Кіріспе
Метари (Metairie) – АҚШ-тың Луизиана штатының Джефферсон округінде орналасқан халық санағы бойынша белгіленген аудан (CDP) және Жаңа Орлеан қалалық аймағының бір бөлігі. 2020 жылы халық саны 143 507 адамды құрайды. Метари – Джефферсон округінің ең ірі қауымы және (2010 жылы) АҚШ-тағы бесінші ең үлкен CDP болған. Егер Метари қала ретінде тіркелген болса (incorporated), 2020 жылы ол Луизиана штатындағы Шрепорттан кейінгі төртінші ірі қала болар еді.
Этимология
Метари (metɛʁi) – француз тіліндегі шағын жалдама шаруашылықты білдіретін термин, ол жер иесіне өнімнің бір бөлігін төлеп жалдамаға алынған. Бұл практика сонымен қатар үлестік шаруашылық (француз тілінде métayage) деп те аталады. 1760 жылдары алғашқы француз шаруаларының көпшілігі жалдамада болған; Азамат соғысынан кейін қауымның көптеген тұрғындары 1910 жылдарға дейін, қалалану басталғанға дейін үлестік шаруашылықпен айналысқан.
Тарих
1720 жылдары француз қоныс салушылары Метариді сол кезде Чупитулас деп аталған, ал қазір Метари Ридж деп аталатын аймақта алғашқы еуропалықтар болып қоныстанды. Бұл Миссисипи өзенінің ежелгі тармағы – Байо Метари, қазіргі Ривер Ридж, Метари, Джентилли және Жаңа Орлеанның шығысынан өтетін табиғи бөгет. Ол Миссисипи шығанағына құяды. Аколаписса тайпасының жергілікті тұрғындары бұл жотаны жол ретінде пайдаланған; ол Жаңа Орлеан аймағындағы ең көне жол. 1920 жылдары асфальт төселген бұл жол Метари Роуд деп аталды. 1910 жылдардың соңында Метари Роуд бойында электрлі трамвай іске қосылды, бұл аймақтың дамуына мүмкіндік берді. 1920 жылдары жолдан тыс жерлерде жоғары сапалы тұрғын үйлер салынды; бұл аймақ қазір «Ескі Метари» деп белгілі. Метари Роудтың солтүстігі мен солтүстік-батысындағы аудандар Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана дами бастады. Метари Риджі мен Поншартрейн көлі арасындағы кипарис батпақтары мен сазды жерлер Вуд сорғысымен кептірілді. Бұл жаңа жерді тұрғын үйлер салу үшін дамыту арқасында Метаридің халқы 1940 жылдары арзан жер, төмен салықтар және Орлеанс округіне қарағанда үлкен участақтардың болуына байланысты өсті. 1947 жылы Форт-Лодердейлдегі дауыл желдің жылдамдығы жоғары болды және Метариді су басып, көптеген үйлердің 2 метрге дейін су астында қалды. 1965 жылы үшінші санаттағы «Бетси» дауылы аймақты қатты соққыға ұшыратып, үлкен жел зардабын және орташа су тасқынын келтірді. 1995 жылы 8 мамырда болған Луизианадағы су тасқыны Метариге 12 сағат ішінде көп жаңбыр жауып, аймақтың оңтүстік және батыс бөліктерін, соның ішінде Кеннер, Харахан және Ривер Риджді су басты. 1989 жылы Метари округінде ақ нәсілші Дэвид Дьюк Луизиана штатының заң шығарушы органына бір мерзімге сайланды. 2005 жылдың 29 тамызында «Катрина» дауылы Орлеанс округінен жаңа көші-қон толқынына әкелді, себебі қаланың су басуынан қираған тұрғын үйлерді жаңарту қажет болды. Бұл көші-қон нәсілдік жағынан бейтарап болды, Джефферсон округіне қара және ақ тұрғындар тең мөлшерде көшіп келді. 2010 жылғы халық санауы Метаридің құрамының әртүрлене түскенін көрсетті. Ветерандар бульвары су ағызу каналының жанынан салынды және аймақтың сауда орталығына айналды. Метаридің орталық бизнес ауданы Пончартрейн көліне жақын жердегі Коузвей бульварында орналасқан. Метариде Жаңа Орлеан метрополиясындағы бірнеше ірі сауда орталықтарының бірі бар. Лейксайд сауда орталығы Жаңа Орлеан аймағындағы ең көп табыс табатын сауда орталығы болып табылады. 1970 жылдары мен 1980 жылдардың басында Метаридің «Fat City» деп белгілі бір бөлігінде барлар мен түнгі клубтар ашылды, ол қазір Жаңа Орлеан метрополиясының ең көп ұлтты аймағы болып табылады және жанды мейрамханаларға ие. Бірнеше Жаңа Орлеан радио және теледидар станцияларының тарату мұнаралары Метариде және Джефферсон округінде орналасқан; олардың екеуі, WGNO TV және WNOL, қазір Метариде студиялары мен бас кеңселерге ие. Метариде үлкен Марди Гра мерекесі өтеді, ол Жаңа Орлеан Марди Грасына қарағанда отбасылық мереке ретінде танымал.
