Кіріспе

Спорттық еңбек дауы

1994–95 жылғы НХЛ локауты – Ұлттық хоккей лигасының (НХЛ) бір жыл бойы ұжымдық шартсыз ойналған хоккейден кейін болған локдаут. Даудың себебі – ойыншылардың ұжымдық шарт жасауға тырысуы, ал клуб иелері нашар нарыққа ие франшизаларға көмектесуге, сондай-ақ ойыншылардың өсіп келе жатқан жалақысын шектеуге ұмтылды. Локдауттың нәтижесінде 1994–95 жылғы маусым кешіктіріліп, 84 немесе 82 ойынның орнына 48 ойынға дейін қысқартылды, бұл 53 жылдағы ең қысқа маусым болды.

Өмірбаян

2004-2005 жылдардағы НХЛ-дің он жылдан кейінгі жұмыс тоқтатуы сияқты, басты мәселе жалақы шегін енгізу болды. НХЛ иелері бұл шектің қолдануын қатты жақтады, ал ойыншылар оған қарсы болды. НХЛ орташа жалақыдан асып түсетін сомаларға лига белгілейтін қаржылық санкция – сән салығын енгізуді ұсынды. Бірақ Ұлттық хоккей лигасы ойыншылар қауымдастығы (NHLPA) мұны жалақы шегінің бір түрі деп қарап, қабылдаудан бас тартты. Бұл 1992 жылы ойыншылардың Стэнли кубогы үшін күресті үзіліске ұшыратқан жұмыстан кетуінен кейін болды. 3 ай, 1 апта және 3 күнге созылған бұл жұмыс тоқтату 1994 жылдың 1 қазанынан 1995 жылдың 11 қаңтарына дейін жалғасты. Блокада салдарынан барлығы 468 матч және «Жұлдыздар ойыны» өткізілмеді. Лиганың болашақтағы жұмыс тоқтатуларынан ерекшелігі, ойыншылар маусымды бастағандай жаттығу лагеріне келді. Бірақ лагерьтер аяқталған соң, жақын арада еңбек дауылы басталатыны анық болды.

Қазіргі мәселелер

Жоғарыда айтылғандай, НХЛ орташа жалақыдан жоғары жалақыларға салық салуды қалаған, ал NHLPA мұны жалақы төлемінің бір түрі деп қарастырып, қабылдаудан бас тартты. 1992 жылғы ереуілден өзгеше, жаңа комиссар Гэри Беттман үшін бастапқы ұстанымды белгілеп, иелері дұрыс келісімге қол жеткізгенін қамтамасыз етуге тырысты. Иелері шешуге ниеттенген бірнеше мәселе болды, олардың көпшілігі жалақы төлемі, еркін агенттік және жалақының артуын шектеуге бағытталған. Локдаут созылғаннан кейін жалақы төлемі туралы әңгіме тоқтады және жаңа мәселелер талқылауға түсті. Жаңадан келген ойыншылардың жалақысына шектеу қою, төрелік жүйесін өзгерту және еркін агенттік шарттарын жеңілдету туралы сөз болды. Алайда, Торонто, Детройт, Нью-Йорк Рейнджерс, Даллас және Филадельфия сияқты ірі нарықты командалар лигадан бөлініп кетті, себебі олар ұзақ локдауттың жалақы төлемін шектеуден туындаған пайдадан асып кетеді деп қорқып, Солтүстік Америкадағы тұңғыш лига болып толық маусымды өткізбеуге ниеттенбеді. Бұдан бөлек, маусым 20 қаңтардан 3 мамырға дейін жалғасты, бұл НХЛ тарихында тұрақты маусымның мамыр айына дейін созылуының алғашқы жағдайы болды. Тұрақты маусым ойындары тек конференция ішіндегі командалар арасында өтті (Шығыс конференциясының командалары Батыс конференциясының командаларымен ойнамады). Локдаут кезінде НХЛ және NHLPA болашақ маусымдарды 82 ойынға дейін қысқартуға келісті. Сол жылы «Жұлдыздар» ойынын қабылдауға тиіс болған Сан-Хосе, 1997 жылғы ойынды өткізу құқығын алды. Локдаут екі канадтық команданың АҚШ-қа көшіп кетуіне де ықпал етті: Квебек Нордикс 1995 жылдың жазында Денверге көшіп, Колорадо Аваланш атанды, ал Виннипег Джетс 1996 жылдың жазында Финикске көшіп, Финикс Койотс болды. 1997 жылы Хартфорд Уэйлерс Каролина Харрикейнз болып өзгерді. «Аваланш» және «Харрикейнз» келесі он жылдың ішінде Стэнли кубогын жеңіп алды. Соңынан 2004–2005 жылдары тағы бір локдаут болды, нәтижесінде маусым толығымен тоқтатылды. 2012 жылдың 16 қыркүйегінде тағы бір локдаут басталды, бірақ ол 2013 жылдың 6 қаңтарында аяқталды. 1994–95 жылдардағы локдаут ойыншылар мен иелер арасында наразылық тудырды. 2004 жылғы келесі локдаут кезінде иелері ойыншыларға қарсы қатаң шаралар қолдануға тырысты. Нәтижесінде, жаңадан келген ойыншыларға жалақы төлемі шегі қойылды және жаңадан келген ойыншыларға екі жақты келісімшартқа қол қою міндетті болды, бұл командаларға оларды кіші лигаға кіші лига деңгейіндегі жалақымен жіберуге мүмкіндік берді. Лига төрт командаға кеңейтіліп, Олимпиада ойындарына қатыса бастады. Лига сол кезде еңбек ахуалын жақсарту үшін CBA-ны екі рет ұзартты. Алайда, жалақылар өсуін жалғастырып, орташа есеппен 1,8 миллион долларға жетті, бұл 2004–2005 жылдардағы локдауттың себебіне айналды.