Кіріспе

Chalmette (/ʃælmɛt/ шалМЕТ) – АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы Луизиана штатындағы Сент-Бернард округінің орталығы және халық санағы бойынша белгіленген елді мекен. 2010 жылғы халық санауы бойынша Чалметте 16 751 адам тұрды; 2011 жылғы халық саны 17 119 адамды құрады; алайда, «Катрина» дауілінен бұрынғы 2000 жылғы халық санауында 32 069 адам тіркелген. 2020 жылғы АҚШ халық санауында халық саны 21 562 адамға дейін өсті. Чалметте Нью-Орлеан–Метари–Кеннер қалалық статистикалық аймағының құрамына кіреді. Чалметте Нью-Орлеан қаласының орталығынан шығысқа қарай және Арабиден оңтүстікке қарай, Борн көліне жақын орналасқан. Бұл елді мекен плантация иесі Луи Ксавье Мартин де Лино де Шалметте атымен аталуы мүмкін. Луизианадағы плантацияны сатып алғаннан кейін олар отбасылық атына «Шалметте» деген қосымша атауды қосып, Луи Ксавье Мартин де Линоның әкесінің әжесі Антуанетта Шалметте (1711 жылы қайтыс болған) құрметіне бұл ат берілген. «Шалметте» деген сөз француз тілінде жайылым немесе тың жерді білдіреді және оның түбі прото-кельт тіліндегі «kalm» сөзіне жетеді.

Тарих

Шальметте плантация иесі Луи Ксавье Мартин де Лино де Шальметте (1720–1755) құрған. Оның үлкен ұлы Луи Ксавье Мартин де Лино де Шальметте (1753–1814) сол жерде дүниеге келді және Бернард де Мариньидің бабасы Антуан Филипп де Мариньидің қарындасына үйленді. 1815 жылдың қаңтар айында Жаңа Орлеан шайқасы Шальметте плантациясында болды, ол кезде оның екінші ұлы Игнас Мартин де Лино де Шальметтеге (1755–1815) тиесілі еді, ол Луизиана ополченнясының үшінші полкіне қолбасшылық еткен полковник Пьер Дени де Ла Рондедің (Версаль, Луизиананың негізін қалаушы) әкесінің туған ағасы болды. Генерал-майор Эндрю Джексон басқарған американдық әскерлер, бривет генерал-лейтенант сэр Эдвард Пакенхэм басқарған британдық әскерлерді жеңді. Эндрю Джексонның бұйрығымен, британдықтардың оны жасырынған жер ретінде пайдалануына жол бермеу үшін, Шальметте плантациясы шайқас кезінде толығымен қиратылды. Шайқас алаңы ұлттық ескерткіш ретінде сақталған, онда келушілер орталығы бар, ал Шальметте ұлттық зираты іргелес орналасқан. 1970 жылдардың ортасынан бастап бұл орын Жаңа Орлеанның француз кварталында штаб-пәтері орналасқан Жан Лафитте ұлттық тарихи паркі мен қорығының бір бөлігі болды. Шальметте шайқас алаңының жанында орналасқан, грек жаңартылу стиліндегі Малус Борегард үйі 1830 жылы салынды және жұртшылыққа ашық. 1951 жылдан 1983 жылға дейін Шальметте Kaiser Aluminum ірі зауыты орналасқан. 2022 жылдың 21 қазанында британдық Panchiko инди-рок тобы Гриффин Лейннің аниме арт-рок қайта жандану сахнасын ұйымдастыруға жасаған күш-жігерінің арқасында Луизианаға концертке шақырылды.