География
Метари шығыс Джефферсон округінде орналасқан және шығысында Нью-Орлеанс, батысында Кеннер, солтүстігінде Пончартрейн көлі және оңтүстігінде Иллинойс орталық темір жолымен шектеседі. Темір жолдың оңтүстігінде Ривер Ридж, Харахан, Элмвуд және Джефферсон қалалары орналасқан. 17-шы көше каналы шығысында Метари мен Нью-Орлеанс арасындағы шекараны құрайды. Бұл Үлкен Нью-Орлеанс аймағының маңызды қауымы. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша Метари CDP-ның жалпы ауданы бар, оның ішінде жер және су құрайды, ал судың үлесі 0,18% шамасында.
Демография
+Metairie CDP, Louisiana – Растық және этникалық құрам Ескертпе: АҚШ халық санағы испандықтарды/латиноамерикалықтарды этникалық категория ретінде қарастырады. Бұл кесте латиноамерикалықтарды нәсілдік категориялардан алып тастап, оларды жеке категорияға жатқызады. Латындықтар кез келген нәсілге жатуы мүмкін. Нәсіл / Этнос (NH = Испандық емес) Халқы 2000Халқы 2010Халқы 2020% 2000% 2010% 2020 Ақ нәсілді (NH) 119,535 100,280 89,070 81.80% 72.41% 62.07% Қара немесе африкалық американдық (NH) 9,860 14,020 15,827 6.75% 10.12% 11.03% Американдық үнді немесе Аляска тумасы (NH) 336 294 247 0.23% 0.21% 0.17% Азиялық (NH) 4,002 4,458 5,474 2.74% 3.22% 3.81% Тынық мұхиты аралдарынан (NH) 31 39 24 0.02% 0.03% 0.02% Басқа нәсіл (NH) 129 372 817 0.09% 0.27% 0.57% Аралас нәсілді (NH) 1,648 1,571 4,604 1.13% 1.13% 3.21% Испандық немесе латиноамерикалық (кез келген нәсіл) 10,595 17,447 27,444 7.25% 12.60% 19.12% Барлығы 146,136 138,481 143,507 100.00% 100.00% 100.00%
2019 жылғы Американдық қоғамдық сараптамаға сәйкес, халық санағында белгіленген жерде 130,427 адам тұрды. 2010 жылғы АҚШ халық санағында Метариде 138,481 адам өмір сүрді. 2020 жылғы халық санағы кезінде оның нәсілдік және этникалық құрамы: 62.89% испандық емес ақ нәсілді, 10.98% қара немесе африкалық американдық, 0.49% американдық үнді, 3.73% азиялық, 0.02% Тынық мұхиты аралдарынан, 18.20% екі немесе одан көп нәсілді және 18.42% испандық немесе латиноамерикалық (кез келген нәсіл). Метари тұрғындарының 52% -ы 2019 жылы әйелдер болды. 56,421 үй шаруашылығында орташа есеппен бір үй шаруашылығында 2.63 адам тұрады. Үй шаруашылықтарының шамамен 52% -ы бірге тұратын жұбайлар, 23% -ы отбасы емес, 18% -ы күйеуі жоқ әйел, ал 7% -ы әйелі жоқ ер адам. Қоғамда шамамен 61,354 тұрғын үй бірлігі болды, олардың 92% -ы тұрып жатқан; тұрғын үй бірліктерінің 59% -ы меншік иесінде, ал 64% -ы жеке тұрғын үйлер. Меншік иесіндегі тұрғын үйлердің орташа құны 246,600 доллар, ал үй шаруашылығының орташа табысы 60,404 доллар болды. 2019 жылғы Американдық қоғамдық сараптамаға сәйкес, тұрғындардың жан басына шаққандағы табысы 35,007 долларды құрады. Шамамен 0.7% -ы мұсылман, ал 0.4% индуизм, буддизм немесе сикхизм сияқты шығыс діндерін ұстанады.
