Кіріспе

Naruto-дағы Жирайя (自来也) – Масаши Кисимото жасаған «Naruto» мангасы мен аниме сериясындағы ойдан шығарылған кейіпкер. Сериалдың бірінші бөлігінде таныстырылған ол, Үшінші Хокаге Хирузен Сарутобидің шәкірті және бұрынғы командаластары Орочимару мен Леди Цунадемен бірге «Құдай Шинобидің үш Ұлы шәкірті» (Legendary Sanin) құрамына кіреді. Жирайя Конохагакуре ауылына кез-келген уақытта оралып, Орочимару мен Акацуки ұйымының қызметі туралы хабар беретін, әзілге құмар қарт адам ретінде бейнеленеді. «Бақа данасы» және «Жақсылық данасы» деп аталатын ол, Төртінші Хокаге Минато Намиказеге ұстаздық етеді, ал кейін Минатоның ұлы Наруто Узумакидің әкесі мен ұстазы болады. Жирайя екі «Naruto» фильмінде және франшизаның көптеген бейне ойындарында ойналатын кейіпкер ретінде көрінеді. Оның бейнесінде түрлі тауарлар шығарылды. Ол сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. Мамандар Жирайяның оқиғадағы тұңғыш пайда болуын және Нарутомен ұстаз-шәкірт қарым-қатынасын жоғары бағалады. «Naruto» әлеміндегі барлық ұстаз-шәкірт қарым-қатынастарының ішінде Кисимото Жирайя мен Нарутоның қарым-қатынасын ең жақсы көреді. Ол Наруто үшін нағыз әкелік фигура болды.

Жаратылу және түйсік

Манга авторы Масаши Кисимото алғаш рет Жирайяның атын Кабуки театрына негіздеп ойлап тапты. Ол оны жабайыға ұқсайтын қасиеттері бар сиқыршы ретінде елестетті. Ол оған ежелгі Кабуки пьесаларына тән өткір және қарқынды сөйлеу үлгісін берді. Кисимотоның айтуынша, Жирайя "әлемді жарқыратады", себебі ол сөйлеуді ұнататын сирек кейіпкерлердің бірі. Оқиғадағы байланыстар туралы айта отырып, Кисимото Ауырлыққа қарсы шайқасындағы кейіпкердің өлімінің маңыздылығын атап өтті. Бұл пікірді ол соңғы сәттерінде Жирайя Ауырлықтың көптеген денелерінің шығу тегін ашып, соңғы күштерін Наруто Узумакиге Ауырлықты қалай жеңуге болатынын түсіндіретін хабар жіберуге жұмсағанымен байланыстырды. Кисимото Жирайяның соңғы сәттерін жақсы бейнелегенін сезінді. Жирайя автор үшін Наруто, Саске Учиха және Хакумен қатар ең жақын кейіпкерлердің бірі болды. 2015 жылғы Нью-Йорк комикс-конында Нарутодан басқа қай кейіпкерді ең жақсы көретінін сұрағанда, Кисимото Жирайяны таңдады. Жанкүйерлердің сұранысы бойынша Кисимото шараға қатысушылардың алдында Жирайяның суретін салды. Ол бұл алғашқы рет Жирайяны немесе сериалдағы кез келген кейіпкерді суреттегеніне байланысты ностальгиялық сезімде екенін айтты. Дегенмен, Кисимото бастапқыда Жирайяны қалай суреттеу керектігін есіне алмай, оның ролін сомдаған көрерменнің біреуін үлгі ретінде пайдаланды. Егер мүмкіндік болса, Нарутоның орнына оқиғаны қандай кейіпкердің көзқарасынан баяндауды таңдайтынын сұрағанда, Кисимото Жирайяны өзінің таңдауларының бірі ретінде атады. Ол Жирайяның жас кезінде көп білмейтінін, оның ересек шағындағы "өте мақтанды емес, бірақ өте сенімді, сөзге шешен, және өте, өте шебер" болған тұлғасымен қызықты контраст тудыратынын айтты, сондай-ақ Жирайяның өсуін көрсететін оқиғаны "суретке түсіру қызықты болар еді" деп қосты. Кисимото сондай-ақ Жирайяның бала кезінде ниндзюцу әлі дамып жатқанын, оның серияда бейнеленген қызықты тақырып болатынын сезінді. Ағылшын тіліндегі дауыстық ролін Дэвид Лодж сомдайды. Дэвид Лодж Жирайяның көрермендердің "сүйікті кейіпкерлерінің" бірі екенін мәлімдеді. Оған Жирайяның дауысын жаңа жобаларда жиі сұрайтыны туралы сұрақ қойылғанда, ол оң жауап берді. Лодж Жирайяның бақаларды басқаруымен байланысты "Торбақ данасы" деп танылатынын, сонымен қатар Жапонияда оны "маңызды мәселе" деп санайтынын, себебі мұндай мазмұн сезімтал деп есептеледірін айтты.

