тек сирек қайтып оралды. 1926 жылдың 13 шілдесінде Санстол Берлиндегі Луна Паркте төрт раундтық газет шешімімен Германияның жеңіл салмақ (Flyweight) чемпионы Гарри Стейнды жеңді. BOX SPORT басылымы Санстолдың шешім бойынша сенімді жеңіске жеткенін хабарлады.

Джоуи Скальфаномен кездесулер, 1930 жылдың тамыз, қазан айлары

1930 жылы 22 қазанда Санстол Мэдисон Сквер Гарденде Джоуи Скальфаномен өткен он раундтық жекпе-жекте қиын тең түйін көрсетті, бұл жекпе-жек "барлық он раунд бойына тартысты болды" және көп көрерменге ұнады. Санстол кейін бұл жекпе-жекті өзінің ең ауыр жекпе-жектерінің бірі деп атады. Кездесуде нокауттар тіркелмеді, ал жекпе-жек қарқынды және қызу өтті. Скальфароның сол көзі соңғы екі раундта толығымен жабылды және оның соққылары көбінесе мақсатына жетпеді. Санстол бұрын 1930 жылы 6 тамызда Мэдисон Сквер Гарденде Скальфароға он раундтық ұпайлар бойынша жеңіліп қалған еді. Скальфаро Солтүстік Америкада қарақұбылық чемпион Кид Шоколадты нокаутқа жіберген жалғыз боксшы ретінде танымал болды.

Канадалық батамвейт бойынша әлем чемпионатының нұсқасын өткізу

1930 жылдың соңына қарай Санстол өзінің штаб-пәтерін Бруклиндегі, Нью-Йорктегі норвегиялық американдық қауымдастығынан Канаданың Монреаль қаласына көшірді, онда ол Рауль Годбуттың (1894–1975) басқаруына өтті. 1931 жылдың 20 мамырында Санстол ең маңызды жекпе-жегінде Монреальде Нью-Йорктің танымал еврей боксшысы Арчи Беллге қарсы он раундтық бірауыз шешіммен Bantamweight әлем чемпионатының титулын жеңіп алды. Бұл титулды Монреальдің спорттық комиссиясы және Канада бокс федерациясы мойындағандықтан, оның қолданыс аймағы шектеулі болды. Жылдам өткен жекпе-жекте нокауттар тіркелмеді. Чемпионаттық жекпе-жек американдық газеттерде өте аз жарияланды. Санстолдың салмағы 115 1/2 фунт болды, ол Беллге бар болғаны екі фунтпен кем тартты. Белл кейіннен Bantamweight әлем чемпионатының британдық нұсқасы үшін күресіп, жеңіле алды және California Featherweight әлем чемпионатының нұсқасы үшін екі рет бақ сынады.

Канадалық Bantamweight әлем титулын бірінші қорғау, 1931 жылдың маусымы

Санстол бант салмағындағы чемпиондық атағын екі рет сәтті қорғады. 1931 жылдың 17 маусымында Санстол Монреальдік Арт Жируды жеңіп, бант салмағының әлемдік титулы үшін Канада нұсқасындағы жекпе-жекті ұтып алды. Салымдар бойынша 7:5 есебімен басымдық танытқан Санстол Монреальдегі «Форумда» өткен он бес раундтық жекпе-жекте бірауызды шешіммен жеңіске жетті. Ол кезде Жиру Канаданың бант салмағы бойынша чемпионы болды. Жеңістен кейін Ұлттық бокс қауымдастығының (NBA) тоқсандық тізімі бойынша Санстол панмалық Ал Брауннан кейін бант салмағы бойынша әлемдегі екінші орынды иеленді.