Экономика
Метариде Rawbar Inc. компаниясының бас кеңсесі орналасқан, ол Acme Oyster House мейрамханалар желісін басқарады.
Қоғамдық кітапханалар
Джефферсон қаласы кітапханасы қоғамдық кітапханаларды басқарады. Метаридегі басқа қоғамдық кітапханалар: Лейкшор кітапханасы, Ескі Метари кітапханасы және Вагнер кітапханасы.
Спорт
Метари 1993 жылдан 2019 жылға дейін Тынық мұхиты жағалауы лигасының «Нью-Орлеанс Бейби Кейкс» Triple-A Минор Лига бейсбол командасының үйі болды. Минор лига клубы 1992 жылдан 1996 жылға дейін «Нью-Орлеан» университетінің NCAA бейсбол командасының үйі болған «Privateer Park» стадионында, ал 1997 жылдан 2019 жылға дейін «Shrine on Airline» стадионында өз үй ойындарын өткізді. NFL франшизасы «Нью-Орлеанс Сэйнтс» және NBA франшизасы «Нью-Орлеанс Пеликанс» командаларының жаттығу базалары Метариде орналасқан. Сондықтан, көптеген ойыншылар осы аймақта тұрады. «Copeland Tower Suites» (бұрынғы «Landmark Hotel») қонақ үйінде бокс кештері өткізілді. 2020 жылдан бастап, Регбидің Бас лигасының «Нью-Орлеанс Голд» командасы өз үй ойындарын Метариде, «Gold Mine on Airline» стадионында өткізеді.
Көлік
Метариде көлік құралының ең көп таралған түрі – автомобиль. Жаппай көлік жүйесі "JeT" (Джефферсон Транзит) арқылы қамтамасыз етіледі, бірақ ол жексенбі күндері, мерекелерде және түнгі уақытта жұмыс істемейді, бұл Нью-Орлеанның RTA желілерінің көпшілігінен өзгеше. JeT-тің қолданылу аймағы да өте шектеулі. 10-шы тас жол Метариден шығыстан батысқа қарай өтеді. Басты шығыс-батыс жолдары (солтүстіктен оңтүстікке қарай) – Батыс Эспеланад даңғылы, Ветерандар ескерткіш бульвары, Батыс Наполеон даңғылы, Батыс Метари даңғылы, Метари жолы, Эйрлайн драйв (бұл 61-ші АҚШ тас жолының бөлігі) және Джефферсон тас жолы (бұл 90-шы АҚШ тас жолының бөлігі). Эрхарт экспрес-жолы, Эйрлайн драйвтың оңтүстігінде шығыстан батысқа қарай созылады, батыстан Нью-Орлеанға кіретін жалғыз экспрес-жол, бірақ ол Орлеанс округіне өткеннен кейін және Нью-Орлеанның орталық бизнес ауданына (Централ-Ситиде) жетпес бұрын экспрес-жол статусын жояды. Көптеген басты шығыс-батыс жолдардағы батыс және шығыс бағыттарындағы қатарлар үлкен, ашық су өткізгіш каналдармен бөлінген. Бұл каналдар Метари ландшафтының ерекше белгілерінің бірі. Мұндай каналдар бұрын көршілес Нью-Орлеандағы көптеген көшелерді кесіп өткен, бірақ 20-шы ғасырдың ортасында олардың көпшілігі жабылды. Көп қатарлы, үздіксіз солтүстік-оңтүстік жолдары (батыстан шығысқа қарай) – Пауэр бульвары/Дэвид драйв/Хиккори авеню, Трансконтиненталь драйв, Клервью Паркуэй, Козуэй бульвары және Бонабель бульвары. Поншартрейн көлінің оңтүстік терминалы Метариде орналасқан.