Катрина даулы

2005 жылдың 29 тамызында "Катрина" даулынан туған 25 футтық (8 м) дауыл толқыны Миссисипи өзені-Кольф ағысы каналы (әдетте MRGO деп белгілі) арқылы асып, 1960 жылдары АҚШ Әскери инженерлер корпусы қазған коммерциялық канал арқылы қаланың көп бөлігін су басты, кейбір жерлерде су деңгейі 14-15 футқа (4,9 м) жетті. Осының салдарынан Шальметт кең аумақта суға батып, қирады. Дауылдан аз уақыт бұрын халықтың көп бөлігі эвакуацияланды, бірақ салдарынан көптеген адамдар қаза тапты. 2005 жылдың 25 қазанына қарай ғимараттардың көпшілігі қалпына келтіруге жарамсыз деп танылды. АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) жариялаған зерттеулерге қарамастан, жергілікті мұнай өңдеу зауыттарынан келген судағы улы химиялық заттар бірнеше азаматтық экологиялық топтардың денсаулыққа қауіп төндіретінін болжады. Әсіресе, Шальметтегі "Мерфи Ойл" зауытындағы ірі мұнай төгілуі ерекше көзге түсті, онда дауыл толқыны үлкен мұнай резервуарын құлатты (суретке қараңыз). Аудандық әкімшілік штаб-пәтері Федералдық төтенше жағдайларды басқару агенттігінің (FEMA) трейлерлер паркіне айналды, онда қайта құру жұмысына қатысқан көптеген мемлекеттік қызметкерлер тұрды. Бір жыл өткен соң, аудандық қызметкерлер қауымды қайта жандандыру үшін тәулік бойы жұмыс істеді. Қайта құру жұмыстарының тағы бір орталығы – Жедел жәрдемді әйелдер шіркеуі болды, ол басқа жеті Рим-католик шіркеуінің қауымдарын және Католик көмек көрсету қызметінің бас кеңсесін қамтамасыз етті. Сондай-ақ, ол "Катринадан" кейінгі алғашқы 12 айда жерлеу рәсімдерін өткізудің жалғыз орны болды. 2005 жылдың желтоқсан айының басында Сент-Бернард округінің шерифінің орынбасары мұнай резервуарының су астында қалғанын мәлімдеді. Су деңгейі төмендеген кезде резервуар тегіс емес жерге құлады. Оның конструкциялық тұрақтылығы бұзылып, мұнай төгілді. Қараша айының соңында "Мерфи" зауыты жұмыс істеді, сондай-ақ Шальметтің өзенге ең аз зақым келген бөлігінде, Париж жолы мен Сент-Бернард тас жолының қиылысынан жақын жердегі шағын кәсіпорындар да жұмыс істеді. Өзеннен алыс орналасқан қираған тұрғын үйлерге күндізгі уақытта тұрғындар зардап шеккен үйлерінен мүлкін құтқаруға кірді. Шальметте толық уақыт тұратын адамдардың көпшілігі 12 қазанда FEMA немесе жеке кәсіпорындармен қамтамасыз етілген трейлерлерде тұрды; FEMA трейлерлеріне ие болуға уәде берілгендердің көпшілігі 2006 жылдың наурызында, дауылдан жеті ай өткен соң да күтіп отырды. "Премьер лагері" "Үміт лагері" деп аталды және қауымның қайта құру жұмысына арналған базалық лагерь ретінде құрылды, ол көмек көрсету ұйымдарының, Ұлттық гвардияның және жеке тұлғалардың жұмысын жеңілдетті. 2007 жылдың тамызына қарай лагерь П. Г. Т. Борегард орта мектебінде орналасқан және Сент-Бернард округіндегі еріктілерге көмек көрсету үшін "Хабитат фор Хьюманити" ұйымы басқарды. "Сент-Бернард жобасы" сияқты басқа ұйымдар да Шальметті қайта құруға қатысты, керек-жарақтан таратудан бастап, қираған қалдықтарды тазалаудан және зақымдалған үйлерді жөндеуге дейін. Шальмет шайқас алаңының төменгі жатқан бөліктері де ішінара суға батып, келушілер орталығын қиратты, ол содан бері қайта жаңартылды.

Бірте-бірте қалпына келтіру

Сент-Бернард шіркеуі Марди Гра мерекесін Чалметте шерулермен тойлап өткізді. 2006 жылдың ақпан айында Немезис рыцарларының креві Чалмет көшелерімен, әлі қираған ғимараттардың қасынан шеру өткізді. 2008 жылдың басына қарай көптеген кәсіпорындар аймаққа оралды, мектептер қайта ашылды, бірақ халық саны «Катринадан» бұрынғы деңгейден әлдеқайда төмен қалды. «Катрина» даулының салдарынан Сент-Бернард шіркеуінің мектеп басқармасы үлкен қиындықтарға қарамастан, мектеп ашуға қол жеткізді, тіпті FEMA агенттігі күтпейтінін мәлімдеді. 2005 жылдың соңында шіркеуде Сент-Бернард бірыңғай мектебі ашылды. 2006–2007 оқу жылының басталуымен бірыңғай мектеп қайтадан Чалметте орта мектебіне айналды және қазір 9–12 сыныптар оқытылады. Бұрынғы Эндрю Джексон орта мектебі жөнделіп, қазір 6–8 сыныптарға арналған. Трист орта мектебінде 6-дан 8-ге дейінгі сыныптар бар. Католик және жекеменшік мектептер «Катринадан» зардап шекті. Жаңа Орлеанның Рим-католик архиепископиясы барлық жергілікті мектептерді біріктіріп, Our Lady of Prompt Succor кампусында орналастырды. Мектепте балабақшадан 8-сыныпқа дейін оқушылар бар.

География

Халметте (29.945504, 89.961602) координаталарында, Миссисипи өзенінің жағасында және теңіз деңгейінен 3 фут (1 метр) биіктікте орналасқан. Ол Нью-Орлеан қаласының шығысында жатыр және Үлкен Нью-Орлеан аймағының бір бөлігі болып табылады. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтеріне сәйкес, Халметте ауданы 7,9 шаршы мильді (20 км2) құрайды, оның ішінде 7,3 шаршы миль (19 км2) құрлық, ал 0,6 шаршы миль (2 км2) (7,56%) су алабын жабады.