Канадалық Bantamweight әлем титулын екінші қорғау, 1931 жылдың шілдесі

1931 жылдың 29 шілдесінде Монреальдегі Форумда Санстол Эужен Хуатты он раундтық бірауыз шешіммен жеңіп, Канада нұсқасы бойынша әлемнің жеңіл салмақ чемпионатының екінші қорғанысын сәтті аяқтады. Хуат сол кезде Францияның жеңіл салмақ чемпионы болған. Ылғи да қиын өткен жекпе-жекте Хуат сегізінші раундта Санстолды еденге құлатты. Сегізінші раундта Хуат мол жылдамдықпен Санстолдың қорғанысын бұзып, жиі соққылар жасады, алайда Хуат алғашқы раундтарда жеңіліс тапқан сияқты көрінді, ал Санстол жетінші раундқа дейін көзге түспеді. Тоғызыншы раундта бәсеке тікелей болды, бірақ оныншы раундта, шамасы, артық күшке ие болған Санстол шабуылға көшіп, Хуатты күшті соққылармен шарлады. Санстолдың соңғы раундтағы өнері төрешілердің шешіміне зор ықпал еткен болуы мүмкін. Санстолдың жеңісі көрермендердің арасында толыққанды қолдау таппады.

НБА әлемнің бандемиуг чемпионатында, Ал Браун, 1931 жылдың тамызы

1931 жылғы 25 тамызда Санстол Монреальдегі «Форум» аренасында 23 000 көрерменнің алдында кеңінен мойындалған NBA және NYSAC World Bantamweight титулы үшін Панама Ал Браунмен жұдырыққа түсті. «Нью-Йорк Таймс» газетінің мәліметінше, бұл жекпе-жек Монреальдегі бокс тарихындағы ең табысты шара болып есептелді және Санстолдың кездесулерінің ең көп көрермен жиналғандарының бірі болды. Санстол 15 раундтан кейін дауыс беру арқылы шартты жеңіліске ұшырады. «Канадалық баспасөз» Браунға жеті раунд, Санстолға бес раунд, ал үш раунд тең деп бағалады. Санстол бойы мен қолдарының ұзындығындағы алты дюйм айырмашылықты өтеу үшін жекпе-жектің көп бөлігін тізе бүгіп, қимылдап өткізді. Браун Санстолды нысанаға алып, жиі басқа соққылар жасады, соның салдарынан Санстолдың бір көзіне кесік салынды, бұл оның көру қабілетін нашарлатты. Санстол жарақатына қарамастан, қайраткерлікпен күресті. Ұлы депрессия кезінде жұдырыққа түскен Санстол жеңілісі үшін шамамен 3427 доллар алды, бұл әлем чемпионаты үшін аса үлкен сома емес еді, себебі Джек Демпси ауыр салмақтағы әлем чемпионатындағы жеңістері үшін 150 000 доллардан астам ақша алған.

НБА-ның ұшқан салмақтағы чемпионы Спайдер Пладнермен теңдік, 1932 жылдың шілдесі

1932 жылдың 20 шілдесінде Санстол Канаданың Монреаль қаласындағы «Форум» аренасында француз туған боксшы, 1929 жылғы НБА әлемнің жеңіл салмақтағы чемпионы Эмиль "Ауылша" Пладнермен он раундтық тең түйін сыпайы бәсекелестік өткізді. Маңызды жекпе-жек болған бұл кездесуде 1932 жылғы қаңтар айындағы рейтингтерде Санстол әлемдегі үшінші үздік боксшы, ал Пладнер төртінші болып тізілген. Пладнер 1931 жылы Канаданың жеңіл салмақтағы әлем чемпионы атағын да иеленген.

Қысқа зейнеткерлік және Миджет Волгастпен жекпе-жек, 1933 жылдың тамызы

Браунмен жекпе-жектен жеңілгеннен кейін Санстол 1931 жылдың тамызы мен 1932 жылдың маусымы аралығында бір жылға үзіліс жасады, содан кейін чемпиондыққа тағы бір күресті бастады. 1933 жылдың 15 тамызында Санстол сол кезде NYSAC World Flyweight Champion атанған Миджит Волгастпен маңызды жекпе-жек өткізді. Он раундтық, титулсыз жекпе-жекте ол ұпаймен жеңіліске ұшырады, оның беті мен көздері қатты зардап шекті. Бір дереккөздің мәліметінше, Волгаст барлық раундтарда жеңіске жеткен.

1934 жылдың қыркүйегінде әлемнің бұрынғы ұшқан салмақтағы чемпионы Ян Перезді жеңді

1934 жылдың 1 қыркүйегінде Санстол Ослодағы Бислет стадионында он раундтық ұпаймен жеңіске жетіп, әлем чемпионы Виктор "Жас" Пересті жеңді. 1931 жылдың қазанында Перес Францияның Париж қаласындағы Спорт сарайында екінші раундта нокаутпен NBA әлем чемпионы атағын жеңіп алды, осылайша бокс тарихындағы ең жас әлем чемпиондарының бірі болды.

