Кіріспе

Иллинойс штатының экономикасы АҚШ-та жалғыз өнім бойынша (ЖӨӨ) бесінші орында тұр және әлемдегі ең әртараптанған экономикалардың бірі болып табылады. Чикаго экономикасының арқасында Чикаго қалалық аймағы Америка Құрама Штаттарының көптеген ірі компанияларына мекенжай болып табылады, оның ішінде Abbott Laboratories, AbbVie Inc., Allstate, Baxter International, Conagra, Crate and Barrel, Kraft Heinz, McDonald's, CNH Industrial, GE Healthcare, Aon PLC, Willis Towers Watson, Mondelez International, Motorola, United Airlines, US Foods, Walgreens және тағы да басқалары. Чикаго аймағы – әлемдік қаржы орталығы және Citadel LLC, CNA Financial, Discover Financial Services, Morningstar, Inc., Nuveen сияқты көптеген қаржы институттарының бас кеңсесі болып табылады. Чикагода әлемдегі ең ірі фьючерстік биржа – Чикаго тауарлық биржасы орналасқан. Штат бойынша, Иллинойс штатында орналасқан басқа Fortune 500 компанияларының штаб-пәтерлеріне Блумингтондағы State Farm және Молиндегі John Deere кіреді. 2017 жылы Иллинойс 36 компаниясымен Fortune 500 компанияларының саны бойынша төртінші орынды иеленді. Алты жыл қатарынан Чикаго аймағы корпоративтік көші-қондар бойынша елдегі жетекші қалалық аймақ деп танылды. 2022 жылы Иллинойс штатының жалпы ішкі өнімі (ЖІӨ) 1,033 триллион долларды құрады, бұл оны елдегі бесінші орынға қойды. 2021 жылғы орташа шаруашылық табысы 72 205 долларды құрады, бұл елдегі ең жоғары көрсеткіштердің бірі. 2016 жылы Чикаго қалалық аймағының тоғыз округі штаттің жалпы жалақысының 77,3% құрады, ал қалған 93 округ 22,7% құрады. Штаттың өнеркәсіптік өнімдеріне машина жасау, тамақ өңдеу, электр жабдықтары, химиялық өнімдер, баспа, металл өнімдері және көлік құралдары жатады. Жүгері мен соя маңызды ауыл шаруашылығы өнімдері болып табылады. Көзге түсетін қызмет көрсету салалары – қаржылық сауда, жоғары білім беру, логистика және медицина.

Ауыл шаруашылығы

Иллинойс штатының көп бөлігі Чикаго қалалық аймағының сыртында және Солтүстік Американың жүгері белдеуінің ішінде орналасқан. Жүгері, соя және басқа да кең далалық егістер мұнда кеңінен өсіріледі. Осы егістер мен олардан алынатын өнімдер Чикагодан тыс штаттың экономикалық өнімінің көп бөлігін құрайды. Далалық егістің көп бөлігі шошқа мен малға берілетін жемге қайта өңделеді. Сүт өнімдері мен бидай штаттың белгілі бір аймақтарында маңызды қосалқы дақылдар болып табылады. Сонымен қатар, кейбір Иллинойс шаруалары попкорн және қабақ сияқты арнайы дақылдар өсіреді. АҚШ штаттары арасында штат қабақ өндіру бойынша ең ірісі болып табылады. Линкольн қаласының (Иллинойс штаты) маңында ірі қарбыз өсіретін аймақ бар. Иллинойс шарап индустриясы дамиды. 2006 жылдың желтоқсанында Шоуни төбелері Иллинойстың алғашқы американдық жүзімдік аймағы (AVA) деп жарияланды.

