Кіріспе

Дональдсонвилл (тарихи тұрғыдан) – АҚШ-тың Луизиана штатындағы қала, сондай-ақ Ascension Parish приходының орталығы. Миссисипи өзенінің батыс жағалауындағы Өзен жолында орналасқан, ол Батон-Руж қалалық статистикалық аймағының бір бөлігі. 2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша, қаланың халқы 6 695 адамды құрады. Дональдсонвиллдің тарихи ауданындағы ғимараттар жиынтығы, Жаңа Орлеаннан жоғары орналасқан Луизиананың өзен қалаларының арасындағы соғысқа дейінгі кезеңнен 1933 жылға дейінгі ең көрнекті ғимараттар жинағы деп сипатталады. 1862 жылдан бастап Одақ әскерлері қалаға шабуыл жасап, оны және бірнеше өзен жағалауындағы приходтарды басып алды. Миссисипи өзенінің батыс жағалауында Бетлер бекінісі салынды. Бекініс 1863 жылдың 28 маусымында Конфедерация әскерлерінің шабуылына қарсы сәтті қорғалды. Бұл шайқас – бостандыққа шыққан афроамерикандықтар мен қашқан құлдардың Одақ атынан әскер ретінде соғысқан алғашқы жағдайларының бірі болды. Бекініс Тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілген. Соғыстан кейін, 1868 жылы Дональдсонвилл тұрғындары Пьер Калист Лэндриді қала әкімі етіп сайлады. Ол заңгер және методист пасторы болды; ол АҚШ тарихында әкім болып сайланған алғашқы афроамерикандық болды.

Тарих

Француздар бұл аймақты отарлаған алғашқы еуропалықтар болды. Олар бұл жерді аймақтың жергілікті халқы мен жергілікті байоудың атымен «Лафурш дес Читимахас» деп атады. Олар еншіде ауыл шаруашылығын, негізінен африкалық құлдар еңбек еткен қант құмы плантацияларын дамытты. 1755 жылы британдықтар Акадиядан қуған акадтар 1756 жылдан 1785 жылға дейін осы аймаққа қоныстана бастады, онда олар шағын шаруашылықтарды құрды. Испан «исленьолары» да осы жерге қоныстанды. 1772 жылы, территория испандықтардың билігінде болған кезде, милиция аймаққа қызмет ету үшін «Ла Иглесия де ла Асенсьон де Нуэстро Сеньор Хесус Кристо де Лафурш де лос Четимачес» (Читимашалардың Лафуршіндегі Иеміздің Көтерілуі католик шіркеуі) салды. Кейін бұл аймақ қысқа мерзімге француздық бақылауға қайта оралды. Бұл аймақ 1803 жылы Луизиананы сатып алу кезінде АҚШ құрамына енді. Америкалықтар осы аймаққа көшіп келе бастады. 1806 жылы жер иесі және плантатор Уильям Дональдсон сәулетші және жоспарлаушы Бартелеми Лафонға осы жерде жаңа қала салуды тапсырды. Ол оның құрметіне Дональдсонвилл деп аталды. Дональдсонвилл Луизиананың астанасы болып тағайындалды (1829–1831), себебі Нью-Орлеанды «тынышсыз» деп санаған және астананы штаттың солтүстігіндегі халық шоғырланған жерлерге жақындатқысы келген ағылшын-америкалықтардың саны артты, ал француз креолдары астананы тарихи француздық аймақта қалдыруды қалады. Қант және мақта дақылдарынан түскен табысқа байланысты плантаторлар соғысқа дейінгі жылдары қалада әсем сарайлар мен басқа да ғимараттар салды.

Азаматтық соғыс

1862 жылдың жазында Дональдсонвилл қаласы Одақ күштері тарапынан бомбаланды. Американдық Азамат соғысы кезінде, Миссисипи өзенін бақылауға алу мақсатында жасалған операцияның бөлігі ретінде, Одақ қалаға канонерлік кемелер жіберіп, егер оқ атылса, Одақ теңіз күштері оңтүстікке қарай алты шақырымға және солтүстікке қарай тоғыз шақырымға соққы беретінін, сондай-ақ әрбір плантациядағы барлық ғимараттарды қиратып тастайтынын ескертті. Адмирал Дэвид Г. Фаррагут бұрынғы астананың көп бөлігін қиратып, Ассенсион округін әскери үкімге бағындырып, осы үкімді басқа да өзен бойындағы округтерге таратып жіберді. Тарихшы Джон Д. Винтерс өзінің 1963 жылғы «Луизианадағы Азамат соғысы» еңбегінде оқиғаны былай сипаттайды:

Ашулы теңіз командирі, адмирал Фаррагут, Дональдсонвилл қаласы эвакуацияланғаннан кейін оны бомбалауға бұйрық берді. Дональдсонвиллдің барлық тұрғындары «өз үйлерін тастап, батпаққа қашты. "Янки әскерлерінің бір бөлігі отты шамдармен жағаға шықты". Қаладағы қонақүйлер, қоймалар, тұрғын үйлер және қаладағы ең құнды ғимараттардың бір бөлігі, сондай-ақ плантациялар қиратылды, бомбаланды және өртке берілді. Азаматтар комитеті жиналып, губернатор Мурдан [конфедерациялық] рейнджерлерді федералдық кемелерге оқ атудан тыюды сұрауға шешім қабылдады. Бұл шабуылдар ешқандай пайда бермеді, тек бейкүнә адамдарға қатысты қатыгез жазалауға және негрлерді қоздыруға әкеп соқты. Бір азамат рейнджерлердің пайдасыз және заңсыз екенін, Конфедерацияның мүліктерін қорғауға қабілетсіз немесе дайын емес екенін айтты. Азамат конфедерациялық халықтың «біз Линкольннің жалдамалы салдарияларымен қоршалғанда бұдан да жаман жағдайда болар едік. Олар біздің үйлерімізге кіріп, өздеріне қажет деп ойлағанның бәрін тонап алады» деді. Одақ күштері өзен бойындағы округтерді басып алу үшін Дональдсонвиллде база құрды. Олар кейбір плантацияларды иеленді, оларды АҚШ үкіметінің плантациялары ретінде пайдаланып, әскерді жабдықтады және мақта өндірді. Форттың айналасын биік және қалың топырақ қоршауымен қоршаған қоршау орнатылды. Қосымша қауіпсіздікті берік бөренелер қамтамасыз етті. Форт 600 адамға арналған, бірақ 1863 жылы онда 28-ші Мэн полкінің майоры Джозеф Буллен басқаратын 180 одақ әскерінен тұратын кішкентай гарнизон болды; күштер сонымен қатар 1-ші Луизиана еріктілерінен, Луизиананың бірнеше жараланған гвардиясынан және кейбір қашқан құлдардан құралды. Дональдсонвиллде АҚШ-тағы ең көне синагог ғимараттарының бірі орналасқан. Ағаштан жасалған ғимарат 1872 жылы Бикур Чолим қауымы тарапынан салынды, ол 1940 жылдары таратылды. Қазір ол Ace Hardware дүкені ретінде пайдаланылады. Еврей зираты 1800 жылдарға дейін барады және Сент-Патрик көшесі мен Маршанд драйвының бұрышында орналасқан. Ауыл шаруашылығының механизациясы және басқа да өзгерістер 1900 жылдан 1930 жылға дейін, әсіресе 1920 жылдан 1930 жылға дейін Ассенсион округінде халықтың көптеп азаюына әкелді. Бұл Ұлы көші-қон кезеңі болды, онда ондаған мың афроамерикандықтар оңтүстік ауылдық жерлерді тастап, солтүстік және орта батыс қалаларында мүмкіндіктер іздеді. Мұндай өзгерістер округ орталығынан да бизнес ағымын азайтты. Ассенсион округі сол онжылдықта халықтың 16%-дан астамын жоғалтты. Ұлы депрессия кезінде бұл аймақ экономикалық қиындықтарға тап болды. Тарихшы және адвокат болған Сидни А. Марчан сол кезеңде қала мэрі және штат заң шығарушысы болып сайланды. Ол штат сенаторы және губернатор Хьюи Лонгтың замандасы болды. Сидни А. Марчан және оның ұлы Сидни Марчан, кішінің әкімдік кезеңінде олар Дональдсонвиллде маңызды инфрақұрылым құрылысын жүргізді (оның ішінде 12 шақырымға жуық асфальт төсеу және әлі де қолданыстағы кәріз жүйесі). Бүгінде Дональдсонвилл тарихи ауданында Нью-Орлеаннан жоғарыдағы өзен қалаларының «Азамат соғысынан бұрынғы 1933 жылға дейінгі кезеңдегі ғимараттардың ең жақсы жинағы» деп сипатталған. Сондай-ақ, онда саябақтар, Азамат соғысы болған жерлер және сауда орталықтары бар. Қаланың ресми газеті - Дональдсонвилл шеф, ол 1871 жылдан бері шығарылуда.

География

АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 2,5 шаршы миль (6 км²) құрайды, барлығы құрлық. Миссисипи өзенімен жоғары қарай келе жатқанда, Дональдсонвилл – табиғи бөгеттен тысқары алғашқы кең аумақ. Қала теңіз деңгейінен шамамен 25 фут биіктікте орналасқан. Дональдсонвилл Байу Лафурш өзенінің орналасқан жері, бұл Миссисипи өзенінің саласы, 1905 жылы кіреберісі бөгеттелгенге дейін одан бөлініп шыққан.

Демография

Дональдсонвиллдің нәсілдік құрамы 2020 жылғы мәліметтер бойынша: нәсіл саны, пайыздық үлесі – Ақ (испан тілді емес) 1,208, 18,04%; Қара немесе африкалық америкалық (испан тілді емес) 5,176, 77,31%; Американың жергілікті халқы 1, 0,01%; Азиялық 13, 0,19%; Басқа/Аралас 136, 2,03%; Испандық немесе латиноамерикандық 161, 2,4%. 2000 жылғы халық санағы бойынша қалада 7,605 адам, 2,656 шаруашылық және 1,946 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады. 2020 жылы АҚШ Халық санағы бюросы қалада 6,695 адам тұрғанын анықтады, бұл 2010 жылғы 7,436 адамнан кем. 2021 жылғы Америкалық қоғамдық сауалнама бойынша орташа табыс 20,052 доллар, ал отбасылардың орташа табысы 26,061 долларды құрады, бұл 2000 жылғы санақпен салыстырғанда төмендеді.