Кіріспе
Гранд-Айл – АҚШ-тың Луизиана штатындағы Джефферсон округінің қаласы, Мексика шығанағындағы осы аттас бөгеттік аралда орналасқан. Арал Баратариа шығанағының аузында, шығанақ Мексика шығанағымен қосылатын жерде жатыр. Гранд-Айл қаласы статистикалық түрде Нью-Орлеан – Метари – Кеннер қалалық статистикалық аймағының құрамына кіреді, бірақ Нью-Орлеанның үздіксіз қалалық аймағымен байланысы жоқ. 2020 жылғы АҚШ халық санауы бойынша халық саны 1005 адамды құрады, бұл 2010 жылғы АҚШ халық санауынан (1296 адам) азайған. Гранд-Айлдың басты көшесі – Луизиана тас жолының 1 (LA 1) теңіз жағалауындағы бастапқы нүктесі. Бұл тас жол штаттың солтүстік-батыс бұрышына дейін 702 километрге созылып, Шревпорт қаласының жанында аяқталады. LA 1 автомобильдік көпірі аралдың батыс жағында орналасқан және Гранд-Айлға кіру немесе одан шығудың жалғыз құрлық жолы болып табылады. Гранд-Айлдың округтік үкімет орталығына тікелей қашықтық 153 километрді (95 миль) құрайды және Джефферсон округінің маңындағы қалалық ауданда орналасқан.
Тарих
Гранд-Айл аралы тарихы бойында бірнеше рет дауылдардың құрбаны болған. Орташа есеп бойынша, Гранд-Айл қалашығы мен бөгетті аралы тропикалық дауылдар мен урагандардың әсеріне әр 2,68 жылда (1877 жылдан бері) тап болады, ал тікелей соққылар орташа есеппен әр 7,88 жылда болады. Ең ауыр зардаптарды келтіргендерінің кейбіреулері төменде тізілген. 1860 жылы 2 метрлік дауыл толқыны мен күшті жел аралды толығымен қиратты. 1893 жылғы Атлантика ураганы маусымында Гранд-Айл аралын 5 метрлік дауыл толқыны қиратты. 1909 жылғы Атлантика ураганы маусымында арал екінші рет 5 метрлік дауыл толқынынан зардап шекті. 1915 жылғы Атлантика ураганы маусымында 29 қыркүйекте 4-ші санаттағы ураган Гранд-Айл аралын қиратты. 1947 жылдың 22 тамызында Атлантика ураганы кезінде Гранд-Айл аралына 1 метрлік дауыл соқты. 1956 жылы Флосси ураганы аралға зиян келтірді. 1965 жылдың қыркүйегінде Бетси ураганы, ал 1998 жылы Франсис тропикалық даулы бүкіл аралды су астында қалдырды. 2002 жылдың 26 қыркүйегінде Гранд-Айл аралын Исидор ураганы соқты, одан кейін Лили ураганы аралдың батысынан өтіп, елеулі зардаптар келтірді. 2005 жылдың 5 шілдесінде Гранд-Айл аралына "Синди" ураганы тікелей соқты. Залал электр қуатының үзілуіне және жағажайдың эрозиясына ғана шектелсе де, дауылдың күші тұрғындарды таң қалдырды. 2005 жылдың 28-29 тамызында "Катрина" ураганы Гранд-Айл аралын екі күн бойы қиратты, бүкіл аралдағы үйлер мен лагерьтерді бұзды немесе зақымдады. Гранд-Айлдегі Катринаның толқыны 2 метрге жетті. Үлкен толқындар Гранд-Айлді құрлықпен байланыстыратын жалғыз көпірге ауыр зақым келтірді. Алайда, ураганнан кейін екі күн өтпей жарияланған хабарламада аймақ толығымен қираған деп қате айтылды, 1856 жылы Ласт аралында болған оқиғаға ұқсас жағдай сипатталды. Бір айдан соң Гранд-Айл аралын Рита ураганы тағы да зақымдады. Қазанның ортасына қарай аралдағы бірнеше кәсіпорындар қайта ашылды. Густав ураганы 2008 жылдың 1 қыркүйегінде сағат 9-да аралдың батыс жағалауына жетті, желдің жылдамдығы шамамен 9 км/с болды. Бұл Луизиана штатындағы ураган әлі де күшті болып саналған сирек орындардың бірі болды. Екі дауылдың да ортасы аралдан шамамен бірдей қашықтықта өтті, бірақ Катринаның шығыс жағынан өтуі шығанақтың жағында үлкен зардаптарға әкелді. Густав толқыны аралды шайып өтті, Катринаға қарағанда аз зақым келтірді, өйткені Катринаның ең осал құрылыстары бұрын-ақ қираған еді. Қазіргі құрылыс нормалары осындай осал құрылыстарды қайта салуға рұқсат бермейді. Баратариа асуының су деңгейі соңғы жоғары толқыннан 2 метр жоғары көтерілді. Луизиананың 1-ші тас жолы бойындағы үйлердің астында 1 метрдей су болды. Көптеген бөгеттер мен құмдықтың бөліктері тас жолға ағып түсті. 