Нарутодағы

Жирайя – Конохагакуре ауылынан шыққан ниндзя, оны үшінші Хокаге Хирузен Сарутоби оқытады. Ол «Қоңыр ақылман» және «Жақсы ақылман» деп аталады, себебі ол Сендзюцу (仙術) саласында Ұлы Қоңыр ақылманның басшылығымен жаттықты, бұл оған шайқастар кезінде одақтастар ретінде қоңырларды шақыруға мүмкіндік берді. Ұлы Қоңыр Данышпан сондай-ақ Жирайяға әлемді құтқаратын немесе жоятын балаға ақыл-кеңес беретін пайғамбарлық туралы хабарлайды. Жасы ұлғайған сайын, Жирайя мен оның екі командаласы Орочимару мен Цунаде, Екінші Ұлы Ниндзя соғысы кезінде Ханзо – Амегакуре диктаторына қарсы күрестен аман қалғандары үшін «Аңыз Саннин» деп аталады. Көп ұзамай Жирайя Амегакуре жетім балаларының үштігімен – Нагато, Яхико және Конанмен кездеседі, оларды өздерін қорғау үшін ниндзюцуға үйретеді, содан кейін Отын Еліне оралады. Сол кезде Жирайя Нагатоны Ұлы Қоңыр Данышпанның пайғамбарлығындағы бала деп санайды. Ересек болғаннан кейін, Конохагакуреге адал болса да, Жирайя әлемді зерттеу үшін туған қаласынан уақыт-уақыт шығып тұрады. Кейінірек, Жирайя болашақ Төртінші Хокаге Минато Намикадзенің ұстазы болады, ол өзінің жаңа туған ұлы Наруто Узумакидің ішінде Тоғыз Құйрықты Түлкіні мөрлеп, қайтыс болады. Жирайя тек сирек көрінеді, ұзақ уақыт болғаннан кейін Конохагакуреге оралып, саяхаттары барысында білген ақпараттары туралы есеп береді. Сериалдың бірінші бөлігінде алғаш рет пайда болған кезде Жирайя Нарутоны жаттықтыруға уақыт бөліп, өзінің ерекше қабілеттерін үйретеді және Кураманы қалай бақылауға үйренуге көмектеседі. Минато қайтыс болғаннан кейін үшінші Хокаге міндетін қайта бастаған ұстазы Хирузен Орочимарудың шабуылы кезінде қайтыс болғанда, Жирайяға Хокаге лауазымы ұсынылады. Алайда, Жирайя Орочимаруды қылмыскерге айналуына жол бермегені үшін өзіне лайық емес деп санайды және оның орнына Цунадені іздеуді ұсынады, сонда ол лауазымды қабылдайды – бұл тапсырманы ол ақыры орындайды. Нарутоның Сасуке Учиханы қайтарып алуға жасаған сәтсіз әрекетінен кейін, Жирайя баланы екі жарым жыл жаттықтыруды шешеді, оны Сасукені қайтарып алуға және Акацуки ұйымынан өзін қорғауға жеткілікті күшті ету үшін. Екінші бөлімде Жирайя Какаши Хатаке мен Яматоға Нарутоның Тоғыз Құйрықтың ықпалынан туындаған қауіп туралы хабарлауға оралады, жас кезінде Курама күшінің бір бөлігін ғана қолданғандағы өлімге жуық тәжірибесі туралы айтады. Нарутоны 7-топтың Сасукеге қатысты жаңа миссиясына қатысудан сақтау үшін Жирайя оны тағы да жаттықтыруды ұсынады және Нарутоны Югакуреге, қайнаған суға жасырылған ауылға алып барады. Нарутоға Кураманың мөрінің кілтін тапсырғаннан