Өңдеу

Иллинойс штатындағы өндіріс мемлекеттің жалпы өнімінің 14% құрайды және 101 миллиард долларлық экономикалық қызмет тудырады. Иллинойс штатының өндіріс секторы ауыл шаруашылығы өнімінен дамыды. Бірнеше буын үшін маңызды инфрақұрылым Чикаго қаласындағы Union Stock Yards болды, ол 1865 жылдан 1971 жылға дейін миллиондаған сиыр мен шошқаны стандартталған етке сойып, бөліп шығарды. 1893 жылы Иллинойс өндірушілері 1893 жылғы «Sweatshop» заңына қарсылық ретінде Иллинойс өндірушілер қауымдастығын құрды, бұл заң балалар еңбегін тыйымдап, сегіз сағаттық жұмыс күнін міндеттеді. Губернатор Питер Альтгельд Флоренс Келлиді Иллинойс штатының бас фабрика инспекторы қызметіне тағайындады. Қауымдастық бірқатар сот ісін қозғады, нәтижесінде 1895 жылы Иллинойс Жоғарғы соты Заңның 5-бабын, ол әйелдердің жұмыс аптасын 48 сағатқа және жұмыс күнін сегіз сағатқа шектеген, конституцияға қайшы деп тапты. 1896 жылы губернатор Альтгельд қайта сайланбағаннан кейін және Келли лауазымынан алынғаннан кейін балалар еңбегі ережелерін өрескел бұзу фактілері тіркелді.

Жаңартылатын энергия

Қазіргі уақытта Иллинойс орталық батыста жалпы орнатылған жаңартылатын энергия қуаты бойынша екінші орында және жалпы ел бойынша орнатылған жел энергиясы қуаты бойынша бесінші орында тұр. Жаңартылатын энергия саласы Иллинойс штатында 114 000 жұмыс орнын ашты және 2016 жылы қабылданған «Болашақ энергия жұмыс орындары» заңынан кейін 15 миллиард доллар инвестиция тартылғаннан соң өсуін жалғастыруда. Губернатор Дж. Б. Прицкер 2019 жылы Иллинойс штатын АҚШ Климат альянсына қосты, бұл штаб бойынша жаңартылатын энергияның экономикалық өсуін одан әрі дамытуға септігін тигізеді.

Қызметтер

2000 жылдардың басында Иллинойс экономикасы қаржылық сауда, жоғары білім, логистика және медицина сияқты жоғары қосылған құн қызметтеріне тәуелділікке бет бұрды. Кейбір жағдайларда, мұндай қызметтер Иллинойстың алдыңғы экономикалық кезеңдерінен бастау алған мекемелердің маңында шоғырланды. Мысалы, әлемдік туынды нарығы сауда алаңы болып табылатын Чикаго товарлық биржасы, бастапқыда ауыл шаруашылығы фьючерстік нарығы ретінде құрылған. 2010 жылдардың соңында Чикаго агломерациясы корпоративтік орталықтарды көшіру немесе корпоративтік нысандарды кеңейту бойынша елде көш бастады.

Туризм

2018 жылы Иллинойс штаты 117 миллион турист қабылдап, туризм бойынша жаңа рекорд жасады, бұл өткен жылғы көрсеткіштен 3 миллион адамға артық. Сол жылы саяхатшылар шамамен 42 миллиард доллар жұмсады.

Жарық индексі

Иллинойс университетінің Урбана-Шампейн қаласындағы Мемлекеттік және қоғамдық істер институты Иллинойс штатындағы күтілетін экономикалық өсімді өлшеуге арналған "жедел индекс" жариялайды. Корпоративтік табыс, тұтынушылардың шығындары және жеке табыс көрсеткіштері қолданылады. Бұл көрсеткіштер инфляцияға түзетулер енгізілген салық түсімдері арқылы өлшенеді. 100 базалық көрсеткіш болып табылады, сондықтан 100-ден жоғары көрсеткіш Иллинойс экономикасының өсуін, ал 100-ден төмен көрсеткіш экономиканың қысқаруын көрсетеді. Индекс бойынша 1981 жылғы 6 маусымнан қазіргі уақытқа дейінгі деректерді мына жерден табуға болады.