2008 жылдың 11 қыркүйегінде Айк ураганы аралдың оңтүстігінен өтті, ал бригадалар Густавтан келген зақымды қалпына келтіруге және бөгеттерді жөндеуге кірісті. LA 1 тас жолының батысындағы кейбір бөліктері 1 фут (0 м) сумен жабылған еді. Баратариа асуының су деңгейі соңғы жоғары толқыннан 3 футқа дейін жетті, ал Айк 322 шақырым қашықтықта болды. Айда ураганының шығыс көз қабырғасы 2021 жылдың 29 тамызында, Катрина ураганының 16 жылдығында аймақты соқты, кең ауқымда зардаптар келтірді. Гранд-Айлдегі құрылыстардың 100 пайызы зақымдалған, ал құрылыстардың 40-50 пайызы толығымен қираған. Қаланың электр бағаналарының көп бөлігі қатты желден бүгіліп немесе құлап қалды. Entergy Гранд-Айлдің солтүстігіндегі көптеген қауымдастықтар сияқты жөндеудің орнына аралдың электр желісін толыққанды қайта құруға және нығайтуға шешім қабылдады.
Жағалауды қорғау
2010 жылы АҚШ Армиясының инженерлік корпусы аралдың оңтүстік жағалауында 12 шақырым ұзындығы, 4 метр биіктігі және 24 метр ені бар жасанды бөгет орнатты. Бұл бөгеттің өзегі геотекстиль түтігінен тұрады, сондықтан бөгет "Буррито Леви" деп аталды. Түтік шығанақтың түбінен сорылған құммен толтырылған. 2017 жылы Джефферсон округі бөгеттің зақымдануы және ашық қалған өзегіне байланысты төтенше жағдай жариялады. Бөгет Кристобаль тропикалық дауылдары (2020), Зита дауылдары (2020) және Ида дауылдары (2021) сияқты бірнеше дауылдың салдарынан зақымдалды. +Гранд-Айлдың 2020 жылғы нәсілдік құрамы: Нәсіл Саны Пайыздық үлесі Ақ (испан тілді емес) 929 92,44% Қара немесе африкалық америкалық (испан тілді емес) 2 0,2% Американың жергілікті халқы 15 1,49% Азиялық 6 0,6% Басқа/Аралас 23 2,29% Испандық немесе латиноамерикандық 30 2,99% 2000 жылғы АҚШ халық санауы бойынша қалада 1541 адам, 622 үй шаруашылығы және 436 отбасы тұрды. Халық тығыздығы ... болды. 2000 жылы 622 үй шаруашылығы болды, олардың 29,6%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 54,2%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 8,4%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үй шаруашылықтары, ал 29,9%-ы отбасы емес. АҚШ халық санауы бюросының мәліметінше, барлық үй шаруашылықтарының 24,0%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 9,3%-ында 65 жастан асқан жалғыз тұратын адамдар бар. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,46 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,89 адамды құрады. Қаладағы үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 33 548 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 35 517 доллар болды. Ер адамдардың орташа жылдық табысы 34 000 доллар, ал әйелдердің орташа жылдық табысы 19 333 долларды құрады. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 18 330 доллар болды. Отбасылардың 9,1%-ы және халықтың 13,2%-ы кедейлік шегінен төмен өмір сүрді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 14,3%-ы және 65 жастан асқандардың 12,9%-ы. 2019 жылғы Америкалық қоғамдық сауалнама бойынша 2038 тұрғын үй бірлігі болды, олардың 214-і жеке меншікке тиесілі еді; қалада 184 отбасы тұрды. Жеке меншікке тиесілі тұрғын үйлердің орташа мөлшері 2,06 адамды құрады, ал орташа бағасы 203 600 доллар болды. Гранд-Айл тұрғындарының орташа отбасылық табысы 2019 жылы 43 333 долларды құрады, ал халықтың шамамен 22,3%-ы кедейлік шегінде немесе одан төмен өмір сүрді. Бір жылдан кейін, 2020 жылғы АҚШ халық санауы бойынша қалада 1005 адам, 330 үй шаруашылығы және 184 отбасы тұрды. 2000 жылы қаланың нәсілдік құрамы: 96,04% ақ, 2,27% Американың жергілікті халқы, 0,19% афроамерикалық, 0,19% азиялық, 0,39% басқа нәсілдер және 0,91% екі немесе одан көп нәсілдер. Кез келген нәсілге жататын испандықтар мен латиноамерикандықтар халықтың 1,49%-ын құрады. 2019 жылы Гранд-Айл халқының 94,9%-ы испан тілді емес ақ, 0,8%-ы қара немесе африкалық америкалық, 2,0%-ы көп нәсілді және 2,3%-ы кез келген нәсілге жататын испандық немесе латиноамерикандық болды. 2020 жылға қарай құрамында 92,44% испан тілді емес ақ, 0,2% қара немесе африкалық америкалық, 1,49% Американың жергілікті халқы, 0,6% азиялық, 2,29% көп нәсілді немесе басқа нәсілді және 2,99% испандық немесе латиноамерикандық болды.
