Кіріспе
Деректер базасы жүйесінің түрі Онлайн транзакцияларды өңдеу (OLTP) – көптеген операциялық жүйелер сияқты, транзакцияға бағытталған қолданбаларда қолданылатын деректер базасы жүйесі. "Онлайн" термині осы жүйелердің пайдаланушы сұраныстарына дереу жауап беруге және оларды нақты уақытта өңдеуге (транзакцияларды жүзеге асыруға) тиіс екенін көрсетеді. Бұл термин деректерді талдауға (мысалы, жоспарлау және басқару жүйелері) бағытталған онлайн-талдамалық өңдеу (OLAP) жүйесімен салыстырылады.
Online transaction processing (OLTP) is a type of database system used in transaction oriented applications, such as many operational systems. "Online" refers to that such systems are expected to respond to user requests and process them in real time (process transactions). The term is contrasted with online analytical processing (OLAP) which instead focuses on data analysis (for example planning and management systems).
Транзакция термині
"Транзакция" термині екі әртүрлі мағынаны білдіре алады, екеуі де қолданылуы мүмкін: компьютерлер немесе деректер базасы транзакциялары саласында ол күйдің атомдық өзгеруін көрсетеді, ал бизнес немесе қаржы саласында бұл термин әдетте экономикалық бірліктердің айырбасталуын білдіреді (мысалы, Транзакцияларды өңдеудің өнімділік кеңесі немесе коммерциялық транзакциялар сияқты). OLTP бірінші типтегі транзакцияларды екінші типтегі транзакцияларды тіркеу үшін пайдалана алады.
OLAP-пен салыстырғанда
OLTP әдетте онлайн-талдамалық өңдеумен (OLAP) салыстырылады, ол көбінесе бизнес-интеллекциясы немесе есеп беру мақсатында, транзакцияларды өңдеуге қарағанда, кішкентай көлемде әлдеқайда күрделі сұраныстармен сипатталады. OLTP жүйелері оқу, енгізу, жаңарту және жою сияқты барлық түрдегі сұраныстарды өңдейді, ал OLAP көбінесе тек оқуға оңтайландырылған және тіпті басқа сұраныстарды қолдамайтын болуы мүмкін. OLTP сондай-ақ, пакеттік өңдеуден және тор есептеуден өзгеше жұмыс істейді. OLTP қысқа атомдық транзакциялармен байланысты болса, OLAP-қа қарағанда, икемдірек тарату үлгілері мен жоғары масштабталу мүмкіндігі бар, бірақ өңдеу уақыты ұзарады және өңдеу уақытының жоғарғы шегі кепілденбеді.
Қолдану
OLTP сонымен қатар пайдаланушы сұраныстарына жүйе дереу жауап беретін өңдеуді де білдіреді. Банктің автоматтандырылған банкоматы (ATM) – коммерциялық транзакцияларды өңдеу қолданбасының мысалы. Онлайн транзакцияларды өңдеу қолданбаларының өнімділігі жоғары, ал дерекқорларды басқаруда жазбалар мен жаңартулар жиі қолданылады. Осы қолданбаларды жүздеген пайдаланушы бір уақытта пайдаланады. OLTP қолданбаларының басты мақсаттары – қолжетімділік, жылдамдық, бір мезгілде жұмыс істеу және деректерді қалпына келтіру (сенімділік). Қағаз жұмысының азаюы және кірістер мен шығыстарды жылдам әрі дәл болжау – OLTP бизнестің жұмысын қалай жеңілдететінінің мысалдары. Дегенмен, көптеген қазіргі заманғы онлайн ақпараттық технологиялар сияқты, кейбір жүйелерге офлайн күтім қажет, бұл онлайн транзакцияларды өңдеу жүйесінің шығын-пайда талдауына әсер етеді.
Шолу
OLTP жүйесі – қазіргі кәсіпорындарда қолжетімді деректерді өңдеу жүйесі. OLTP жүйелерінің мысалдарына тапсырыс қабылдау, бөлшек сауда және қаржылық операциялар жүйелері жатады. Онлайн транзакцияларды өңдеу жүйелері желі арқылы жүзеге асырылатын және бірнеше компанияны қамтитын транзакцияларды қолдауды жиі қажет етеді. Осы себепті, қазіргі заманғы онлайн транзакцияларды өңдеу бағдарламалық жасақтамасы клиенттік немесе серверлік өңдеу және брокерлік бағдарламалық жасақтаманы пайдаланады, бұл транзакцияларды желідегі әртүрлі компьютерлік платформаларда орындауға мүмкіндік береді. Ірі қолданбаларда тиімді OLTP күрделі транзакцияларды басқару бағдарламалық жасақтамасына (мысалы, IBM CICS) және/немесе OLTP-ге бағытталған деректер базасына бір мезгілде көптеген өзгерістер енгізуді жеңілдету үшін деректер базасын оңтайландыру тактикасына байланысты болуы мүмкін. Әрі қарымында, үлкен сұранысқа ие орталықтандырылмаған деректер базасы жүйелері үшін OLTP брокерлік бағдарламалары транзакцияларды өңдеуді желідегі бірнеше компьютерлер арасында бөлісе алады. OLTP көбінесе сервистік архитектураға (SOA) және веб-қызметтерге интеграцияланады. Онлайн транзакцияларды өңдеу (OLTP) кіріс ақпаратты жинауды, деректерді өңдеуді және жиналған және өңделген ақпаратты көрсету үшін қолданыстағы деректерді жаңартуды қамтиды. Бүгінгі таңда көптеген ұйымдар OLTP-ні қолдау үшін деректерді басқару жүйесін пайдаланады. OLTP клиент-сервер жүйесінде жүзеге асырылады. Онлайн транзакцияларды өңдеуде бір мезгілде жұмыс істеу және атомдық операциялар туралы мәселелер қарастырылады. Бір мезгілде жұмыс істеу бақылаулары деректер базасы жүйесіндегі бірдей деректерге қол жеткізетін екі пайдаланушының осы деректерді өзгерте алмайтынын немесе екінші пайдаланушының осы деректерді өңдеуді аяқтағанша күтуін қамтамасыз етеді. Атомдық операциялар бақылаулары транзакцияның барлық қадамдарының топ ретінде сәтті орындалуын қамтамасыз етеді. Яғни, транзакция кезінде кез келген қадам сәтсіз аяқтаса, барлық басқа қадамдар да сәтсіз болуы керек.