Ал Браунның Панаманы жеңгені, 1935 жылдың қыркүйегі

Санстол мансабында маңызды болған соңғы жекпе-жегін 1935 жылдың 13 қыркүйегінде Ослода өткізді, онда Ал Браунды он раундтық титулсыз жекпе-жекте жеңді. Бұл Эскобармен болған жекпе-жектен бір ай соң, зейнеткерлікке шығуға аздан кейін болды.

1942 жылдың сәуірінде АҚШ армиясының әуе корпусына қосылып, 1943 жылы АҚШ азаматтығын алды.

Санстол 1942 жылғы 3 сәуірде АҚШ Әуе корпусына қосылды. Ол барлығы үш жыл екі ай қызмет етті. Қызмет барысында ол 1942 жылғы 1 мамыр мен 16 шілдеде Флорида штатының Майами қаласында әскерилерге арналған екі жекпе-жекке қатысып, екеуінде де төрт раундтық, содан кейін он раундтық шешіммен жеңіске жетті. Әуе корпусында болғанда, ол 1943 жылғы 8 мамырда Монреальде бір жекпе-жекті төрешілік етті. 1945 жылғы 12 маусымда әскери қызметін аяқтады. Ол 1943 жылы әскерде қызмет еткен кезінде ұзақ күткен құқығына ие болып, АҚШ азаматы атанды.

Жауынгерлік стилі

Санстоль өзінің агрессиясымен, энергиясымен, жылдамдығымен, керемет төзімділігімен және ерекше қорғанысымен танымал болды. Ол сонымен қатар, көрермендерге қызықты шоу ұсыну қабілетімен де белгілі болды. Оның кемшілігі тек "күшті соққысы" болмауы еді, алайда оның 98 жеңісінің ширек бөлігі нокаутпен аяқталды. Санстоль мансабының басында осы дағдыларын қолданып, әсерлі нәтижелерге қол жеткізді. Уақыт өте келе, оның жекпе-жек стилі жас кезіндегі салғырттығынан тәжірибелі ардагерге айналды. Панама Ал Браунмен болған алғашқы жекпе-жегінен кейін Санстоль өзін дұрыс бақылап, әр соққыны сақтап, бір тамшы да энергияны ысырап етпеуге үйренді. Бұл өзгерістің себебі, оның титулды жекпе-жектердің бірінде алғаш рет жарақат алған созылмалы түрде ауырған аяғы немесе білезі болуы мүмкін. Бұл жарақат оның кәсіби мансабының соңына дейін мазалады. Ұзақ жылдар бойы Монреаль Herald газетінің спорт редакторы болған Элмер В. Фергюсон (1885–1972) бір кезде Санстольдің жетілген жекпе-жек стилін былай сипаттады:

Бокстан кейінгі өмір

Боксшылық карьерасы аяқталғаннан кейін Санстол Норвегияда, Нью-Йоркте, Чикагода, Сиэтлде және Аляскада түрлі жұмыстар істеді, оның ішінде мейрамхана иесі, газетші, демалыс орталығының директоры, қонақүй қызметкері және аудармашы болып жұмыс атқарды. 1957 жылы «Гженном Ринген» атты өмірбаянын жазды. 1956 жылдың 24 тамызында Сиэтлде Бесси Эндрюс Маршаллға үйленді. Тойдан кейін көп ұзамай Санстол әйелімен Норвегияға көшіп кетті, онда оны боксшы ретінде әлі есінде сақтаған. Ол жиі сұранысқа ие болды, көбінесе бокс күндерінен әңгіме айтып, түрлі топтарға сөз сөйледі. 1960 жылы Пит әйелімен АҚШ-тың батыс жағалауына оралып, Калифорния штатының Лонг-Бич қаласында кеме компаниясында аудармашы болып жұмысқа орналасты. 1962 жылы Санстол әйелімен Сан-Педроға көшіп барды. 1981 жылдың 15 қазанында Санстол Калифорния штатының Торранс қаласындағы емдеу орталығында деменция диагнозымен күйзеліске тап болды.