At the 2000 U. S. census, 1,541 people, 622 households, and 436 families lived in the town. The population density was There were 1,875 housing units at an average density of In 2000, there were 622 households, out of which 29.6% had children under the age of 18 living with them, 54.2% were married couples living together, 8.4% had a female householder with no husband present, and 29.9% were non families. The U. S. Census Bureau tabulated that 24.0% of all households were made up of individuals, and 9.3% had someone living alone who was 65 years of age or older. The average household size was 2.46 and the average family size was 2.89. The median income for a household in the town was $33,548, and the median income for a family was $35,517. Males had a median income of $34,000 versus $19,333 for females. The per capita income for the town was $18,330. About 9.1% of families and 13.2% of the population were below the poverty line, including 14.3% of those under age 18 and 12.9% of those age 65 or over. At the 2019 American Community Survey, there were 2,038 housing units and 214 were owner occupied; there were 184 families in the town. The average household size was 2.06 for owner occupied housing units, and the median value of owner occupied housing units was $203,600. Residents of Grand Isle had a median household income of $43,333 in 2019, and an estimated 22.3% of the population lived at or below the poverty line. A year later by the 2020 United States census, there were 1,005 people, 330 households, and 184 families residing in the town. In 2000, the racial makeup of the town was 96.04% White, 2.27% Native American, 0.19% African American, 0.19% Asian, 0.39% from other races, and 0.91% from two or more races. Hispanics or Latin Americans of any race were 1.49% of the population. In 2019, 94.9% of Grand Isle's population were non Hispanic white, 0.8% Black or African American, 2.0% multiracial, and 2.3% Hispanic or Latin American of any race. By 2020, the composition was 92.44% non Hispanic white, 0.2% Black or African American, 1.49% Native American, 0.6% Asian, 2.29% multiracial or some other race, and 2.99% Hispanic or Latino American.
Өнер және мәдениет
Балық аулау Гранд-Айл мәдениетінің маңызды бөлігі болып табылады, оның төңірегіндегі суларда 280-нен астам балық түрі кездеседі. 1928 жылы аралда Grand Isle Tarpon Rodeo балық аулау турнирі құрылды және қазір Америка Құрама Штаттарындағы тұзды судағы балық аулаудың ең беделді родеоларының біріне айналды. Кейджун родеосына жыл сайын 15 мыңнан астам адам келеді. Аралда сондай-ақ жақсы күтімдегі жағажайлар бар. Луизиана шығанағының жағалауындағы Grand Isle State Park – штатқа тиесілі және басқарылатын жалғыз жағажай. Бұл жағажай Оңтүстік Луизиана тұрғындары үшін танымал демалыс орны, сонымен қатар Луизианада серфингпен айналысатын сирек орындардың бірі. 2017 жылы құрылған жергілікті серфинг клубы серфинг тақталарын жалға береді және серфинг сабақтарын ұсынады. Аралдың шығыс жағында жағалау күзетінің Гранд-Айл станциясы орналасқан.
Гранд-Айл көшпелі құстар фестивалі
Жыл сайын сәуір айында өткізілетін Гранд-Айл көшпелі құстар фестивалі 1997 жылы Гранд-Айлдың тірек ортасын сақтау және қалпына келтіруге арналған бірнеше табиғат ұйымдарымен құрылды. Туристтер мен құс бақылаушыларының көшпелі құстарды көруі үшін тірек ортасын сақтау және құру жобасының идеясын алғаш рет Grand Isle Community Development Team ұсынды. Бір жылдан кейін бұл жобаны Barataria Terrebonne Nation Estuary Program мекен-жайды дамыту мен сақтауға, сондай-ақ Гранд-Айл көшпелі құстар фестивалін жарнамалауға көмектесу үшін қолға алды. Бастапқыда фестиваль бір күндік шара болып өтті, бірақ оның танымалдылығы мен қаржылық қолдауының артуына байланысты үш күндік фестивальге айналды. Осы қатты ағаш ормандарының болуы құстардың күз және көктемде Оңтүстік Америкаға көшіп бара жатқанда және қайтып келгенде маусымдық келуіне және кетуіне мүмкіндік береді. Көшпелі құстар фестивалі жыл сайын өткізіледі және көктемгі көшпенді құстардың қыстаудан оңтүстікке қайтып келгенімен сәйкес келеді.