кейін, Жирайя Акацукидің басшысы Пейнді тергеуді бастайды. Оның тергеуі оны Пейнмен шайқасуға алып келеді, оны ол Нагато екенін таниды, ол өзінің саяхатында кездескен Яхико мен тағы бес ниндзяның денелерін пайдаланады. Шайқас аяқталғаннан кейін, өмірі туралы ой жүгіртіп, Жирайя Нарутоның пайғамбарлықта айтылған бала екенін түсінеді. Пейн Жирайяны өлтіріп, Нарутоның батыр болатынын айтады. 2003 жылғы алғашқы Ultimate Ninja ойынында ол Нарутоның арнайы техникасы кезінде ғана көмекші ретінде пайда болады. Төртінші сауалнамада ол 11-ші орынды иеленді. 2011 жылы өткен соңғы сауалнамада Жирайя 16-шы орынды иеленді. Жирайяға негізделген тауарлар, оның ішінде әрекеттік фигуралар, кілттер және оған ұқсас бас киімдер шығарылды. Нарутоның жапондық дауысты актрисасы Джунко Такеучи «Соңғы: Наруто фильмінің» сценарийін оқыған кезде Жирайяның Нарутомен тығыз қарым-қатынасын еске түсірді. Бірнеше манга, аниме және бейне ойын сыншылары Жирайяның кейіпкерін мақтап, оның жаттығуларының Нарутомен бірге жақсы комедиялық жеңіліс екенін айтты және екі кейіпкердің ұқсас екенін атап өтті. IGN-нің Джейсон Ван Хорн Жирайяның Нарутомен қарым-қатынасына қатысты «олардың көп нәрселері ортақ» деп жазды. DVDTimes басылымынан Мэтт Шинглтон Жирайяны «Масаши Кисимотоның осы сериалда жасаған ең керемет кейіпкері» деп қарастырды және «оның комикалық бұзық архетипін толтыруынан басқа, ол сериалдағы ең күшті кейіпкерлердің бірі және оның барлық нәрсесі қатал және болжауға болмайтын» деді. Джейсон Томпсон кейіпкердің Sage Mode-ін мақтап, оның жақсы косплей болатынын айтты. Сондай-ақ, ол Пейнмен шайқасқан кезде кейіпкердің өліміне шоқ болғанын білдірді, оны жанашыр адам деп қарады. Аниме News Network-тің Люк Кэрролл Дэвид Лодждың Жирайяның ағылшын дауысты актрисасы рөлін ұнатты. Хироши Мацуяма Жирайяның өлімі Наруто ойындарындағы жұмысына үлкен әсер еткенін айтты, өйткені ол бұрынғы жұмыстарынан өлім туралы ешқандай хабарлама алмаған, тек Гарольдтың өлімінен басқа. 2010 жылы Shueisha Жирайя жазған алғашқы романды жариялады, ол оның шәкірті Нагатодан шабыттанды және Минато мен Кушина Узумаки ұлдарына оның кейіпкерінің атымен ат қоюына себеп болды. Роман «Наруто: Батыл Ниндзяның әңгімелері» (Naruto―ナルト―ド根性忍伝) деп аталады және Наруто Мусасаби атты ойдан шығарылған кейіпкерді баяндайды. Наруто бұрынғы серігі Ренге Момоашині іздеуге тырысады және жақын ауылдың жойылған себебін анықтауға тырысады. 2015 жылы Shueisha Жирайяның екінші романын жариялады, «Наруто: Таза жүректі Ниндзяның әңгімесі» (Naruto ナルト ド純情忍伝), ол қарым-қатынасы бар екі жауынгер арасындағы шайқасты көрсетеді.