Шалқарлар мекені
Ченир тіршілік ету орындары Гранд-Айлмен ғана шектелмейді, бірақ тарихи түрде Луизиана штатының оңтүстік-шығыс жағалауындағы Ченир жазығы деп аталатын ылғалды жерлерде кездесетін. Ченир орманды негізінен емен мен шөптесін сияқты қатты ағаштардан, сондай-ақ, түтін ағашы, балдыркөк, су емені, жасыл күл және американдық шөптесін сияқты әртүрлі өсімдіктерден құралады. Бұл жоталар Миссисипи өзенінің дельтасының мерзімдік өзгерістерінен шөгінділердің жиналуының нәтижесінде пайда болған және биіктігі мен ені әртүрлі болуы мүмкін. Әдетте, ченирдің солтүстігіндегі батпақтар, шығанаққа жақын жердегі батпақтарға қарағанда, аз тұзды болады. Ченир орманның тығыз жапырағы көшіп бара жатқан құстарға Мексика шығанағы арқылы ұшу алдында немесе кейін демалуға мүмкіндік береді, ал кейбір құстар түрлері үшін бұл орта көбею үшін маңызды. Дегенмен, кейбір зерттеулер көрсеткендей, ченир орман сияқты орталарды көшіп бара жатқан құстарды тартатын фактор тек жамылғы ғана емес, сонымен қатар азық-түліктің болуы болып табылады. Тоқтама – көшіп бара жатқан құстардың үйірлері белгілі бір аймақта демалу және/немесе тамақтану үшін тоқтаған кезде қолданылатын термин. Зерттеулер көрсеткендей, көшіп бара жатқан құстардың үйірлері жағалауға жақындағанда тоқтама жиірек кездеседі. Үлкен құс тығыздығы ескі өсіп тұрған ченирлер сияқты үздіріссіз жапырақты орманды аймақтармен байланысты. Орманды жамылғы бойынша жүргізілген зерттеулер көрсеткендей, жамылғы мөлшері артқан сайын буынтұқымдылардың саны мен ет тәрізді, жеміс беретін өсімдіктердің болуы да артады, ал көшіп бара жатқан құстар орманды жамылғыны жақсырақ ортаның көрсеткіші ретінде пайдаланады, демек, Мексика шығанағы арқылы алдағы сапарға жақсы азық көзі болады. Жолдар негізінен Гранд-Айл табиғатты қорғау қоры сатып алған немесе жергілікті жер иелері сыйға берген жерлерден тұрады. Бірақ кейбір учаскелердің шекаралары толық емес болғандықтан, ченир ортасы кейде жеке меншікке таралуы мүмкін. Алайда, Көшіп бара жатқан құстар фестивалінің танымал болуына байланысты, жеке меншік иелері көбінесе құс бақылаушылар мен орнитологтарға өздерінің жерлеріне кіруге рұқсат береді. Кейбір жергілікті тұрғындар құс бақылаушыларды өздерінің учаскелеріне шақыру үшін "Құстарға қолайлы" деген жазуларды іліп қояды. Екінші ең үлкен орман учаскесі – Мейплс және Лэндри Лебланк учаскелерінің бірі. Жергілікті тұрғындар оны Sureway Woods деп атайды, себебі ол Sureway супермаркетіне жақын орналасқан. Мейплс және Лэндри Лебланк учаскелерінің жалпы ауданы жиырма акрды құрайды. Аралдағы қалған екі учаске – Луизиана мемлекеттік университетіне тиесілі Зират орманы және Гован учаскесі. Гранд-Айл мектебінде балабақшадан бастап 12-сыныпқа дейін оқытылады. Гранд-Айл кітапханасы – жергілікті тұрғындар мен қонақтардың қажеттіліктерін қанағаттандыратын шағын қоғамдық кітапхана. Жаңа Гранд-Айл кітапханасы 2012 жылдың 14 қарашасында ашылды. Джефферсон округінің ауданы Дельгадо қоғамдық колледжінің орналасқан жеріне жақын.
Танымал мәдениетте
Гранд-Айл Кейт Шопеннің 1899 жылғы "Ояну" романының оқиғасы болған жер. Шопен он жылдан астам уақыт бойы жаздарын Гранд-Айлде өткізді. 1960 жылы "66-жол" телесериалының екінші эпизоды Гранд-Айлде түсірілді. Эпизодтың сюжеті жақындап келе жатқан дауылдан қауіп көрген жергілікті шабақ аулау қауымдастығы туралы болды.